Kostomłoty (wieś w województwie lubelskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie bialskim. Zobacz też: inne miejscowości tej nazwy.
Kostomłoty
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat bialski
Gmina Kodeń
Liczba ludności (2011) 561[1][2]
Strefa numeracyjna 83
Kod pocztowy 21-509[3]
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0013936[4]
Położenie na mapie gminy Kodeń
Mapa lokalizacyjna gminy Kodeń
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostomłoty
Kostomłoty
Ziemia51°58′41″N 23°39′15″E/51,978056 23,654167

Kostomłotywieś w Polsce w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Kodeń[4][5], położona na Równinie Kodeńskiej, na lewym brzegu Bugu, przy granicy z Białorusią.

Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego[6]. Do 1943 wieś była siedzibą władz gminy Kostomłoty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego. W 2011 była drugą co do wielkości miejscowością gminy Kodeń. Administracyjnie wieś jest podzielona na dwa sołectwa Kostomłoty I i Kostomłoty II[7].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Kopytowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew prawosławna św. Serafina z Sarowa, po prawej budynek monasterski

Wieś o rodowodzie średniowiecznym. Od 1412 własność zakonu augustianów z Brześcia Litewskiego, od XVI wieku w posiadaniu rodziny Sapiehów z Kodnia. W XIX wieku w miejscowość należała do różnych rodów ziemiańskich. Jednym z właścicieli majątku ziemskiego w Kostomłotach w tym czasie był publicysta „Tygodnika Ilustrowanego”, Józef Łoski.

Od XVII wieku w Kostomłotach istniała parafia greckokatolicka. W 1875 wierni uniccy zostali administracyjnie podporządkowani Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W 1927 obok parafii prawosławnej powstała katolicka parafia obrządku bizantyjsko-słowiańskiego. W okresie międzywojennym w miejscowości dochodziło do wielu konfliktów na tle wyznaniowym.

W 1945 znaczna część mieszkańców wsi została wysiedlona na Mazury w ramach akcji „Wisła”. Ich miejsce zajęli polscy wysiedleńcy z Kresów Wschodnich i migranci. Od lat 60. XX wieku wieś jest jedynym w Polsce ośrodkiem prowadzenia duszpasterstwa katolickiego w obrządku bizantyjsko-słowiańskim. W 1985 powstał w Kostomłotach dom zakonny Małych Sióstr Jezusa. W latach 1998–2007 istniał dom zakonny marianów. Od początku XXI wieku obserwowana jest również wzmożona działalność Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W 2003 we wsi został założony męski monaster oraz reaktywowano parafię prawosławną. Z Dobrowody do Kostomłotów przeniesiono drewnianą cerkiew, służącą obecnie zarówno monasterowi, jak i parafii.

Ośrodek neounii[edytuj | edytuj kod]

W Kostomłotach znajduje się jedyna na świecie parafia neounicka licząca w 2017 roku 124 wiernych[8]. Miejscowa cerkiew św. Nikity Męczennika od 1998 jest ośrodkiem pielgrzymkowym, sanktuarium błogosławionych męczenników z Pratulina.

W latach 1969–2007 parafią opiekowali się zakonnicy ze Zgromadzenia Księży Marianów. Obecnie pieczę nad parafią i sanktuarium sprawują duchowni rzymskokatolickiej diecezji siedleckiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Znane osoby[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony Nadbużański szlak rowerowy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-06-12].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-06-09].
  4. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 116.
  7. Strona gminy, sołectwa i sołtysi
  8. Dominik Rozkrut i inni, Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018, Warszawa: GUS, 16 lipca 2018, s. 114, ISSN 1640-3630.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Wasilewski, Tadeusz Krawczak: Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia. 1990.
  • Zbigniew Nikoniuk: Kostomłoty droga ku jedności.
  • Wirtualne Podlasie: Kostomłoty. [dostęp 16.11.2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]