Klimient Woroszyłow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klimient Jefriemowicz Woroszyłow
Климент Ефремович Ворошилов
Klim, Klemens
Ilustracja
marszałek ZSRR marszałek ZSRR
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia?/4 lutego 1881
Wierchnieje, gubernia jekaterynosławska Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 2 grudnia 1969
Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 19181969
Siły zbrojne Red Army flag.svg Armia Czerwona
Główne wojny i bitwy wojna domowa w Rosji, wojna polsko-bolszewicka,
Bitwa Warszawska,
II wojna światowa:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złoty medal Sierp i młot Bohatera Pracy Socjalistycznej Bohater Mongolii
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Medal za Obronę Leningradu Medal za Obronę Moskwy Medal „Za obronę Kaukazu” Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Medal „20 lat Radzieckich Sił Zbrojnych” Medal „30 lat Radzieckich Sił Zbrojnych” Medal „40 lat Radzieckich Sił Zbrojnych” Medal „50 lat Radzieckich Sił Zbrojnych” Medal 800-lecia Moskwy Order Suche Batora (Mongolia) Order Suche Batora (Mongolia) Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
Klimient Woroszyłow
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1881 Edytuj w Wikidanych
Wierchnieje
3. Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR
Okres od 14 marca 1953
do 7 maja 1960
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Poprzednik Nikołaj Szwernik
Następca Leonid Breżniew
Автограф К.Е. Ворошилова.png
Józef Stalin i Klimient Woroszyłow w 1935
Pierwszych pięciu marszałków Związku Radzieckiego w 1935 (od lewej: Michaił Tuchaczewski, Siemion Budionny, Klimient Woroszyłow, Wasilij Blücher i Aleksandr Jegorow)
Znaczek Poczty ZSRR z marsz. Klimientem Woroszyłowem, 1976
Instruktaż piechoty autorstwa Klimienta Woroszyłowa

Klimient Jefriemowicz Woroszyłow (ros. Климент Ефремович Ворошилов; ur. 23 stycznia?/4 lutego 1881 we wsi Wierchnieje, zm. 2 grudnia 1969 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, marszałek Związku Radzieckiego, polityk, przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1956, 1968), Bohater Pracy Socjalistycznej (1960) i Bohater Mongolii (1957).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie chłopskiej o rosyjskich korzeniach. Ojciec pracował jako dróżnik[1]. Sam Woroszyłow uważał się za Ukraińca na co wskazywało używanie przez niego poprzedniej wersji swojego nazwiska Woroszyło[2]. Mając zaledwie 7 lat rozpoczął pracę w kopalni pirytu, a następnie wraz z ojcem pasł bydło. Od 1896 pracował w fabryce. Od 1903 w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR), w 1904 został członkiem komitetu bolszewickiego w Ługańsku. W czasie rewolucji 1905 organizował drużyny bojowe. W latach 1908–1917 zajmował się pracą partyjną w Baku, Petersburgu i Carycynie, kilka razy aresztowany.

Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 został członkiem Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

Wojna domowa w Rosji[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny domowej w Rosji w 1918 współorganizował ukraińską 5. Armię i był jej pierwszym dowódcą, po czym dowodził Frontem Carycyńskim, pełnił funkcję zastępcy dowódcy i członka Rady Wojskowej Frontu Południowego, a następnie objął dowodzenie 10. Armią, na czele której pozostawał do 26 grudnia 1918 r., biorąc udział w odparciu dwóch szturmów Kozaków dońskich Piotra Krasnowa na Carycyn[3]. Woroszyłow został odwołany ze stanowiska w rezultacie konfliktu, jaki wybuchł latem 1918 r. między nim i Stalinem a komisarzem spraw wojskowych i morskich Lwem Trockim. Dwaj pierwsi jawnie sabotowali prowadzoną przez Trockiego reorganizację Armii Czerwonej i wprowadzanie do niej byłych oficerów armii carskiej. Woroszyłow i Stalin jawnie sprzeciwiali się postawionemu na czele Frontu Południowego gen. Pawłowi Sytinowi. Trocki domagał się nawet postawienia Woroszyłowa przed sądem wojskowym[4].

W listopadzie 1919 współorganizował 1 Armię Konną wraz z Siemionem Budionnym i jako jej politruk, został członkiem jej Rady Wojskowo-Rewolucyjnej (Rewwojensowieta). W 1921 brał znaczący udział w likwidacji powstania marynarzy w Kronsztadzie.

Działalność polityczna i służba w RKKA[edytuj | edytuj kod]

W latach 1921–1960 członek Komitetu Centralnego Rosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) RKP(b). W latach 1921–1925 był dowódcą Północnokaukaskiego, a następnie Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. Po śmierci Michaiła Frunzego w listopadzie 1925 został ludowym komisarzem (ministrem) spraw wojskowych i morskich oraz przewodniczącym Rady Wojskowo-Rewolucyjnej ZSRR (do 1934). W latach 1926–1952 był członkiem Biura Politycznego WKP(b), a w latach 1934–1940 pełnił funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR. 20 listopada 1935 został mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego.

Był współodpowiedzialny za czystki w Armii Czerwonej.

