Kostomłoty (wieś w województwie lubelskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie bialskim. Zobacz też: inne miejscowości tej nazwy.
Kostomłoty
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Cerkiew neounicka św. Nikity Męczennika
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat bialski
Gmina Kodeń
Liczba ludności 760
Strefa numeracyjna (+48) 83
Kod pocztowy 21-509[1]
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0013936
Położenie na mapie gminy Kodeń
Mapa lokalizacyjna gminy Kodeń
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Kostomłoty
Kostomłoty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostomłoty
Kostomłoty
Ziemia51°58′41″N 23°39′15″E/51,978056 23,654167

Kostomłotywieś w Polsce w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Kodeń[2][3], położona na Równinie Kodeńskiej, na lewym brzegu Bugu, przy granicy z Białorusią.

Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie brzeskolitewskim województwa brzeskolitewskiego[4]. Do 1943 wieś była siedzibą władz gminy Kostomłoty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Historia[edytuj]

Cerkiew prawosławna św. Serafina z Sarowa, po prawej budynek monasterski

Wieś o rodowodzie średniowiecznym. Od 1412 własność zakonu augustianów z Brześcia Litewskiego, od XVI wieku w posiadaniu rodziny Sapiehów z Kodnia. W XIX wieku w miejscowość należała do różnych rodów ziemiańskich. Jednym z właścicieli majątku ziemskiego w Kostomłotach w tym czasie był publicysta „Tygodnika Ilustrowanego”, Józef Łoski.

Od XVII wieku w Kostomłotach istniała parafia greckokatolicka. W 1875 wierni uniccy zostali administracyjnie podporządkowani Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. W 1927 obok parafii prawosławnej powstała katolicka parafia obrządku bizantyjsko-słowiańskiego. W okresie międzywojennym w miejscowości dochodziło do wielu konfliktów na tle wyznaniowym.

W 1945 znaczna część mieszkańców wsi została wysiedlona na Mazury w ramach akcji „Wisła”. Ich miejsce zajęli polscy wysiedleńcy z Kresów Wschodnich i migranci.

Od lat 60. XX wieku wieś jest jedynym w Polsce ośrodkiem prowadzenia duszpasterstwa katolickiego w obrządku bizantyjsko-słowiańskim. W 1985 powstał w Kostomłotach dom zakonny Małych Sióstr Jezusa. W latach 1998–2007 istniał dom zakonny marianów. Od początku XXI wieku obserwowana jest również wzmożona działalność Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. W 2003 we wsi został założony męski monaster oraz reaktywowano parafię prawosławną. Z Dobrowody do Kostomłotów przeniesiono drewnianą cerkiew, służącą obecnie zarówno monasterowi, jak i parafii.

Ośrodek neounii[edytuj]

W Kostomłotach znajduje się jedyna na świecie parafia neounicka. Miejscowa cerkiew św. Nikity Męczennika od 1998 jest ośrodkiem pielgrzymkowym, sanktuarium błogosławionych męczenników z Pratulina.

W latach 1969–2007 parafią opiekowali się zakonnicy ze Zgromadzenia Księży Marianów. Obecnie pieczę nad parafią i sanktuarium sprawują duchowni rzymskokatolickiej diecezji siedleckiej.

Zabytki[edytuj]

Inne obiekty[edytuj]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-słowiańskiego w Polsce

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Świadkowie Jehowy

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny czerwony Nadbużański szlak rowerowy

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-06-09].
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  4. Вялiкi гicтарычны атлас Беларусi Т.2, Mińsk 2013, s. 116.

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Wasilewski, Tadeusz Krawczak: Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia. 1990.
  • Zbigniew Nikoniuk: Kostomłoty droga ku jedności.
  • Wirtualne Podlasie: Kostomłoty. [dostęp 16.11.2009].

Zobacz też[edytuj]