Operacja „Źródło pokoju”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Operacja „Źródło pokoju”
wojna w Syrii
Ilustracja
Zmiany linii frontu.
Czas 9–29 października 2019
Terytorium Rożawa, Syria
Przyczyna inwazja turecka na Rożawę
Wynik nierozstrzygnięta
  • zawieszenie broni
  • międzynarodowe ustalenia odnośnie regionu
  • wprowadzenie patroli granicznych
Strony konfliktu
Rożawa
Syryjskie Siły Demokratyczne

 Syria

 Turcja
Wolna Armia Syrii
Dowódcy
Mazlum Abdi Turcja Recep Erdoğan
Salim Idris
Siły
40 000[1] Turcja 80 000[2]
14 000[3]
Straty
412 zabitych[4]
Syria 6 zabitych[5]
151 zabitych[6]
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia36°51′N 40°04′E/36,850000 40,066667
Wojna domowa w Syrii

Operacja „Źródło pokoju” (tur. Barış Pınarı Harekâtı), turecka inwazja na Rożawę – operacja wojskowa rozpoczęta 9 października 2019 przez Tureckie Siły Zbrojne i sprzyjającą im Wolną Armię Syryjską, toczona przeciwko obszarom podlegającym Autonomicznej Administracji Północnej i Wschodniej Syrii (Rożawa) oraz Syryjskim Siłom Demokratycznym.

Kontekst[edytuj | edytuj kod]

W Syrii od 2011 roku trwa wojna domowa z udziałem kilku niezależnych od siebie stron[7]. Turcja od wielu lat pozostaje przeciwnikiem separatystycznych ruchów kurdyjskich, które rząd turecki uważa za terrorystyczne. Ze względu na wewnętrzny konflikt w Syrii, północno-wschodni region tego kraju, zamieszkana w dużej mierze przez Kurdów Rożawa, stała się de facto niepodległym terytorium. Za obronę i porządek na terenie Rożawy odpowiadają paramilitarne Powszechne Jednostki Ochrony (YPG) oraz Kobiece Jednostki Ochrony (YPJ). Obie te formacje składają się głównie z osób narodowości kurdyjskiej, choć rekrutują spośród osób innych narodowości i wyznań zamieszkujących Rożawę[8]. YPG i YPJ weszły w skład koalicji nazwanej Syryjskimi Siłami Demokratycznymi (SDF) i wzięły udział w walkach przeciw islamistom z ISIS.

W czasie międzynarodowej interwencji przeciwko Państwu Islamskiemu na terenie Rożawy pojawili się żołnierze amerykańscy i nawiązali kontakt z Kurdami, obiecując im gwarancję bezpieczeństwa.

W sierpniu 2019 Recep Tayyip Erdoğan, prezydent Turcji, zapowiedział użycie wojska przeciwko Kurdom na terenie Rożawy[9]. Na początku października 2019 roku, wobec zbliżającej się tureckiej inwazji, wojska amerykańskie opuściły Rożawę. Prezydent Donald Trump stwierdził, że utrzymywanie bazy i patroli amerykańskich na granicy turecko-syryjskiej stało się dla USA zbyt kosztowne, a strony konfliktu w tej części Syrii powinny same rozstrzygnąć sytuację[10].

Przebieg działań[edytuj | edytuj kod]

Turcja zgromadziła przy granicy z Syrią/Rożawą 80 tysięcy żołnierzy[2], a także artylerię i czołgi. Turków wspierało 14 tysięcy bojówkarzy z tzw. Wolnej Armii Syryjskiej (również pod nazwą Narodowa Armia Syryjska, nie mylić z walczącymi dla rządu centralnego Siłami Zbrojnymi Syrii)[3]. Władze Rożawy ogłosiły powszechną mobilizację w ciągu trzech dni[11].

9 października 2019 o godzinie 16:00 turecki prezydent Recep Tayyip Erdoğan ogłosił początek operacji wojskowej „Źródło pokoju”, której cele określono jako likwidację kurdyjskiej autonomii w północnej Syrii i zasiedlenie jej terenów przez ponad milion syryjskich uchodźców wojennych przebywających w Turcji. Wg Erdogana miałby powstać „pas bezpieczeństwa”, oddzielający Turcję od niepożądanego sąsiedztwa uzbrojonych Kurdów. Działania zbrojne rozpoczęli Turcy, pierwsze bomby spadły na Ras al-Ajn[12].

