Aleksiej Rykow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksiej Iwanowicz Rykow
Алексей Иванович Рыков
Alexei Rykov.jpg
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1881
Saratów, gubernia saratowska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 15 marca 1938
Kommunarka, RFSRR, ZSRR
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR
Okres od 2 lutego 1924
do 19 grudnia 1930
Przynależność polityczna RKP(b)/WKP(b)
Poprzednik Włodzimierz Lenin
Następca Wiaczesław Mołotow
Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych RFSRR
Okres od 2 lutego 1924
do 18 maja 1929
Poprzednik Włodzimierz Lenin
Następca Siergiej Syrcow
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru

Aleksiej Iwanowicz Rykow, ros. Алексей Иванович Рыков (ur. 13 lutego?/25 lutego 1881 w Saratowie, stracony 15 marca 1938 w miejscu egzekucji Kommunarka pod Moskwą) – rosyjski socjaldemokrata i komunista. Przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych RFSRR (premier Rosji) 1924–1929, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych ZSRR (premier ZSRR) 1924–1930, członek Biura Politycznego RKP(b)/WKP(b) 1922–1930, członek Komitetu Centralnego RKP(b)/WKP(b) 1920–1934, zastępca członka KC 1934–1937, członek Komitetu Wykonawczego Kominternu (1924–1935).

Pochodził z rodziny chłopskiej, ojciec po przeprowadzce do Saratowa zajmował się drobnym handlem, zmarł w 1889 podczas epidemii cholery. Aleksiej po ukończeniu w 1900 gimnazjum wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu Kazańskiego, studiów nie ukończył w związku z przejściem na stopę nielegalną. Do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR) wstąpił w 1898, członek frakcji bolszewików, organizował strajki i demonstracje. Pracował jako działacz partyjny w Moskwie, St. Petersburgu. Odegrał aktywną rolę w rewolucji 1905 roku. Wielokrotnie aresztowany i zsyłany.

W 1917 został członkiem KC SDPRR(b) i Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Po przewrocie bolszewickim komisarz ludowy spraw wewnętrznych w pierwszej Radzie Komisarzy Ludowych. Zwolennik rządu koalicyjnego wszystkich rosyjskich partii socjalistycznych (bolszewików, mienszewików i eserowców), wobec oporu Lenina wobec tej koncepcji podał się 17 listopada 1917 do dymisji ze składu Rady Komisarzy Ludowych (wraz z Wiktorem Noginem, Władimirem Milutinem i Iwanem Teodorowiczem). W grudniu 1917 w demokratycznych wyborach do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji wybrany na deputowanego z listy partii bolszewików (okręg Jarosławl)[1].

W latach 1918–1921 przewodniczący Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej (WSNCh) i w latach 1921–1924 wiceprzewodniczący Rady Komisarzy Ludowych. Od 1922 był członkiem Biura Politycznego KC RKP(b). Po śmierci Lenina został przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych ZSRR (premierem ZSRR) i równolegle przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych RFSRR (premierem Rosyjskiej FSRR).

Poparł wraz z Nikołajem Bucharinem Józefa Stalina, Grigorija Zinowjewa i Lwa Kamieniewa przeciwko Lwu Trockiemu, następnie Stalina przeciwko lewicowej opozycji (Zinowjew, Kamieniew). W 1929 wystąpił razem z Bucharinem przeciwko odejściu od polityki NEPu - przeciw przymusowej kolektywizacji rolnictwa i przyspieszonej budowie przemysłu ciężkiego, co Stalin nazwał odchyleniem prawicowym. W maju 1929 został odwołany z funkcji premiera RFSRR, w grudniu 1930 z funkcji premiera ZSRR i z Biura Politycznego. Jego miejsce w rządzie RFSRR zajął Siergiej Syrcow, w rządzie ZSRR - Wiaczesław Mołotow. W latach 1931–1936 był komisarzem ludowym łączności.

W czasie wielkiej czystki, 27 lutego 1937 w czasie plenum KC WKP(b) został aresztowany przez NKWD. Podsądny w pokazowym trzecim procesie moskiewskim przed Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRR pomiędzy 2 a 13 marca 1938 (wraz z m.in. Bucharinem, Gienrichem Jagodą, Nikołajem Krestinskim i in.). 13 marca 1938 skazany na śmierć z zarzutu o udział w organizacji kontrrewolucyjnej i szpiegostwo. Rozstrzelany wraz z innymi podsądnymi 15 marca 1938 w miejscu egzekucji Kommunarka pod Moskwą, tam też pochowany anonimowo.

Zrehabilitowany 4 lutego 1988 postanowieniem plenum Sądu Najwyższego ZSRR.

Odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru (1928).

Przypisy

  1. Рыков Алексей Иванович (13.02.1881, Саратов — 15.03.1938, Москва). Ярославский округ. № 7 — большевики.Член Учредительного собрания

Literatura, linki[edytuj kod]