Krezol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krezol
Krezol
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C7H8O
Masa molowa 108,14 g/mol
Wygląd nieoczyszczony ma barwę żółtą, natomiast czysty jest bezbarwny; ma dość intensywny i nieprzyjemny ostry zapach.
Identyfikacja
Numer CAS 95-48-7 (o-krezol)
108-39-4 (m-krezol)
106-44-5 (p-krezol)
1319-77-3 (mieszanina izomerów)
PubChem 335[9] (o-krezol)
342[10] (m-krezol)
2879[11] (p-krezol)
Podobne związki
Podobne związki fenol, anizol
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Krezol, CH3C6H4OHorganiczny związek chemiczny z grupy fenoli, hydroksylowa pochodna toluenu lub metylowa pochodna fenolu. Występuje w postaci 3 izomerów strukturalnych: 2-metylofenol (o-krezol), 3-metylofenol (m-krezol) i 4-metylofenol (p-krezol). Mają one podobne własności chemiczne, ale różnią się nieco temperaturą topnienia i wrzenia. Mieszanina izomerów określana jest jako krezol surowy bądź trikrezol. Otrzymywany jest przez destylację smoły pogazowej[12] lub ropy naftowej.

Jest obecny w dymie tytoniowym.

Ma działanie bakterio- i grzybobójcze, a także, podobnie jak naftalina, własności insektobójcze. Czasami stosuje się go razem z naftaliną do środków na mole, znacznie częściej jest jednak stosowany jako dodatek do płynów odkażających i środków czystości. Preparatem takim jest np. lizol (50% roztwór krezolu surowego w mydle potasowym).

Krezol handlowo jest dostępny jako trikrezol i jako czyste izomery orto, meta, para.

Nazwa krezol pochodzi od tradycyjnego jego źródła – kreozotu.

Krezole są półproduktami do syntezy tworzyw sztucznych (żywice nowolakowe, modyfikatory żywic fenolowo– formaldehydowych) i dodatków do nich, herbicydów, insektycydów, rozpuszczalników, środków dezynfekcyjnych i zapachowych, materiałów wybuchowych. Otrzymywane z nich produkty są także wykorzystywane w przemyśle lakierniczym i tekstylnym[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 Fiege Helmut: Cresols and Xylenols. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, 2003. ISBN 9783527303854.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 Helmut Fiege: Cresols and Xylenols. W: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wyd. 7. Weinheim: Wiley-VCH, 2007. DOI: 10.1002/14356007. ISBN 9783527306732. (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Phenol (ang.). NCS Pearson. [dostęp 2015-05-14].
  4. 4,0 4,1 U. S. Mahapatra, G. S. Roy, L. Maharana. Dipole moment studies of H-bonded complexes of phenols and substituted phenols with benzaldehyde in tetrachloromethane. „Indian Journal of Chemical Technology”. 11, s. 811-815, 2004 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: o-krezol, m-krezol, p-krezol i krezol, mieszanina izomerów (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejska Agencja Chemikaliów. [dostęp 2015-05-13].
  6. o-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  7. m-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  8. p-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  9. o-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  10. m-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  11. p-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  12. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 202. ISBN 8371832400.