10 października Kurdowie ogłosili, że odparli turecki atak lądowy, który nastąpił po kilku godzinach od rozpoczęcia lotniczych bombardowań i ostrzału artyleryjskiego, gdy zapadła noc. Turcja jednak twierdziła, że „wszystko idzie zgodnie z planem”, a jej żołnierze zdołali wedrzeć się na terytorium syryjskie[13]. Wojskom tureckim udało się zająć 11 wsi, po czym kurdyjskie oddziały YPG skontrowały ten atak, lecz odbiły tylko dwie wsie[14].

12 października Ras al-Ajn zostało zaatakowane z trzech kierunków, z użyciem tureckiej artylerii, rakiet i dronów. Turcy zajęli przedmieścia i strefę przemysłową. W walkach tych wzięła udział tzw. Wolna Armia Syrii. Liczba uchodźców w regionie wzrosła do ponad 100 tysięcy[15]. Wśród ofiar tego dnia znalazła się m.in. kurdyjska działaczka Hewrin Chalaf[16]. Według doniesień z 13 października, w wyniku walk poległo od 45 do 104 bojowników SDF[17].

14 października Siły Zbrojne Syrii rozpoczęły przegrupowanie aby pomóc w odparciu tureckiej inwazji i wkroczyły do Tall Tamr[18], 15 października do Manbidżu[19], zaś 16 października do Ajn al-Arab[20]. Władze Rożawy zgodziły się, aby oddziały YPG były włączane do armii syryjskiej dla wspólnej walki z Turkami[21].

17 października, po wizycie delegacji amerykańskiej w Ankarze, Turcja ogłosiła pięciodniowe zawieszenie broni[22], co spotkało się z krytyką przez Kurdów jako de facto przyzwolenie na turecką okupację[23]. Porozumienie to nie było od razu respektowane, jako że 18 października trwały jeszcze walki w mieście Ras al-Ajn[24]. Tego samego dnia Czerwony Półksiężyc alarmował, że Turcy mogli użyć gazów bojowych, a do szpitala w Al-Hasace trafiło sześciu pacjentów poparzonych nieznaną substancją[25].

23 października odbyły się rozmowy turecko-rosyjskie w Soczi, na którym Rosja zgodziła się na to, by pod kontrolą turecką pozostał pas ziemi o szerokości 32 km, między miastami Ras al-Ajn i Tall Abjad, natomiast rosyjska żandarmeria wojskowa będzie czuwać nad przestrzeganiem zawieszenia broni[26]. Już następnego dnia Siły Zbrojne Syrii wraz z rosyjską żandarmerią wojskową zaczęły wspólnie patrolować pogranicze[27], oddziały te były przyjaźnie przyjmowane przez ludność cywilną[28]. Doszło jednak też do incydentu, w którym pro-tureckie bojówki ostrzelały oddział syryjski[29].

27 października Syryjskie Siły Demokratyczne (SDF) wydały oświadczenie, w którym poinformowały o podporządkowaniu się międzynarodowym ustaleniom i opuszczeniu strefy granicznej[30]. Poparcie dla tej decyzji wyraził rząd w Damaszku[31]. 29 października Rosja potwierdziła, że Kurdowie wypełnili ustalenia[32].

Reakcje[edytuj | edytuj kod]

  •  Syria: 10 października rząd Syrii ogłosił zamiar pomóc Kurdom w obronie[13]. Władze w Damaszku nie uznają autonomii Rożawy, jednak zgodziły się negocjować z Kurdami[33]. 14 października armia syryjska podjęła działania mające na celu wyparcie wojsk tureckich z terenu Syrii/Rożawy[34]. W Al-Kamiszli, Hasace i Dajr az-Zaur odbyły się demonstracje poparcia dla władz Syrii oraz sprzeciwu przeciwko polityce Turcji i USA[35].
  •  Unia Europejska: UE domagała się wstrzymania ofensywy[12].
  •  Rosja: Władimir Putin zaapelował do Erdoğana o rozwagę[36]. Minister Siergiej Ławrow zaapelował o „poszanowanie jedności terytorialnej” Syrii[37]. Rzecznik prasowy Dmitrij Pieskow stwierdził, że wycofanie obcych wojsk z Syrii jest sprawą priorytetową[38].
  •  Stany Zjednoczone: Donald Trump początkowo oświadczył, że turecka operacja nie przekracza „czerwonej linii”[14], później jednak groził sankcjami przeciwko Turcji[39].

