Partia Libertariańska (Stany Zjednoczone)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Partia Libertariańska
Plik:Libertarian Party Text logo.PNG
Państwo  Stany Zjednoczone
Lider Geoff Neale[1]
Data założenia 11 grudnia 1971
Adres siedziby 2600 Virginia Avenue NW, Suite 200 Washington, D. C. 20037
Ideologia polityczna libertarianizm, minarchizm, paleolibertarianizm[2], anarchokapitalizm[3]
Poglądy gospodarcze wolny rynek, leseferyzm[4]
Liczba członków 500 tys.[5]
Członkostwo
międzynarodowe
Interlibertarians[6], Międzynarodowy Sojusz Partii Libertariańskich[7]
Młodzieżówka College Libertarians
Barwy żółty, złoty
Strona internetowa
Stany Zjednoczone
Godło USA
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Stanów Zjednoczonych

Portal:Stany Zjednoczone

Partia Libertariańska (National Libertarian Party) – amerykańska partia polityczna. Przypisuje sobie bycie trzecią co do wielkości partią w USA (za Partią Republikańską i Partią Demokratyczną), ale pozostałe ugrupowania uważają, iż jest to twierdzenie dyskusyjne.

Partia Libertariańska, jest nieobecna w Kongresie, jednak ma swoich przedstawicieli we władzach stanowych, wśród szefów lokalnych władz wykonawczych i innych organach niższego szczebla – najwięcej ze wszystkich mniejszych partii. W maju 2014 r. posiadała ich 147[8], a w 2019 182[9]

Historia[10][edytuj | edytuj kod]

Partia Libertariańska została założona 11 grudnia 1971 w Colorado Springs z inicjatywy Davida Nolana oraz jego siedmiu znajomych. Zadecydowano o tym po paru spotkaniach w domu Davida.

Pierwszy ogólnokrajowy zjazd partii, czyli Libertarian National Convention, odbył się w roku 1972 w Denver. Podczas zjazdu wybrano pierwszego w historii partii kandydata na stanowisko Prezydenta Stanów Zjednoczonych. Został nim John Hospers, profesor filozofii na University of Southern California. Jako kandydat na wiceprezydenta, została wybrana Theodora Nathan. Uzyskali jeden głos w kolegium elektorskim. Stanowił on pierwszy (i jak dotychczas jedyny) głos w kolegium oddany na Partię Libertariańską, a także pierwszy głos oddany na kobietę[11]. Hosper otrzymał w wyborach powszechnych 3 674 głosów[12].

W 1978 partia zdobyła swojego pierwszego przedstawiciela w stanowej legislaturze. Był nim Dick Randolph, który został wybrany do legislatury Alaski. W tym samym roku, Ed Clark startował na stanowisko gubernatora Kalifornii. Zdobył 5,5% głosów, czym przegrał z Jerrym Brownem.

Podczas wyborów na skarbnika stanu Kalifornia w 1986, kandydat partii, Ray Cullen otrzymał 570 000 głosów. Stanowi to największy w historii wynik stanowych wyborów wśród mniejszych partii, tzw. trzecich (ang.third party”).

Podczas wyborów prezydenckich w 1988 z ramienia partii startował Ron Paul. Zdobył wtedy ponad 430 000 głosów, co stanowiło trzeci wynik w kraju[13].

W 1998 do partii przyłączył się znany afroamerykański aktywista Roy Innis, były przewodniczący Congress of Racial Equality oraz członek Partii Demokratycznej[14].

Podczas wyborów do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych w 2002, kandydaci Partii Libertariańskiej otrzymali ponad 1 milionów głosów. Dotychczas, wynik powyżej miliona udało się jedynie osiągnąć Republikanom i Demokratom. W tym samym roku, libertarianie wystawili w wyborach na różne wyższe urzędy, 1 642 kandydatów - najwięcej ze wszystkich mniejszych partii, od czasów II wojny światowej.

