Port morski Gdańsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Port morski w Gdańsku
Gdansk port.JPG
Położenie  Polska, Gdansk flag.svg Gdańsk
Typ portu morski, handlowy
Dawne nazwy Danzig Hafen
Adres bosmanatu ul. Przemysłowa 4,
80-542 Gdańsk
Powierzchnia portu 3 248 (ląd) ha
Powierzchnia składowa portu 548 000
Obroty ładunkowe (2014)
28836,1 tys. ton[1]
Zdolność przeładunkowa 60 mln ton
Długość nabrzeży 21 214 m
Maksymalne głębokość / zanurzenie b.d. / 15,0 m
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Port morski w Gdańsku
Port morski w Gdańsku
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Port morski w Gdańsku
Port morski w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Port morski w Gdańsku
Port morski w Gdańsku
Ziemia54°24′23″N 18°39′40″E/54,406389 18,661111
Strona portu

Port morski Gdańskport morski nad Zatoką Gdańską na Martwej Wiśle, położony w Gdańsku, w woj. pomorskim. Jest jednym z największych bałtyckich portów. Powierzchnia portu obejmuje 3 248 ha lądu, a łączna długość nabrzeży wynosi 23 700 m. W północnej części portu mogą być przyjmowane największe statki, jakie pływają po Morzu Bałtyckim[2].

W 2006 r. port Gdańsk zajmował 1. miejsce wśród portów morskich w Polsce pod względem obrotów ładunkowych – wyniosły one 24,207 mln ton. Obroty ładunkowe portu w 2008 roku wynosiły 17,78 mln ton, a w 2011 roku 23,5 mln ton. Jest portem handlowym, którego główną część obrotów ładunkowych stanowią paliwa płynne.

W 2015 port w Gdańsku przeładował rekordowe 36 mln ton towarów (wzrost o 11 proc. w stosunku do 2014), zwiększając o 3 proc. swój udział w rynku przeładunków morskich w Polsce. Najwięcej przeładowano paliw płynnych (15 mln ton - wzrost o ok. 18 proc.), co stanowi kolejny historyczny rekord. Zysk netto portu wyniósł ok. 83,3 mln zł, a rentowność netto ok. 47 proc.[3]

W porcie Gdańsk istnieją bazy: paliw płynnych, przeładunku fosforytów, przeładunku siarki płynnej oraz granulowanej, przeładunku owoców cytrusowych. Port posiada terminale: promowy, kontenerowy, węglowy, przeładunku gazu płynnego.

Położenie[edytuj]

Port Gdańsk jest położony na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego, we wschodniej części woj. pomorskiego, stanowiąc północną część miasta Gdańska. Znajduje się w zachodniej części Mierzei Wiślanej, a jego południowa cześć leży już na Żuławach Wiślanych.

Port leży na odcinku ujściowym Martwej Wisły do Zatoki Gdańskiej obejmując wschodni i zachodni brzeg, a także wyspę Ostrów znajdującą się pomiędzy brzegami oraz twierdzę Wisłoujście. Port obejmuje zachodnią część Wyspy Portowej bez półwyspu Westerplatte, a także jej wschodni pas przy ujściu Wisły Śmiałej. W swej zachodniej części port obejmuje obszar na wschód od ul. Jana z Kolna, Twardej, Marynarki Polskiej, Władysława IV, Oliwskiej, a na zachód od ulicy Nowotnej i osiedla Stogi. W północno-wschodniej części Gdańska obszar portu ogranicza się do Martwej Wisły by przed Wisłą Śmiałą objąć tereny na północ od ulicy Płońskiej, tereny przy zachodnim brzegu Wisły Śmiałej i wąski pas przy wschodnim brzegu ujścia rzeki do Morza Bałtyckiego[4][5].

Port obejmuje powierzchnię 679 ha lądu oraz 412,6 ha akwenów[6]. Granice portu morskiego w Gdańsku są określone rozporządzeniem z 2012 roku[5].

