Obiekt transneptunowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Występowanie obiektów transneptunowych

Obiekty transneptunowe, transneptuny lub transneptunowce (ang. trans-Neptunian objectTNO) – planetoidy obiegające Słońce po orbitach, znajdujących się poza trajektorią Neptuna. Należą do nich ciała wielkości Plutona oraz mniejsze. Obszar ich występowania dzielony jest na Pas Kuipera i dysk rozproszony; niektóre jeszcze odleglejsze ciała określa się jako obiekty odłączone.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Poza orbitą Neptuna krąży zapewne wiele tysięcy planetoid; dotychczas odkryto ponad 1600 takich ciał (według stanu na dzień 1 stycznia 2015 roku 1632 obiekty, z czego 251 ma nadane numery, w tym 23 ma nadane nazwy[1]). Ważnym składnikiem tych ciał, podobnie jak lodowych księżyców krążących wokół gazowych olbrzymów, jest lód. Obiekty te charakteryzują się najczęściej czerwoną barwą powierzchni, co tłumaczy się faktem, że są wystawione na silne oddziaływanie promieniowania kosmicznego, wywołującego przemiany fizyczne i chemiczne powierzchni.

Klasy obiektów transneptunowych[edytuj | edytuj kod]

Wśród obiektów transneptunowych można wyróżnić:

Ciała krążące w pasie Kuipera

  • Plutonki – pozostające w rezonansie orbitalnym 3:2 z Neptunem, co oznacza, że na trzy obiegi orbitalne Neptuna przypadają dwa obiegi obiektu transneptunowego. W tej grupie znajduje się Pluton, do plutonków zalicza się także małe ciała.
  • Twotina – planetoidy transneptunowe, krążące wokół Słońca w rezonansie orbitalnym 2:1 z Neptunem, czyli na dwa obiegi orbitalne Neptuna przypada jeden obieg planetoidy

(istnieją także inne obiekty pozostające w rezonansie orbitalnym z Neptunem).

  • Cubewana – obiekty nie wykazujące rezonansów orbitalnych (klasyczne).

Obiekty spoza pasa Kuipera

  • Obiekty z dysku rozproszonego – planetoidy, których orbity zostały mocno zmienione w wyniku oddziaływań grawitacyjnych gazowych olbrzymów, same obiekty zaś wyrzucone na trajektorie znajdujące się dalej od Słońca. Należy do nich największy znany obiekt transneptunowy, (136199) Eris.
  • Obiekty odłączone – pośrednia kategoria pomiędzy dyskiem rozproszonym a obiektami z obłoku Oorta.
  • Obiekty z obłoku Oorta – ciała (planetoidy, komety, pył i gaz) obiegające Słońce w odległości od 300 do 100 000 j.a.

Największe planetoidy transneptunowe, zaliczone do grupy planet karłowatych, nazywa się plutoidami. Mogą one krążyć zarówno w pasie Kuipera, jak i w dysku rozproszonym. Do tej grupy zalicza się (134340) Pluton, (136199) Eris, (136108) Haumea oraz (136472) Makemake.

Misje badawcze[edytuj | edytuj kod]

19 stycznia 2006 roku w kierunku Plutona wysłano sondę kosmiczną New Horizons, która będzie badać także planetoidy z Pasa Kuipera. 14 lipca 2015 roku sonda minęła Plutona i jego układ księżyców, przeprowadzając pierwsze obserwacje obiektów transneptunowych z bliska[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. JPL Small-Body Database Search Engine (ang.). [dostęp 2015-01-01]. – baza danych małych ciał Układu Słonecznego Jet Propulsion Laboratory
  2. NASA's Three-Billion-Mile Journey to Pluto Reaches Historic Encounter (ang.). The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory, 2015-07-14. [dostęp 2015-07-14].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]