Orunia-Św. Wojciech-Lipce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Gdańska Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Dzielnica Gdańska
Ilustracja
Orunia - ul. Gościnna
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miasto Gdańsk
W granicach Gdańska 1814 (Oruńskie Przed.)
1933 (Orunia)
1954 (Św. Wojciech)
1954 (Lipce)
Powierzchnia 19.634 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

15 867[1]
• gęstość 808 os./km²
Nr kierunkowy 58
Kod pocztowy 80
Tablice rejestracyjne GD
Plan Oruni-Świętego Wojciecha-Lipiec
Plan Oruni-Świętego Wojciecha-Lipiec
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Orunia-Św. Wojciech-Lipce
Ziemia54°18′35″N 18°38′52″E/54,309694 18,647694
Portal Portal Polska

Orunia-Św. Wojciech-Lipcedzielnica administracyjna Gdańska, położona w południowej części miasta. Ma charakter mieszkaniowo-przemysłowo-rolniczy.

Położenie[edytuj]

Dzielnica graniczy od północy z dzielnicą Śródmieście, od wschodu z dzielnicą Olszynka, od południa z gminą Pruszcz Gdański i od zachodu z dzielnicą Chełm

Warunki geograficzne[edytuj]

Dzielnica jest położona na południowym krańcu miasta pomiędzy Opływem Motławy, Motławą, Czarną Łachą, Radunią i Kanałem Raduni. Część osiedla na wschód od Kanału Raduni położona jest na Żuławach Gdańskich, występuje tu depresja oraz poldery rolnicze. Część osiedla na zachód od Kanału Raduni położona jest na Pojezierzu Kaszubskim. Występują tu wzgórza morenowe. Płynie tam Potok Oruński.

Granice[edytuj]

Według statutu dzielnicy granice stanowią: Motława na południe od Opływu Motławy do ujścia Raduni i Czarnej Łachy, a następnie granica administracyjna miasta z gminą i miastem Pruszcz Gdański, aż do zabudowanej części ulicy Borkowskiej (bez tej ulicy). Następnie granica biegnie na wschód w stronę Traktu Św. Wojciecha. Przed Traktem Św. Wojciecha skręca na północ i na tyłach budynków z tym adresem dochodzi do Parku Oruńskiego i między ulicami Diamentową i Platynową oraz Granitową i Działyńskiego dochodzi do ulicy Małomiejskiej (z tą ulicą). Od Ulicy Małomiejskiej kieruje się na północ do ulicy Ptasiej, a następnie na wschód między Ptasią a Hebanowskiego do ulicy Zamiejskiej. Tam granica skręca na północ i zapleczem ogródków działkowych przecina ulicę Cienistą na wysokości Bitwy pod Lenino i za ulicą Cmentarną dochodzi do ulicy Stoczniowców, gdzie południowym skrajem Biskupiej Góry dochodzi do ulicy Zaroślak, a potem na wschód, przecinając Trakt Świętego Wojciecha, Opływem Motławy do Motławy[2].

Podział historyczny[edytuj]

Stare Szkoty - Kościół św. Ignacego Loyoli
Orunia - Kościół św. Jana Bosko

Na terenie osiedla wyróżnia się następujące jednostki morfogenetyczne:

  • Orunia - obszar mieszkaniowo-przemysłowo-rolniczy w północnej części osiedla, jego największa i najgęściej zaludniona część. Wschodni obszar Oruni położony nad Motławą to rozległy polder rolniczy. Historycznie dzieli się na Dolnik, Mniszki, Oruńskie Przedmieście, Orunię nad Motławą, Orunię nad Radunią, Ptaszniki.
  • Stare Szkoty - obszar na północnym zachodzie osiedla położony częściowo w dzielnicy Chełm.
  • Święty Wojciech - osada typu wiejskiego pomiędzy rzeką Radunią i Kanałem Raduni, najdalej na południe wysunięty punkt Gdańska. Historycznie dzieli się na Ostróżek i Plebankę.
  • Lipce - osada typu wiejskiego nad Kanałem Raduni w centrum osiedla, położona pomiędzy Orunią i Świętym Wojciechem
  • Niegowo - polder rolniczy na południowo-wschodnim krańcu osiedla, pomiędzy rzeką Radunią i Czarną Łachą.

Historia[edytuj]

Jako wieś, Orunia była wzmiankowana już ok. XII wieku. Za panowania krzyżackiego, przez terytorium osiedli Św. Wojciech, Lipce i Orunię został przekopany Kanał Raduni, który miał dostarczać wodę Gdańskowi. Wzdłuż kanału powstawały młyny i śluzy dzięki którym Orunia zaczęła się wzbogacać.

W XVII wieku na terenie dzisiejszego parku, miał swoją letnią rezydencje Jan III Sobieski. Przez dzielnicę przejeżdżał także Piotr I Wielki wracając z Gdańska do Moskwy.

XVIII wiek przyniósł dzielnicy zniszczenie podczas oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie. W dzielnicy tej również schronił się Stanisław Leszczyński.

Dzielnica została doszczętnie zniszczona podczas wojen napoleońskich, a potem ludność została zdziesiątkowana przez epidemię cholery. Osada jednak podniosła się ze zniszczeń i ponownie nabrała świetności: Park Oruński o powierzchni 25 ha. (aktualnie 11) był najpiękniejszym ogrodem w Gdańsku (razem z Oliwskim) i był wzmiankowany w Encyklopediach. W kolegium Jezuickim na Starych Szkotach studiował Józef Wybicki.