W Warszawie i w Krakowie odbyły się manifestacje poparcia dla Rożawy i Kurdystanu[40][41]. Protesty przeciwko inwazji miały miejsce też w Turcji, w sprawie interweniowała policja[42], aresztowanych zostało 78 osób[43].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Wobec wycofiania się SDF ze strefy granicznej, 29 października walki turecko-kurdyjskie zostały wstrzymane. Od 1 listopada Turcy przeprowadzali wspólne patrole graniczne z żandarmerią rosyjską[44][45]. Turcy uwolnili też 18 przetrzymywanych jeńców z armii syryjskiej[46]. 2 listopada w Tall Abjad w wyniku eksplozji bomby podłożonej w samochodzie zginęło 13 osób[47]. Ministerstwo Obrony Syrii zachęcało bojowników kurdyjskich do przejścia do jednostek armii syryjskiej[48][49].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ellen Francis, Tom Perry, Syrian Kurds outgunned but vow to inflict toll on Turkish army, Reuters, 10 października 2019 (ang.).
  2. a b Son Güncelleme, Türk ordusu’ndan 80 bin asker ile operasyon hazirliği!, Parlamento Haber, 10 października 2019 (tur.).
  3. a b Turkey begins ground offensive in northeastern Syria, Al Jazeera English, 10 października 2019 (ang.).
  4. Karwan Faidhi Dri, 412 SDF fighters killed in Turkey's northern Syria offensive, Rudaw.net, 1 listopada 2019 [dostęp 2019-11-10] (ang.).
  5. Turkish forces kill six Syrian soldiers in border clash, Ahval News, 29 października 2019 (ang.).
  6. Adham Kako, 151 SNA troops martyred during Turkey’s Syria operation, Anadolu Agency, 7 listopada 2019 [dostęp 2019-11-10] (ang.).
  7. Osiem lat krwawego konfliktu. 10 faktów o wojnie w Syrii, TVN24 [dostęp 2019-10-31].
  8. About Us, YPG [dostęp 2019-10-31] (ang.).
  9. Turcja zapowiada uderzenie w syryjskich Kurdów, sojuszników Stanów Zjednoczonych, Strajk.eu, 5 sierpnia 2019.
  10. Małgorzata Kulbaczewska-Figat, Turecka inwazja przeciwko Kurdom to kwestia dni?, Strajk.eu, 7 października 2019.
  11. Syryjscy Kurdowie przed tureckim najazdem: „Nie poddamy się!”, Strajk.eu, 9 października 2019.
  12. a b Rozpoczęła się turecka likwidacja kurdyjskiej Rożawy, Strajk.eu, 9 października 2019.
  13. a b Syria: Kurdowie odparli pierwszy atak lądowy Turków, Strajk.eu, 10 października 2019.
  14. a b Syria: gwałtowna bitwa graniczna Kurdów z Turkami, Strajk.eu, 11 października 2019.
  15. Rożawa: Turcy u wrót pierwszego miasta, Strajk.eu, 12 października 2019.
  16. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Martin Chulov, Mohammed Rasool, Kurdish politician among nine civilians shot dead by pro-Turkey forces in Syria, „The Guardian”, 13 października 2019, ISSN 0261-3077 [dostęp 2019-10-14] (ang.).
  17. Tom Perry, 104 SDF fighters killed battling Turkish attack, Thomson Reuters Foundation News, 13 października 2019 (ang.).
  18. Gh.A. Hassoun, Syrian Army enters Tal Tamr in Hasaka countryside, Syrian Arab News Agency, 14 października 2019 (ang.).
  19. Жители Манбиджа приветствовали Сирийскую армию, Syrian Arab News Agency, 15 października 2019 (ros.).
  20. Mazen Eyon, The army enters Ayn al-Arab in Aleppo countryside, Syrian Arab News Agency, 16 października 2019 (ang.).
  21. Jerzy Szygiel, Turcy i Rożawa, czyli wojna NATO i porozumienie mocarstw, Strajk.eu, 17 października 2019.
  22. Turkey to suspend Syria offensive after US meeting, BBC, 18 października 2019 (ang.).