W czasie 2012 Libertarian National Convention odbywającego się w Las Vegas, członkowie partii wyznaczyli Gary’ego Johnsona jako oficjalnego kandydata w wyborach prezydenckich 2012. Gary otrzymał 419 głosów. Na drugim miejscu znalazł się R. Lee Wrights, zdobywając 152 głosy[15]. W wyborach powszechnych zdobył 1 275 951 (0.99%), co stanowiło jak dotąd największy ilościowy wynik partii. Rok później, Robert Sarvis, były republikański polityk, wystartował w wyborach na gubernatora stanu Wirginia. Otrzymał 6.5% głosów.

Założenia programowe i działalność[edytuj | edytuj kod]

Założenia programowe[edytuj | edytuj kod]

Stałymi ideami Partii Libertariańskiej są libertarianizm, leseferyzm, zachowanie pełnych swobód obywatelskich (łącznie z legalizacją narkotyków).

Partia Libertariańska opowiada się m.in. za:

W Stanach Zjednoczonych, podobnie jak w Europie, panuje powszechny podział sceny politycznej na lewicę i prawicę, gdzie Partia Republikańska reprezentuje centroprawicę, a Partia Demokratyczna – centrolewicę. Partia Libertariańska odrzuca ten podział.

Partia opowiada się również za swobodnym przepływem ludzi, a także polityką wolnego handlu. Popiera zniesienie umów NAFTA, CAFTA i tym podobnych porozumień handlowych, podobnie jak wyjście USA z Światowej Organizacji Handlu oraz NATO[16].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Partia posiada swoje oddziały we wszystkich pięćdziesięciu stanach, a także w Dystrykcie Kolumbii[17].

W latach 1997-1999 istniała filia w Portoryko. Jej założycielem był Jose Julio Diaz a także prezenter radiowy Frank Worley, który został pierwszym i jedynym przewodniczącym oddziału. W roku 2012 powstała na wyspie strona internetowa, mająca na celu propagować idee głoszone przez Partię Libertariańską[18][19].

Po zamachach 11 września, partyjni aktywiści postanowili o zorganizowaniu akcji o nazwie „Libertarians for Peace”. Jej celem jest utrzymanie anty-wojennego podejścia partii, a także promowanie tej idei wśród społeczeństwa[20][21].

Nazwa i symbole[edytuj | edytuj kod]

Jeżozwierz jest drugim logiem Partii Libertariańskiej.

Nazwę partii wybrano w 1972 roku. Zastanawiano się pomiędzy „New Liberty Party” a aktualną nazwą[22].

Pierwszą oficjalną dewizą było zdanie Miltona Friedmana, „There ain't no such thing as a free lunch” (często pisane jako skrótowiec „TANSTAAFL”), spopularyzowane przez pisarza Roberta A Heinleina. Aktualna dewiza partii to „The Party of Principle[23].

Początkowym logiem partii, wybranym w 1972, była czarna strzałka przecinająca skrótowiec TANSTAAFL. Nazwano ją „Libersign”. Z czasem jednak zastąpiono to logo wizerunkiem Statuy Wolności, która stała się maskotką oraz symbolem partii[24].

Innym nieoficjalnym symbolem partii jest jeżozwierz. Stworzony w 2006 przez Kevina Breena, jednego z członków grupy do spraw mediów społecznościowych Partii Libertariańskiej. Nowa maskota ma na celu być łatwiejszą do zrozumienia i rozpoznania dla społeczeństwa. Stanowi ona alternatywę dla Statuy Wolności, którą większość ludzi kojarzy bardziej z ikoną patriotyzmu niż wolności[25].

Struktura i działacze[edytuj | edytuj kod]

Przewodniczący Partii Libertariańskiej[26][edytuj | edytuj kod]

Kandydaci na stanowisko Prezydenta Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Libertariańskiej[edytuj | edytuj kod]

