Michaił Frunze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michaił Frunze
Михаил Васильевич Фрунзе
Frunze-mikhail.jpg
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia?/2 lutego 1885
Piszpek, obwód siemirieczeński, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 31 października 1925
Moskwa, RFSRR, ZSRR
Komisarz ludowy spraw wojskowych i morskich
Okres od 21 stycznia 1925
do 31 października 1925
Przynależność polityczna Rosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików)(RKP(b))
Poprzednik Lew Trocki
Następca Klimient Woroszyłow
Mikhail Frunze Signature.svg
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru
Współpracownicy Mińskiej Milicji Obywatelskiej. Michaił Frunze w pierwszym rzędzie piąty z prawej. 1917 rok
Pogrzeb Michaiła Frunzego. W pierwszym rzędzie od lewej widoczni: Grigorij Zinowjew, Józef Unszlicht, Aleksiej Rykow, Aleksandr Jegorow, Klimient Woroszyłow.

Michaił Wasiljewicz Frunze, ros. Михаил Васильевич Фрунзе (ur. 21 stycznia 1885 w Piszpeku (obwód siemirieczeński Imperium Rosyjskiego), zm. 31 października 1925 w Moskwie) – rosyjski dowódca wojskowy Armii Czerwonej i działacz bolszewicki. Komisarz ludowy spraw wojennych i morskich ZSRR 1924-25, członek Komitetu Centralnego RKP(b) (1921-25), zastępca członka Biura Politycznego KC RKP(b) 1924-25.

Życiorys[edytuj]

Syn felczera wojskowego Mołdawianina i Rosjanki. Studiował w Petersburskim Instytucie Politechnicznym. Od 1904 roku członek SDPRR. Brał udział w rewolucji 1905 roku, zorganizował strajk w Iwanowo–Wozniesieńsku. Skazany na karę śmierci (ułaskawiony) i katorgę. Po ucieczce z zesłania w 1916 prowadził działalność konspiracyjną wśród żołnierzy, był podoficerem w czasie I wojny światowej. Uczestniczył w przygotowaniu i przeprowadzeniu rewolucji październikowej. W czasie wojny domowej dowodził południową grupą armii Frontu Wschodniego Armii Czerwonej, walczącą przeciwko wojskom admirała Kołczaka, następnie na Krymie przeciwko generałowi Wranglowi, w Turkiestanie przeciwko wojskom emiratu bucharskiego, przeciwko oddziałom anarchistycznym Nestora Machny na Ukrainie.

Od marca 1924 był zastępcą ludowego komisarza (ministra), a od stycznia 1925 – ludowym komisarzem spraw wojennych i morskich, a także przewodniczącym Rady Wojskowo–Rewolucyjnej ZSRR (Реввоенсовет СССР). Kandydaturę Frunzego, który zastąpił Trockiego na stanowisku komisarza ludowego spraw wojennych popierali w Biurze Politycznym RKP(b) Grigorij Zinowjew i Lew Kamieniew, ówcześnie w sojuszu politycznym ze Stalinem, przy oporze tego ostatniego. Nominacja Frunzego oznaczała upadek Trockiego – twórcy Armii Czerwonej i głównodowodzącego w latach 1918–1925. Frunze sformułował podstawy radzieckiej doktryny wojennej oraz zakończył wojenną reformę (komisarze polityczni zostali przekształceni w zastępców dowódcy bez prawa dowodzenia). Jednocześnie od 1924 roku zastępca członka Biura Politycznego KC Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików) (RKP(b)).

Zmarł w trakcie operacji wrzodu żołądka, z powodu zastosowania typu narkozy, na który był uczulony. Frunze nie chciał poddać się operacji, został do niej zmuszony postanowieniem Biura Politycznego KC RKP(b). Od początku podejrzewano, że operacja mogła mieć charakter skrytobójstwa. Taką sugestię przedstawił pisarz Borys Pilniak w opowiadaniu „Opowieść niezgaszonego księżyca” opublikowanym już w 1926 roku, podobnie uważał ówczesny sekretarz Biura Politycznego Boris Bażanow[1]. Wkrótce zaczęto o nią podejrzewać Stalina. Nie istnieje jednak bezpośredni dowód na umyślne spowodowanie przez lekarzy śmierci Frunzego. Śmierć Frunzego umożliwiła wprowadzenie przez Stalina na stanowisko głównodowodzącego swego zausznika Klimenta Woroszyłowa.

W czasach ZSRR imię Frunzego nosiło wiele miast i instytucji, m.in. obecna stolica KirgistanuBiszkek, Akademia Wojskowa w Moskwie i Szkoła Morska.

Po śmierci Frunzego jego żona, przekonana o nienaturalnym charakterze śmierci męża, popełniła samobójstwo. Dzieci, syn Timur i córka Tatiana, do roku 1931 pozostawały pod opieką babci. Wobec jej ciężkiej choroby w 1931 adoptował je i wychowywał Klimient Woroszyłow.

Przypisy

  1. Boris Bażanow, Byłem sekretarzem Stalina, Warszawa 1985, wyd. Niezależna Oficyna Wydawnicza "NOWA" s. 84-86.

Bibliografia, literatura[edytuj]