Tereny portu Gdańsk znajdują się na obszarze dzielnic: Nowy Port, Letnica, Młyniska, Śródmieście, Rudniki, Wyspa Sobieszewska, Krakowiec-Górki Zachodnie, Stogi i Przeróbka[4][7].

Działalność[edytuj]

Obroty ładunkowe portu Gdańsk (2008)[8]
Grupy ładunków Obroty [ton]  %
Ropa i przetwory naftowe 10 353 139 58,23%
Drobnica 3 059 897 17,21%
Węgiel i koks 1 088 190 6,12%
Zboże 646 945 3,64%
Rudy 30 280 0,17%
Inne masowe 2 602 551 14,64%
Razem (Σ) 17 781 002 100%


Według ustawy port Gdańsk jest jednym z czterech portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej Polski[9].

MS Spica w porcie Gdańsk
Holownik "Virtus" w gdańskim porcie

W 2006 roku całkowite obroty ładunkowe w porcie Gdańsk wyniosły 24,207 mln ton, co stanowiło 40,13% obrotów przeładunkowych portów morskich w Polsce. Z tego 23,759 mln ton obrotów dotyczyło międzynarodowego obrotu morskiego, a 448,4 tys. ton (1,85%) związane było z obrotem wewnątrzkrajowym[10]. W 2008 roku całkowite obroty ładunkowe portu Gdańsk wynosiły 17 781 tys. ton, z czego najwięcej (58,23%) stanowiły paliwa płynne o obrotach ładunkowych 10 353 tys. ton. Przeładunki kontenerów wyniosły łącznie 185 661 TEU[8]. W 2011 roku wielkość obrotów ładunkowych wyniosła 23 500 tys. ton, w tym większość stanowiły ropa i jej przetwory (44%) i ładunki skonteneryzowane (31,1%).

W porcie działa jedna z największych w Polsce Stocznia Gdańska, a także Remontowa Shipbuilding, Gdańska Stocznia Remontowa, Stocznia Wisła.

Port Gdańsk oferuje regularne połączenia żeglugowe do 17 krajów[2]. W 2008 roku zostało obsłużonych 188 392 pasażerów[8]. Swoją bazę promową w porcie posiada Polska Żegluga Bałtycka, która utworzyła 4 linie promowe z Gdańska.

Znajduje się tutaj także Baza Paliw Płynnych. Port gdański posiada terminal promowy, terminal węglowy, terminal przeładunku gazu płynnego oraz terminal kontenerowy. W porcie został utworzony Wolny Obszar Celny o powierzchni 33,5 ha.

Nawigacja[edytuj]

Wieża służby dyżurnej kapitanatu

Do portu Gdańsk przy średnim stanie wody mogą wchodzić zasadniczo statki[11]:

  • do Nowego Portu – statki o długości do 225 m i zanurzeniu do 10,20 m,
  • do Portu Północnego z wyłączeniem stanowiska „T” statki o długości do 300 m i zanurzeniu do 15,0 m ,
  • przy stanowisku „T” mogą być obsługiwane statki o długości do 350 m i zanurzeniu do 15,0 m.

Według rozporządzenia kapitan portu Gdańsk może w uzasadnionych przypadkach pozwolić na wprowadzanie bądź wyprowadzenie statków o gabarytach większych niż wymienione powyżej, jednak maksymalna długość jednostki obsługiwanej w Gdańsku Nowym Porcie nie może przekraczać 280 m[11].

W zimie port nie jest zagrożony zalodzeniem[6].

Ruchem statków w porcie kieruje Kapitanat Portu Gdańsk, którego główna siedziba mieści się przy ulicy Przemysłowej. Przy ul. Kpt. Żeglugi Wielkiej Witolda Poinca znajduje się wieża Służby Dyżurnej Kapitanatu Portu Gdańsk (zwana popularnie Kapitanatem Portu Północnego), która kieruje ruchem statków w północnej części portu Gdańsk[12]. Wieża ta spełnia także funkcję latarni morskiej. Pod kapitana portu Gdańsk podlega także bosman przystani morskiej w Górkach Zachodnich.