Związani z Partią Libertariańską[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Libertarian National Committee (LNC) | Libertarian Party, www.lp.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  2. The Dallas Accord Is Dead by Less Antman
  3. The Dallas Accord Is Dead by Less Antman
  4. http://www.lp.org/issues/current-issues
  5. http://ballot-access.org/2017/07/27/new-registration-data-for-the-united-states/ New Voter Registration Nation Totals
  6. INTERLIBERTARIANS Together in freedom, interlibertarian.altervista.org [dostęp 2017-11-25] (wł.).
  7. IALP MEMBERS (ang.). ialp.com. [dostęp 2019-01-13].
  8. [1] (dostęp 15.05.2014)
  9. [2] (dostęp 09.08.2018)
  10. http://www.lp.org/our-history
  11. RIP Tonie Nathan, the First Woman to Receive an Electoral Vote | Cato @ Liberty, www.cato.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  12. 1972 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  13. http://uselectionatlas.org/RESULTS/
  14. Meet The NRA | National Running Association, www.meetthenra.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  15. Gary Johnson Nominated by Libertarian Party on First Ballot | Ballot Access News, www.ballot-access.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  16. Backgrounder: Libertarian Party CCTV News - CNTV English, english.cntv.cn [dostęp 2017-11-25].
  17. State Affiliates | Libertarian Party, www.lp.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  18. Libertarian Party of Puerto Rico - LPedia, www.lpedia.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  19. http://blog.panampost.com/author/frank-worley-lopez/
  20. News 2001 - Libertarians for Peace, www.libertarians4peace.net [dostęp 2017-11-25].
  21. Libertarians for Peace – Libertarians against military intervention, war and imperialism, www.libertarians4peace.net [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  22. Constitutional Patriots Opposing Prohibition, groups.yahoo.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  23. HugeDomains.com - Facefwd.com is for sale (Facefwd), facefwd.com [dostęp 2017-11-25].
  24. http://www.lp.org/files/footer-logo.png
  25. http://www.libertarianporcupine.org/history/
  26. Michał Kozera: Libertarianizm: teoria, praktyka, interpretacje. Lublin: UMCS, 2010, s. 165. ISBN 978-83-227-3104-8.
  27. Free Radical; Libertarian - and Contrarian - Ed Crane Has Run the Cato Institute for 25 Years. His Way. | Cato Institute, www.cato.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  28. 1972 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  29. 1976 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  30. 1980 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  31. 1984 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  32. 1988 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  33. Ron Paul - U.S. Representative, Doctor - Biography.com, www.biography.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  34. 1992 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  35. 1996 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  36. 2000 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  37. Our Campaigns - AZ US President Race - Nov 07, 2000, www.ourcampaigns.com [dostęp 2017-11-25].
  38. 2004 Presidential General Election Results, uselectionatlas.org [dostęp 2017-11-25].
  39. Our Campaigns - US President - Popular Vote Race - Nov 04, 2008, www.ourcampaigns.com [dostęp 2017-11-25].
  40. http://www.fec.gov/pubrec/fe2008/2008presgeresults.pdf
  41. Our Campaigns - US President - Popular Vote Race - Nov 06, 2012, www.ourcampaigns.com [dostęp 2017-11-25].
  42. Wybory w USA. Rośnie poparcie dla G. Johnsona, 4 sierpnia 2016 [dostęp 2016-08-04] (pol.).
  43. Emma Brockes meets Clint Eastwood, one of the last American heroes, to talk about films, politics and ageing | Film | The Guardian, www.theguardian.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  44. Peter Thiel, www.nndb.com [dostęp 2017-11-25].
  45. http://mises.org/page/1469/Biography-of-Murray-N-Rothbard-19261995
  46. Kochs v. Soros: A Partial Backstory - LRC Blog
  47. The Advocates for Self-Government Karl Hess » The Advocates for Self-Government
  48. Libertarian Wrestler "Kane" Might Be Contemplating a Primary Run Against Sen. Lamar Alexander in 2014 - Hit & Run : Reason.com, reason.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  49. Wrestling With Libertarianism - Hit & Run : Reason.com, reason.com [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  50. Innovation Group » Blog Archive » Richard Stallman, Free Software, and Copyleft, innovate.ucsb.edu [dostęp 2017-11-25].
  51. Official Tickets and Your Source for Live Entertainment | AXS.com, www.examiner.com [dostęp 2018-01-27] (ang.).
  52. http://cornellsun.com/blog/2013/09/11/the-non-politics-of-south-park-politics/
  53. Penn Jillette | The Libertarian Party of Maryland, lpmaryland.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  54. Official Website of the Libertarian National Committee, www.lp.org [dostęp 2017-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]