Semigalia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Semigalia
Herb Semigalii
Herb Semigalii
Położenie Semigalii
Państwa  Łotwa
Stolica Jełgawa

Semigalia (także: Zemgalia, łot. Zemgale, niem. Semgallen, lit. Žiemgala, od nazwy plemiennej Zemgalowie) – jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leży w jej południowej części na lewym brzegu Dźwiny.

W okolicach na północ od Szawli, obszar Semigalii pokrywa się częściowo z terenami zaliczanymi do Żmudzi. W skład Semigalii na wschodzie wchodzi region Selonia.

Semigalia graniczy na zachodzie z Kurlandią, na północy z Liwonią, na wschodzie z Łatgalią, na południu z Litwą (Wileńszczyzna i Kowieńszczyzna) i Żmudzią.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Talar I Rzeczypospolitej z 1645

Podbita przez zakon kawalerów mieczowych, po jego sekularyzacji w XVI wieku wraz z Kurlandią weszła w skład niemieckojęzycznego feudalnego Księstwa Kurlandii i Semigalii, będącego lennem Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Lokalni książęta rezydowali w Mitawie. W mennicy w Mitawie bito monety I Rzeczypospolitej. W XVI i XVII w. dokonano pierwszych nadań praw miejskich: Mitawie, Bowskowi, Frydrychsztatowi, Jakobsztatowi. W XVII w. Semigalia była areną potyczek polsko-szwedzkich.

Plany obwarowań Mitawy i Dobleny ok. 1659

W 1759 księciem kurlandzkim został królewicz polski Karol Krystian Wettyn, a ok. 1762/1763 jednym z jego mitawskich dworzan był Kazimierz Pułaski. W latach 1738–1772 wzniesiono nowy pałac książęcy w Mitawie. W 1772 zostało założone Gimnazjum w Mitawie, będące najstarszą szkołą średnią współczesnej Łotwy.

Po III rozbiorze Polski Semigalia znalazła się w zaborze rosyjskim. Mitawa pozostawała głównym ośrodkiem regionu. Tu miała siedzibę jedna z linii rodu Raczyńskich, tutaj naukę pobierali Polacy z różnych części zaboru rosyjskiego, tu też na zesłaniu z kongresowego Królestwa Polskiego przebywał Roman Dmowski. Polacy najliczniej zamieszkiwali Iłuksztę i okolice. W okolicznej Bebrze siedzibę mieli Platerowie, którzy wznieśli tu w XIX w. nowy dwór według projektu Leandra Marconiego.

Po 1918 w granicach Łotwy. W dwudziestoleciu międzywojennym Semigalia graniczyła na krótkim odcinku z Polską (zob. granica polsko-łotewska). W 1935 Semigalię zamieszkiwało 299 369 osób[1].

Do dziś Polacy licznie zamieszkują wschodnie krańce Semigalii w okolicach Iłukszty.

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Lista miast Semigalii według danych łotewskich z 2014 roku:[potrzebny przypis]

miasto populacja
(2014)
gmina
1. Escut Jelgava.png Jełgawa 62 572 miasto wydzielone
2. Escut Jekabpils.png Jēkabpils[a] 24 839 miasto wydzielone
3. Coat of Arms of Tukums.svg Tukums 19 192 Gmina Tukums
4. Escut Dobele.png Dobele 10 540 Gmina Dobele
5. Lv-Bauska city coa.png Bauska 9528 Gmina Bauska
6. Auce.png Auce 2850 Gmina Auce
7. Coat of Arms of Ilūkste.svg Iłukszta 2699 Gmina Iłukszta
8. Jaunjelgava.png Jaunjelgava 2183 Gmina Jaunjelgava
9. Viesite gerb.png Viesīte 1773 Gmina Viesīte
10. Akniste.png Aknīste[b] 1172 Gmina Aknīste
11. Subate gerb.png Subate 721 Gmina Iłukszta

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Częściowo położony w Łatgalii.
  2. Historycznie część Wileńszczyzny z racji na przynależność do przedrozbiorowego województwa wileńskiego, jednakże od momentu przyłączenia do Łotwy bywa zaliczana do Semigalii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Latvia Municipalities, www.statoids.com [dostęp 2018-03-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]