Kostomłoty (wieś w województwie lubelskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie bialskim. Zobacz też: inne miejscowości tej nazwy.
Kostomłoty
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat bialski
Gmina Kodeń
Liczba ludności 760
Strefa numeracyjna (+48) 83
Kod pocztowy 21-509[1]
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0013936
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostomłoty
Kostomłoty
Ziemia51°58′41″N 23°39′15″E/51,978056 23,654167

Kostomłotywieś w Polsce w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Kodeń[2][3], położona na Równinie Kodeńskiej, na lewym brzegu Bugu, przy granicy z Białorusią.

Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego[4]. Do 1943 wieś była siedzibą władz gminy Kostomłoty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Historia[edytuj]

Cerkiew prawosławna św. Serafina z Sarowa, po prawej budynek monasterski

Wieś o rodowodzie średniowiecznym. Od 1412 własność zakonu augustianów z Brześcia Litewskiego, od XVI wieku w posiadaniu rodziny Sapiehów z Kodnia. W XIX wieku w miejscowość należała do różnych rodów ziemiańskich. Jednym z właścicieli majątku ziemskiego w Kostomłotach w tym czasie był publicysta „Tygodnika Ilustrowanego”, Józef Łoski.

Od XVII wieku w Kostomłotach istniała parafia greckokatolicka. W 1875 wierni uniccy zostali administracyjnie podporządkowani Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W 1927 obok parafii prawosławnej powstała katolicka parafia obrządku bizantyjsko-słowiańskiego. W okresie międzywojennym w miejscowości dochodziło do wielu konfliktów na tle wyznaniowym.

W 1945 znaczna część mieszkańców wsi została wysiedlona na Mazury w ramach akcji „Wisła”. Ich miejsce zajęli polscy wysiedleńcy z Kresów Wschodnich i migranci.

Od lat 60. XX wieku wieś jest jedynym w Polsce ośrodkiem prowadzenia duszpasterstwa katolickiego w obrządku bizantyjsko-słowiańskim. W 1985 powstał w Kostomłotach dom zakonny Małych Sióstr Jezusa. W latach 1998–2007 istniał dom zakonny marianów. Od początku XXI wieku obserwowana jest również wzmożona działalność Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W 2003 we wsi został założony męski monaster i parafia prawosławna. Z Dobrowody do Kostomłotów przeniesiono drewnianą cerkiew, służącą obecnie zarówno monasterowi, jak i parafii.

Ośrodek neounii[edytuj]

W Kostomłotach znajduje się jedyna na świecie parafia neounicka. Miejscowa cerkiew św. Nikity Męczennika od 1998 jest ośrodkiem pielgrzymkowym, sanktuarium błogosławionych męczenników z Pratulina.

W latach 1969–2007 parafią opiekowali się zakonnicy ze Zgromadzenia Księży Marianów. Obecnie pieczę nad parafią i sanktuarium sprawują duchowni rzymskokatolickiej diecezji siedleckiej.

Zabytki[edytuj]

Inne obiekty[edytuj]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego w Polsce

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Świadkowie Jehowy

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny czerwony Nadbużański szlak rowerowy

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-06-09].
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  4. Вялiкi гicтарычны атлас Беларусi Т.2, Mińsk 2013, s. 116.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Wasilewski, Tadeusz Krawczak: Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia. 1990.
  • Zbigniew Nikoniuk: Kostomłoty droga ku jedności.
  • Wirtualne Podlasie: Kostomłoty. [dostęp 16.11.2009].

Zobacz też[edytuj]