Infrastruktura[edytuj]

Po prawej żurawie portowe na Nabrzeżu Wiślanym, w głębi stocznia
MV „Maersk Elba” przy nabrzeżu DCT Gdańsk
Widok na Port Gdańsk z grotmasztu żaglowca Fryderyk Chopin. Po lewej Nabrzeże Rudowe i Nabrzeże Dworzec Drzewny. Po prawej spichlerze na Nabrzeżu Wiślanym.
Kontenerowiec Rogaland podczas rozładunku

Infrastrukturą portową gospodaruje spółka prawa handlowego Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA, która także świadczy usługi związane z jej korzystaniem. Zarząd Portu Morskiego Gdańsk SA należy do Europejskiej Organizacji Portów Morskich (ESPO). Prezesem zarządu jest Łukasz Greinke[13].

Według danych GUS-u z 2006 roku łączna długość nabrzeży w porcie wynosi 21 214 m[10]. Powierzchnia składowa w porcie Gdańsk wynosi 548 000 m², a powierzchnia magazynowa portu wynosi 106 300 m²[6]. Zarząd portu deklaruje zdolność przeładunkową portu wewnętrznego na 11,5 mln ton, a Portu Północnego na 48,5 mln ton[6].

Port wewnętrzny[edytuj]

Nowy Port jest częścią portu Gdańsk, obejmującą obszar wzdłuż Martwej Wisły i Kanału Portowego, może przyjąć statki o maksymalnej długości 225 m.

Ta część portu posiada nabrzeża o charakterze uniwersalnym do przeładunku drobnicy i ładunków masowych – zboża, nawozów sztucznych, tarcicy, rudy, stali, ro-ro.

Lista baz i terminali w porcie wewnętrznym:

Port północny[edytuj]

Port północny jest nowoczesną, głębokowodną (do 15 m zanurzenia) częścią portu Gdańsk zbudowaną w 1975 razem z Rafinerią Gdańską, z którą jest połączony rurociągiem. Zlokalizowany jest bezpośrednio na akwenie Zatoki Gdańskiej.

W porcie przeładowuje się głównie ładunki masowe, węgiel i ropę naftową oraz drobnicę skonteneryzowaną.

Lista baz i terminali w porcie północnym:

  • Terminal paliwowy Naftoport.
  • Terminal węglowy – całkowicie zmechanizowany terminal o wydajności dobowej 50 tys. ton i pojemności placów składowych do 600 tys. ton[14].
  • Terminal przeładunku LPG – terminal o powierzchni 11 ha zaprojektowany dla rocznej zdolności przeładunkowej do 500 000 ton, przeznaczony do przyjmowania, przechowywania, częściowego mieszania i rozsyłania przy pomocy cystern kolejowych i samochodowych skroplonego gazu LPG. Bazę tworzy 16 zakopcowanych zbiorników o całkowitej pojemności magazynowej 13 200 ton[15].
  • terminal kontenerowy DCT Gdańsk – terminal powstały w 2007 roku o powierzchni 40 ha, pojemności składowej 28 000 TEU[16] i rocznej zdolności przeładunkowej 3 mln TEU[17]. W 2014 roku obsłużył 1 188 380 TEU, a docelowo ma osiągnąć roczną zdolność przeładunkową 4 mln TEU[16].

Port zewnętrzny[edytuj]

Port zewnętrzny (lub port centralny) jest planowaną inwestycją portu w Gdańsku. Rozpoczęcie prac analityczno-koncepcyjnych ogłoszono w marcu 2015 roku. Jest to pierwszy z trzech etapów. Dalsze etapy to dokumentacyjny i realizacyjny. Zbudowanie portu zewnętrznego ma pozwolić portowi w Gdańsku osiągnięcie standardu portu V generacji[18].

