Księżyce Plutona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdjęcie Plutona i jego księżyców.
Pierwsze kolorowe zdjęcie Plutona i jego satelity Charona, wykonane przez New Horizons.

Księżyce Plutona – znanych jest pięć naturalnych satelitów planety karłowatej Pluton.

Powstały prawdopodobnie w trakcie jego zderzenia z innym ciałem o podobnych rozmiarach w początkowym okresie formowania się Układu Słonecznego. Zderzenie to odrzuciło na orbitę Plutona materię, która połączyła się w obiekty o różnych rozmiarach, tworząc rodzinę satelitów[1]. Obecnie (lipiec 2015) oprócz największego Charona, tworzącego z Plutonem układ podwójny, znane są jeszcze cztery małe satelity tej planety karłowatej[2].

Charon[edytuj | edytuj kod]

Charon po raz pierwszy został zaobserwowany w 1978 roku. Jego odkrywcą był James Christy. Jest on stosunkowo dużych rozmiarów, przez co układ Pluton-Charon może być uznawany za podwójną planetę karłowatą. Charakterystyczną cechą tego układu jest to, że ciała te wirują wokół wspólnego środka masy znajdującego się ponad powierzchnią Plutona. Dlatego nie wszyscy uznają za stosowne nazywanie Charona księżycem Plutona, a raczej widzą w nich układ podwójny – bez określania głównego obiektu i jego księżyca. Pluton i jego satelita tworzą układ podwójnie synchroniczny, co oznacza, że są stale zwrócone do siebie tymi samymi stronami.

O istnieniu Charona przekonały obserwacje Plutona i badania jego albedo. Regularnie zwiększająca się i malejąca jasność pozwoliła wysunąć podejrzenia o krążącym wokół niego innym obiekcie.

Podzielone są zdania na temat pochodzenia Charona. Niektórzy wysnuwają hipotezy, że mógł on być niegdyś (podobnie jak sam Pluton) satelitą Neptuna, który wyrwał się z jego pola grawitacyjnego i w ten sposób znalazł się na orbicie wokółsłonecznej o właściwościach zbliżonych do orbity Plutona. Następnie w wyniku wzajemnego oddziaływania oba obiekty zbliżały się do siebie, aż wreszcie związały się ze sobą grawitacyjnie tworząc znany dzisiaj układ. Inna hipoteza zakłada, że mógł on być przechwyconym przez Plutona obiektem transneptunowym. Pewne jest, że przez chociaż krótki czas swojego istnienia Charon bezpośrednio obiegał Słońce. Pluton i jego satelita są podobne pod względem rozmiarów, a także przypuszczalnie budowy i składu do Trytona, największego księżyca Neptuna, który najprawdopodobniej w przeszłości samodzielnie orbitował wokół Słońca jako obiekt transneptunowy.

Księżyce zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Nix i Hydra[edytuj | edytuj kod]

31 października 2005 roku ogłoszono odkrycie dwóch kolejnych niewielkich księżyców Plutona. Zostały one zaobserwowane na zdjęciach wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a w dniach 15 maja i 18 maja 2005. Księżyce otrzymały nazwy Nix i Hydra. Okrążają one Plutona w odległości około 48 700 km (Nix) i 64 750 km (Hydra), w tej samej płaszczyźnie co Charon. Średnice księżyców szacuje się odpowiednio na ok. 42×36 km i ok. 55×40 km[3]. Obserwowana wielkość gwiazdowa wynosi 23m (czyli jasność ok. 5000 razy mniejsza niż Plutona). W dniu 15 lutego 2006 zespół astronomów pod kierownictwem Hal Weavera oraz Alana Sterna przeprowadził dalsze obserwacje nowoodkrytych księżyców przy użyciu Kosmiczny Teleskop Hubble’a. Dalsze obserwacje przy użyciu teleskopu Hubble’a zostały przeprowadzone 3 marca.

Kerberos[edytuj | edytuj kod]

Księżyc ten został odkryty na zdjęciach wykonanych 28 czerwca 2011 roku teleskopem Hubble’a. Obiekt ten jako naturalnego satelitę potwierdziły zdjęcia wykonane 3 i 18 lipca[4]. Jego średnicę szacuje się na 13 do 34 km[5]. Kerberos obiega Plutona pomiędzy orbitami Nix i Hydry. Wcześniej nosił tymczasową nazwę P4[6].

Styx[edytuj | edytuj kod]

11 lipca 2012 roku NASA ogłosiła odkrycie piątego księżyca Plutona. Naukowcom korzystającym z Teleskopu Hubble'a udało się określić, że obiekt ten jest prawdopodobnie nieregularnym ciałem o średnicy od 10 do 24 km. Porusza się po kołowej orbicie[2] w odległości około 42 tysięcy km od Plutona[5].

Parametry układu[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane[7] dotyczące Plutona i jego naturalnych satelitów:

Numer Nazwa Średnica (km) Masa (×1021 kg) Wielka
półoś (km)
Okres obiegu (dni) Mimośród orbity Nachylenie orbity
(do równika Plutona)
Data odkrycia
Pluton ~2370[8] 14,6[5] 2390[a] 6,387230 (okres obrotu),
okres obiegu: 247,94 lat[5]
0,2488[5] 1930
I Charon ~1208[8] 1,62[5] 19 571 ± 4 6,387230 0 (0,000% ± 0,007%) 0,00° ± 0,014° 1978
V Styx 10–24 ~42 000[5] 20,2[5] ~0 ~0° 2012
II Nix 42×36[3] < 0,005 48 675 ± 120 24,856 ± 0,001 ~0 (0,2% ± 0,2%) 0,04° ± 0,22° 2005
IV Kerberos 13–34[5] 59 000 ± 2000 32,1 ± 0,3 2011
III Hydra 55×40[3] < 0,005 64 780 ± 90 38,206 ± 0,001 0,5% ± 0,1% 0,22° ± 0,12° 2005

Uwagi

  1. Średnia odległość środka Plutona od środka masy układu; środek masy układu znajduje się ponad powierzchnią Plutona.

Przypisy

  1. NASA: NASA's Hubble Discovers Another Moon Around Pluto (ang.). 2011-07-20. [dostęp 2011-07-21].
  2. 2,0 2,1 Hubble Discovers a Fifth Moon Orbiting Pluto (ang.). HubbleSite News Center, 2012-07-11. [dostęp 2012-07-11].
  3. 3,0 3,1 3,2 New Horizons 'Captures' Two of Pluto's Smaller Moons (ang.). pluto.jhuapl.edu, 2015-07-21. [dostęp 2015-07-22].
  4. NASA's Hubble Discovers Another Moon Around Pluto (ang.). 2011-07-20.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 David R. Williams: Pluto Fact Sheet (ang.). NASA, 2015-07-17. [dostęp 2015-07-19].
  6. NASA: Teleskop kosmiczny Hubble odkrywa czwarty księżyc Plutona (pol.). W: tłumaczenie [on-line]. 2011-07-19. [dostęp 2011-07-20].
  7. Dane z Buie & Grundy
  8. 8,0 8,1 Tricia Talbert: How Big Is Pluto? New Horizons Settles Decades-Long Debate, 13 lipca 2015 (ang.)