OA vz.27

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
OA vz.27
Dane podstawowe
Państwo  Czechosłowacja
Producent Škoda
Typ pojazdu samochód pancerny
Trakcja kołowa 4x2
Załoga 5[1]
Historia
Prototypy 1926
Produkcja 19271929
Egzemplarze 15
Dane techniczne
Silnik 1 silnik gaźnikowy rzędowy, 4-cylindrowy Škoda o mocy 60 KM
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 126 l
Pancerz z płyt pancernych o grubość: 3 – 5,5 mm[1]
Długość 5,35 m
Szerokość 1,95 m
Wysokość 2,66 m
Prześwit 0,30 m
Masa 6,6 t (bojowa)[1]
Osiągi
Prędkość 35 km/h[1]
Zasięg 250 km (po drodze)[1]
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 30 cm
Rowy (szer.) 40 cm
Ściany (wys.) 20 cm
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 karabiny maszynowe Schwarzlose vz. 7/24 kal. 7,92 mm w wieży i kadłubie
1 ręczny karabin maszynowy ZB vz. 26 kal. 7,92 mm (przewożony wewnątrz), 5750 nabojów[1]
Użytkownicy
Czechosłowacja, Słowacja. Niemcy, Rumunia

Obrněný automobil (OA) vz.27 (Škoda PA-III) – czechosłowacki samochód pancerny z okresu międzywojennego, konstrukcji zakładów Škody. W 1929 roku wyprodukowano serię 15 sztuk, używanych przez armię Czechosłowacji do 1939 roku. Samochody te zostały następnie przejęte przez Słowację, Rumunię i Niemcy.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

W wytwórni Škoda w 1924 roku rozpoczęto opracowywanie nowego samochodu pancernego, który otrzymał oznaczenie fabryczne PA-III[2]. Był on następcą niezaakceptowanych formalnie przez armię samochodów Škoda PA-I i Škoda PA-II i zachowywał pewne ich cechy konstrukcyjne, przede wszystkim nietypowy symetryczny kształt nadwozia, z przedziałem bojowym pośrodku i podobnym przodem i tyłem. Założeniem było uzyskanie samochodu lżejszego i bardziej mobilnego oraz tańszego w produkcji niż PA-II[2]. Charakterystyczny pancerz z wygiętych płyt pancerza, nadający poprzedniemu modelowi potoczną nazwę "żółwia" (Želva), został zastąpiony przez nieco łatwiejszy do produkcji, lecz nadal skomplikowany pancerz z licznych płaskich lub wygiętych płyt, poustawianych pod różnymi kątami względem siebie. Samochód ponadto otrzymał ponownie centralnie umieszczoną wieżę obrotową, jak w modelu PA-I. Już w 1925 roku Škoda zbudowała podwozia dla 12 samochodów, natomiast prace nad konstrukcją pancernego nadwozia przeciągały się. W sierpniu 1925 drewniana makieta ostatecznego nadwozia została wybrana przez komisję wojskową, po czym 28 lipca 1927 wojsko przyjęło nieopancerzony prototyp[2]. 16 grudnia 1927 został on zatwierdzony do produkcji i otrzymał oznaczenie wojskowe Obrněný automobil vz. 27 (OA vz. 27) - samochód pancerny wzór 1927[2].

Między majem a październikiem 1929 roku Škoda wyprodukowała serię 15 samochodów pancernych, w tym trzy na zamianę PA-II sprzedanych do Austrii[2].

Planowano zamówienie dalszych 9 samochodów OA vz. 27, na zamianę dalszych samochodów PA-II, lecz z uwagi na wysoki koszt wytwarzania (626 770 koron - ok. 25 000 dolarów USA) i opracowanie lżejszego samochodu pancernego OA vz.30, zrezygnowano ostatecznie z dalszych zamówień[2].