Historia[edytuj]

Pierwsza infrastruktura portowa powstała we wczesnym średniowieczu. Z X wieku pochodzi port grodowy znajdujący się w ramieniu Motławy pomiędzy obecnie ul. Tartaczną a Sukienniczą. W XII i XIII wieku powstawał port Starego Miasta po drugiej stronie ramienia Motławy oraz na fosie Podwala Staromiejskiego. W XIII wieku powstała również przystań Dominikanów przy dawnym ujściu Potoki Siedleckiego w pobliżu obecnie ul. Tobiasza. W tym samym wieku zaczął kształtować się port Głównego Miasta pomiędzy ul. Chlebnicką a Mariacką. Na tyłach portu budowano pierwsze magazyny, warsztaty remontowe oraz gospody. W okresie krzyżackim magazyny portowe zostały przeniesione na Wyspę Spichrzów, gdzie wybudowano nowe nabrzeża oraz powstał największy dźwig średniowieczny Żuraw[19].

Gdański port w XVII wieku

Pod koniec XV wieku do portu gdańskiego zawijało 400–700 statków rocznie, a w XVII wieku 1000-1600. Głównymi towarami przeładunkowymi były zboże (300 tys. ton w 1618 roku) oraz wosk, miód i drewno. W 1643 roku istniało już 315 spichlerzy, głównie z przeznaczeniem na zboże. Długość nabrzeży wynosiła 3 km[19].

Motława w 1866

W XVIII wieku powstawały nabrzeża portu zewnętrznego (Nowy Port). W okresie zaborów port gdański i jego znaczenie podupadło.

1 kwietnia 1843 na wschodnim molo została umieszczona latarnia, tzw. główka wejściowa, która wskazywała wejście do portu[20].

Dopiero lata po I wojnie światowej ponownie spowodowały rozwój portu. W 1938 stosunek towarów przeładunkowych wzrósł trzykrotnie do okresu z 1914. II wojna światowa spowodowała poważne zniszczenia portu. Zniszczeniu uległo 15% nabrzeży, 40% urządzeń przeładunkowych i 88% magazynów[19].

W 1950 roku Minister Żeglugi ustalił granice terytorialne morskiego portu handlowego w Gdańsku[21].

W latach 1970–1975 zbudowano nową część portu Gdańsk zwaną Portem Północnym. Jednocześnie zbudowano Rafinerię Gdańską. W 1973 roku powstał terminal promowy Polskiej Żeglugi Bałtyckiej. W 1974 w Porcie Północnym został zbudowany terminal węglowy, a rok później terminal paliw płynnych. W lipcu 1974 zostały formalnie rozszerzone granice portu morskiego[22].

W 1996 roku został utworzony Wolny Obszar Celny.

W 1997 roku, w 1000-lecie miasta, została wybudowana przystań jachtowa Marina Gdańsk[23].

Samochodowiec "Pleiades Spirit" wypływa z portu Gdańsk

W 1998 roku powstał Gdański Terminal Kontenerowy, a w Porcie Północnym powstał terminal LPG. W 1998 r. zostały zmienione granice portu morskiego[24].

W 2002 roku zbudowano terminal promowy na Westerplatte.

W 2007 powstał terminal kontenerowy DCT Gdańsk.

26 lipca 2007 roku na 3 dni przy nabrzeżu Oliwskim zacumował statek MS The World – ekskluzywny pływający apartamentowiec z USA.

11 sierpnia 2009 do portu wpłynął najdłuższy, jak dotąd, wycieczkowiec MS Arcadia – 289,90 m.[25].