  23. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Bethan McKernan, Julian Borger, Pence and Erdoğan agree on ceasefire plan but Kurds reject occupation, „The Guardian”, 17 października 2019, ISSN 0261-3077 (ang.).
  24. Rożawa: pięciodniowe zawieszenie broni na razie nie działa, Strajk.eu, 18 października 2019.
  25. Małgorzata Kulbaczewska-Figat, Czy Turcja użyła w Rożawie broni chemicznej?, Strajk.eu, 18 października 2019.
  26. Małgorzata Kulbaczewska-Figat, Koniec Rożawy?, Strajk.eu, 23 października 2019.
  27. Rosyjska żandarmeria rozpoczęła patrol w Syrii, Sputnik Polska, 23 października 2019.
  28. Kurdowie dziękują Rosji za uratowanie od wojny, Strajk.eu, 24 października 2019.
  29. Syria says Turkish-led forces attacked its troops, AP News, 24 października 2019 (ang.).
  30. SDF begins withdrawal from Syria-Turkey border, Al Jazeera, 27 października 2019 (ang.).
  31. Syrian Kurdish forces say leaving Turkish border area, Damascus welcomes move, „Reuters”, 28 października 2019 (ang.).
  32. Russia says Kurdish withdrawal in northeast Syria complete, „Reuters”, 29 października 2019 (ang.).
  33. Syryjska armia pomoże Kurdom?, Sputnik Polska, 14 października 2019.
  34. Syryjskie wojsko wkroczyło do Tel-Tamr, Sputnik Polska, 14 października 2019.
  35. Protests in Hasaka, Qamishli and Deir Ezzor against Turkish aggression and US presence on Syrian territory, Syrian Arab News Agency, 13 października 2019 (ang.).
  36. Turecka operacja w Syrii: Putin apelował do Erdogana o rozwagę, Sputnik Polska, 9 października 2019.
  37. H. Zain, Lavrov renews need for respecting Syria’s sovereignty and territorial integrity, Syrian Arab News Agency, 18 października 2019 (ang.).
  38. R. Al-Jazaeri, Withdrawal of illegitimate foreign forces deployed in Syria a priority, Syrian Arab News Agency, 24 października 2019 (ang.).
  39. Trump grozi Turcji sankcjami, Sputnik Polska, 13 października 2019.
  40. „Kurdowie mają w nas przyjaciół” – piękna manifestacja solidarności w Warszawie, Strajk.eu, 11 października 2019.
  41. „Kraków, Rożawa - wspólna sprawa”. Kolejny protest solidarnościowy z atakowanymi przez Turcję Kurdami w Syrii, Onet Wiadomości, 18 października 2019 [dostęp 2019-10-29] (pol.).
  42. Andrew Heavens, Turkish police investigate Kurdish leaders, fire water cannon at protesters, Reuters, 10 października 2019 (ang.).
  43. Turkish authorities launch legal action against 78 people, Hürriyet Daily News, 12 października 2019 (ang.).
  44. Turkey-Russia patrols in Syria to begin on Friday, Al Jazeera, 30 października 2019 (ang.).
  45. Turkey&Russia launch first patrols in northern Syria, Hürriyet Daily News [dostęp 2019-11-10] (ang.).
  46. Carlotta Gall, Turkey hands over 18 captured Syrian soldiers, „The New York Times”, 1 listopada 2019, ISSN 0362-4331 (ang.).
  47. Daniel Bellamy, Car bomb kills at least 13 in town on Syria's border with Turkey, Euronews, 2 listopada 2019 (ang.).
  48. Tom O’Connor, Syria calls for US allies to join its military as clashes threaten Russia-Turkey deal., Newsweek, 30 października 2019 (ang.).
  49. Ruaa Jazaeri, Defense Ministry calls on Qasad members to join army in face of Turkish aggression, Syrian Arab News Agency, 30 października 2019 (ang.).