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Samochód pancerny OA vz. 27 został wprowadzony na uzbrojenie armii czechosłowackiej w 1929 roku. Początkowo sześć weszło w skład pułku pancernego w Milovicach, a dziewięć w skład szwadronu samochodów pancernych kawalerii, ostatecznie po reorganizacji dziewięć weszło w skład 1. Pułku Pancernego (PÚV-1) w Milovicach, a po trzy w skład PÚV-2 w Ołomuńcu i PÚV-3 w Turčianskym Svätým Martinie[2]. Samochód był uważany za udaną konstrukcję, dobrze sprawującą się pod względem eksploatacji[2]. Mimo to, nie spełnił pokładanych oczekiwań, będąc niewiele lżejszy i równie drogi w produkcji, jak PA-II, a przy tym miał niższą o połowę prędkość maksymalną w warunkach drogowych[3]. Konstrukcja spotkała się z zainteresowaniem potencjalnych nabywców zagranicznych z Europy, Chin i Japonii (będąc w chwili powstania jednym z niewielu nowoczesnych samochodów pancernych), ale nie doszło do żadnych zamówień, a przy tym zakłady Škody były wówczas przeciążone produkcją dla armii czechosłowackiej[2].

Pod koniec 1938 roku samochody te używane były w walkach przeciwdywersyjnych w Sudetach[2]. W marcu 1939 roku po rozpadzie Czechosłowacji, 3 samochody otrzymała nowo powstająca armia słowacka. Słowackie pojazdy złomowano w lutym 1943[2].

Trzy samochody zostały przejęte przez Rumunię w marcu 1939, kiedy ich załogi postanowiły przekroczyć granicę z Rumunią uciekając przed zajmującymi Karpato-Ukrainę siłami węgierskimi. Używane były następnie przez jej armię do zadań ochronnych. Dwa z nich zostały zniszczone podczas nalotu alianckiego na zagłębie naftowe Ploesti w 1944[2]. Pozostałe samochody vz. 27 przejęli Niemcy po zajęciu Czech w marcu 1939[2].

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Samochód vz.27 miał podwozie w formie ramy, w której przedniej części umieszczony był silnik z chłodnicą i zbiornikiem paliwa przed nim[2]. Napędzał go 4-cylindrowy silnik gaźnikowy Škoda o pojemności 5700 cm³ i mocy 60 KM (44,3 kW) przy 1600 obr/min, sprzęgnięty z 4-biegową skrzynią biegów[4]. Nadwozie pancerne o skomplikowanym kształcie wykonane było z płaskich i częściowo wygiętych płyt grubości od 3 do 5,5 mm, nitowanych do ramy[4]. Dostęp zapewniały drzwiczki umieszczone centralnie w bocznych ścianach[2].

Jedną z osobliwości konstrukcyjnych samochodu był napęd przenoszony na przednią lub tylną oś w zależności od tego, w którym kierunku samochód się poruszał (nie był to napęd 4x4). Samochód miał dwóch kierowców i także przednia lub tylna oś była kierowana w zależności od kierunku jazdy[2]. Kierowcy zajmowali miejsce po prawej stronie centralnego przedziału bojowego, dla obu kierunków jazdy[2]. Kierowcy mieli przed sobą oraz za sobą luk obserwacyjny zamykany klapą, w której znajdowała się szczelina obserwacyjna ze szkłem pancernym[2].

Wieża miała stożkowe ściany i skomplikowany kształt dachu, w którym znajdował się właz dowódcy. Z przodu wieży był umieszczony karabin maszynowy w jarzmie kulistym, dwa dodatkowe jarzma kuliste znajdowały się w jej bocznych ścianach, a w tylnej ścianie był reflektor szperacz Scintilla, z osłoną pancerną[2]. Drugi karabin maszynowy był zamontowany centralnie w wykuszu w tylnej ściance przedziału bojowego, z polem ostrzału 72°[2]. Chłodzone wodą karabiny maszynowe Schwarzlose vz.7/24 wyposażone były w lunetki celownicze, co polepszało celność broni w porównaniu z samochodem PA-II[2]. Samochód nie był wyposażony w radiostację, pomimo prowadzenia takich prób[2].

Stosowane były podczas normalnego szkolenia koła z oponami 38×7", a do walki przeznaczono koła z ogumieniem z komorami powietrznymi, o wymiarach 720×30 mm[2]. Samochody były malowane nietypowo dla czechosłowackich pojazdów, całe w kolorze szarym, w chęci lepszego maskowania na szosie[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f C. Kliment, V. Francev, Czechoslovak..., s.274
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x C. Kliment, V. Francev, Czechoslovak..., ss.23-27
  3. C. Kliment, V. Francev, Czechoslovak..., s.20, 274
  4. a b C. Kliment, V. Francev, Czechoslovak..., ss.25-26, 274

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Charles K. Kliment, Vladimir Francev: Czechoslovak armored fighting vehicles 1918-1948, ​ISBN 0-7643-0141-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]