17 sierpnia 2017 zarząd portu podpisał umowę z firmą Doraco na pogłębienie do 11,2 m Nabrzeża Obrońców Poczty Polskiej i Nabrzeża Mew (koszt ok. 40 mln zł), przy czym pierwsze z nabrzeży zostanie również wydłużone z 330 do 390 m. Planowane jest także pogłębienie toru wodnego i modernizacja nabrzeży: Oliwskiego, Zbożowego, Wisłoujście i Drzewnego, co poprawi bezpieczeństwo i warunki żeglugowe wewnątrz portu oraz zwiększy jego możliwości przeładunkowe. Wszystkie inwestycje mają się zakończyć do końca 2020, a ich koszt wyniesie 110,2 mln euro (ok. 470 mln zł), z czego wkład własny portu wyniesie 16,5 mln euro (15% - resztę pokryje dofinansowanie unijne). Ponadto rozpatrywana jest koncepcja budowy na północ od Westerplatte Portu Północnego, składającego się z od 5 do 8 terminali głębokowodnych, które koszty powstania szacuje się na kilkanaście miliardów złotych[26].

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny - Gospodarka morska w Polsce w 2014 roku
  2. a b Żegluga (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-04-23].
  3. Świetne wyniki portów w Gdańsku i Gdyni
  4. a b Mapa granic administracyjnych portu (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-04-22].
  5. a b Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 29 maja 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. Nr 0, poz. 650)
  6. a b c d Parametry portu (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2017-08-19].
  7. Podział administracyjny Gdańska – mapa (pol.). Miasto Gdańsk. [dostęp 2013-04-20].
  8. a b c Statystyki przeładunków (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-04-22].
  9. Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 44)
  10. a b Porty morskie. W: Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2007. Warszawa, Szczecin: Główny Urząd Statystyczny, 2007, s. 68. ISSN 0867-082X. (pol.)
  11. a b Przepisy dodatkowe dla portu Gdańsk. W: Zarządzenie Nr 12 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia 14 czerwca 2005 (Przepisy portowe). Gdynia: 2005-06-14. [dostęp 2009-04-22].
  12. Kapitanat Portu Gdańsk > Kontakt (pol.). Urząd Morski w Gdyni. [dostęp 2009-04-22].
  13. Nowy prezes w gdańskim porcie. W Lotosie zmiana w piątek. biznes.trojmiasto.pl, 10 maja 2016. [dostęp 10 maja 2016].
  14. Terminal Węglowy (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-04-23].
  15. Terminal Przeładunku LPG (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-04-23].
  16. a b Terminal kontenerowy DCT Gdańsk (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2015-07-24].
  17. Inauguracja rozbudowy DCT - nowy terminal wart 800 mln gotowy pod koniec przyszłego roku, GospodarkaMorska.pl, 15.05.2015 [dostęp: 2015-07-24]
  18. Port Gdańsk planuje strategiczną inwestycję (pol.). Przegląd Bałtycki. [dostęp 2015-03-14].
  19. a b c Andrzej Januszajtis, Zbigniew Jujka, Z uśmiechem przez Gdańsk, wyd. Wydawnictwo Morskie Gdynia 1968
  20. Piękna latarnia z 1843 r. zaginęła. "Szukamy na złomowiskach". trojmiasto.gazeta.pl, 18 kwietnia 2012.
  21. Rozporządzenie Ministra Żeglugi z dnia 19 października 1950 r. ws. ustalenia granicy (Dz.U. z 1950 r. Nr 50, poz. 464)
  22. Rozporządzenie Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 12 lipca 1974 r. (Dz.U. z 1974 r. Nr 26, poz. 153)
  23. Przystań jachtowa Marina Gdańsk. gdansk.pl.
  24. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 23 listopada 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 146, poz. 960)
  25. Największy wycieczkowiec w historii Portu Gdańsk (pol.). Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA. [dostęp 2009-08-11].
  26. Maciej Dzwonnik: Port Gdańsk inwestuje. Na co pójdzie pół miliarda złotych?. 2017-08-18. [dostęp 2017-08-19].

Linki zewnętrzne[edytuj]