Podejmował decyzje o rozstrzelaniu łącznie 25 700 osób spośród grupy polskich wojskowych i cywilów znajdujących się w obiektach NKWD. Decyzję podjęli członkowie Biura: Ławrientij Beria, Józef Stalin, Klimient Woroszyłow, Wiaczesław Mołotow, Anastas Mikojan, Michaił Kalinin, Łazar Kaganowicz. Zgodnie z nią wiosną 1940 zamordowano 21 857 osób. Patrz: zbrodnia katyńska.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po niepowodzeniu w wojnie radziecko-fińskiej Woroszyłow został odwołany ze stanowiska ludowego komisarza obrony. W maju 1940 został powołany na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (rząd ZSRR) i jednocześnie przewodniczącego Komitetu Obrony przy Radzie Komisarzy Ludowych. Po napaści Niemiec na ZSRR w latach 1941–1945 był członkiem Państwowego Komitetu Obrony. W 1941 został dowódcą Kierunku Północno-Zachodniego (do września 1941). Będąc pełnomocnikiem Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa, organizował obronę Leningradu oraz dowodził wojskami Frontu Leningradzkiego (wrzesień 1941) i Wołchowskiego oraz Samodzielnej Armii Nadmorskiej. We wrześniu 1942 został wyznaczony głównym dowódcą ruchu partyzanckiego (do maja 1943). Podczas wojny zajmował również inne stanowiska. Uczestniczył w konferencji teherańskiej.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 był przewodniczącym Sojuszniczej Komisji Kontrolnej na Węgrzech. W latach 1946–1953 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, a następnie w latach 1953–1960 przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

W 1960 za wystąpienie przeciwko Nikicie Chruszczowowi i poparcie „grupy antypartyjnej” Wiaczesława Mołotowa został pozbawiony wszystkich funkcji partyjnych i państwowych. Po dojściu do władzy Leonida Breżniewa powrócił do łask, ponownie członek KC KPZR od 1966.

Zmarł 2 grudnia 1969, pochowany przy ścianie Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z przewodniczącym Rady Państwa PRL Marszałkiem Polski Marianem Spychalskim, szefem GZP WP gen. dyw. Józefem Urbanowiczem, szefem Sztabu Generalnego WP gen. dyw. Bolesławem Chochą, ambasadorem PRL w ZSRR Janem Ptasińskim i attaché wojskowym Ambasady PRL w Moskwie gen. bryg. Wacławem Jagasem.

Autor wspomnień Rasskazy o żizni, Moskwa 1968.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Od 1925, po śmierci Michaiła Frunzego, Klimient Woroszyłow wychowywał jego syna – Timura, który zginął jako oficer lotnictwa na Froncie Wołchowskim. Był żonaty, ale nie miał własnych dzieci, wychowywał również przybranego syna Piotra.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie i kultura popularna[edytuj | edytuj kod]

  • Bułat Okudżawa, poświęcił mu jedną ze swoich ironicznych piosenek pod tytułem Woroszyłow, nasz czerwony komendant. Piosenkę tę Okudżawa nagrał w czasie swego pobytu w Polsce w 1966 i nie była ona znana w ZSRR. Woroszyłow pojawia się również w znanej pieśni Armii Konnej „Marsz Budionnego”. Oprócz tego, nazwisko Woroszyłowa pojawia się jeszcze w co najmniej dwóch pieśniach: jednej z licznych wersji Полюшко-поле (Poleczko-pole) oraz Эшелонная (Песня о Ворошилове) („Eszelonowa” (Pieśń o Woroszyłowie))
  • W Bielsku-Białej istniała prawdopodobnie jedyna ulica jego imienia w Polsce (1951–1988), później Władysława Sikorskiego).
  • Ługańsk, miasto we wschodniej Ukrainie zostało nazwane na jego cześć Woroszyłowgrad. Stoi tam do dzisiaj pomnik Woroszyłowa, na koniu i z szablą.
  • Od inicjałów Woroszyłowa nazwano serię czołgów ciężkich KW (nazywanych także potocznie „Klimami”)
  • W 1985 w filmie „Bitwa o Moskwę” w jego rolę wcielił się piosenkarz Władimir Troszyn, pierwszy wykonawca piosenki „Podmoskownyje Wieczera”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. William J. Spahr, Generałowie Stalina, Warszawa 2001, s. 29
  2. Pyotr Grigorenko. „В ПОДПОЛЬЕ МОЖНО ВСТРЕТИТЬ ТОЛЬКО КРЫС...” (In the underground one may find only rats...). Institute „Open society” - Cooperation and Association Fund „Liberty Road”. 1981 (Cover of the book)
  3. P. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, New Academia Publishing, Washington DC 2004, ISBN 09744493457, s. 174.
  4. E. Mawdsley, Wojna domowa w Rosji 1917-1920, Bellona, Warszawa 2010, ​​ISBN 978-83-11-11638-2​​, s. 122.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bolesław Potyrała, Hieronim Szczegóła, Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1, OCLC 835148265.
  • Bolesław Potyrała, Władysław Szlufik, Who is who ? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Częstochowa: WSP, 2001, ISBN 83-7098-662-5, OCLC 831020923.
  • Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. III, Koszalin 2004
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, Wyd. MON Warszawa 1971
  • Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON Warszawa 1975
  • (ros.) W. Jegorszyn: Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
  • (ros.) K. Zalesskij: Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 5, ss. 371-372, Moskwa 1969-1978
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
  • Климент Ефремович Ворошилов – Герои страны (ros.)
  • Wyżsi dowódcy Związku Radzieckiego (ros.)
  • Norman Davies: Orzeł biały, czerwona gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920. Warszawa: Przedświt, 1988. ISBN 83-7006-741-7.