Na Oruni, w nieistniejącym dziś dworku, mieszkali Schopenhauerowie do 1793 roku. tu także mieszkał w dzieciństwie Artur Schopenhauer

9 lipca 2001 roku po gwałtownych opadach deszczu (127,7 mm w ciągu 8 godzin; norma miesięczna dla lipca wynosiła 68 mm/m²) w obliczu przekroczenia przepustowości Kanału Raduni (wystąpił przepływ 125 m²/s przy przepustowości 25 m²/s), na wysokości ulic Serbskiej, Gościnnej, Niegowskiej oraz w rejonie posesji przy Trakcie Świętego Wojciecha nr 417 i 450 nastąpiło przelanie wałów, co spowodowało powódź w na Oruni, Lipcach i Św. Wojciechu a w konsekwencji liczne zniszczenia tej części Gdańska.

Zabytki[edytuj]

Na podstawie rejestru zabytków województwa pomorskiego:[3]

Stare Szkoty[edytuj]

Orunia[edytuj]

Lipce[edytuj]

Święty Wojciech[edytuj]

Pomniki przyrody[edytuj]

Na terenie osiedla rośnie 10 pomników przyrody: 5 pojedynczych drzew, 4 grupy drzew i 1 głaz narzutowy. Większość z nich znajduje się w parku Oruńskim[4].

 Osobny artykuł: Pomniki przyrody w Gdańsku.

Wykaz ulic osiedla[edytuj]

Orunia

  • Trakt św. Wojciecha
  • Plac Oruński
  • Gościnna
  • Dworcowa
  • Sandomierska
  • Przy Torze
  • Serbska
  • Głucha
  • Ubocze
  • Tadeusza Rejtana
  • Stefana Ramułta
  • Boczna
  • Urocza
  • Przyjemna


  • Smętna
  • Związkowa
  • Żuławska
  • Smoleńska
  • Junacka
  • Zawiejska
  • Grabowa
  • Radunicka
  • Ukośna
  • Nowiny
  • Raduńska
  • Diamentowa
  • Rubinowa
  • Turkusowa


  • Szafirowa
  • Równa
  • Mostowa
  • Przybrzeżna
  • Daleka
  • Smolna
  • Żabia
  • Kolonia Orka
  • Kolonia Zaranie
  • Kolonia Rola
  • Kolonia Mysia
  • Wschodnia
  • Poleska
  • Wołyńska

Oruńskie Przedmieście

  • Małomiejska (1-25 i 34-59)
  • Podmiejska
  • Raduńska (1-8 i 54-59)
  • Zamiejska (1-28)
  • Nakielska
  • Ptasia (1-20)
  • Brzegi (55-58)
  • Koralowa
  • Granitowa
  • Piaskowa
  • Perłowa
  • Antoniego Madalińskiego (1-1a)

Lipce

  • Trakt św. Wojciecha
  • Starogardzka
  • Nowiny
  • Niegowska
  • Borkowska
  • Ryszarda Tomczaka
  • Zawiejska
  • Lipce

Św. Wojciech

  • Trakt św. Wojciecha
  • Kątowa
  • Inspektorska
  • Głogowa
  • Stroma
  • Po Schodkach
  • Rzeczna
  • Wąwóz
  • Krokusowa
  • Batalionów Chłopskich
  • Zawilcowa

Stare Szkoty

  • Brzegi
  • Szkocka
  • Cienista
  • Cmentarna
  • Kolonia Anielinki

Niegowo

  • Niegowo
  • Niegowska

Obiekty[edytuj]

  • Park Oruński
  • Kościół św. Ignacego Loyoli
  • Kościół Św. Jana Bosko
  • Kościół Świętego Wojciecha
  • Kuźnia Oruńska
  • Lwi Dwór
  • Dwór Ferberów
  • Zespół Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego nr 5
    • Szkoła Podstawowa nr 56
    • Gimnazjum nr 5
  • Szkoła Podstawowa nr 16
  • Szkoła Podstawowa nr 40
  • Gimnazjum nr 10
  • Przedszkole nr 9
  • Przedszkole nr 11
  • Przedszkole nr 24
  • Przedszkole nr 71
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia
  • Zespół Szkół Inżynierii Środowiska
    • Technikum nr 14
    • XIV Liceum Profilowane
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 14
  • Zespół Szkół Przemysłu Spożywczego i Chemicznego
    • Technikum nr 8
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 8
  • Miejski Dom Kultury Dworek Artura
  • Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych
  • Gdańskie Liceum Ogólnokształcące
  • Ujęcie wody pitnej Gdańsk-Lipce
  • Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza Nr 3 Państwowej Straży Pożarnej w Gdansku
  • PORD - Pomorski Ośrodek Ruchu Drogowego
  • Urząd Pocztowy nr 9 w Gdańsku
  • KRUS Gdańsk
  • Pomorski ośrodek doradztwa rolniczego
  • Ośrodek sportów konnych "Lipce"
  • Narodowe Centrum Tatarów Rzeczypospolitej
  • Gdańska Fundacja im. św. Brata Alberta – schronisko dla bezdomnych

Rada Dzielnicy[edytuj]

Rada Dzielnicy Orunia - Św. Wojciech - Lipce została powołana po wyborach do Rad Jednostek Pomocniczych Miasta Gdańsk w 2011 roku. W wyborach które odbyły się 22 marca 2015 roku została powołana Rada Dzielnicy II kadencji. Rada liczy 15 radnych, w jej władzach zasiadają[5]:

  • Przewodniczący Zarządu Agnieszka Bartków,
  • zastępca Przewodniczącego Zarządu Mateusz Korsztun,
  • członek zarządu dzielnicy Bartosz Łabuda,
  • Przewodniczący Rady Maciej Kochanowski,
  • zastępca Przewodniczącego Rady Roman Itrich.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Wybrana bibliografia[edytuj]

Przypisy