Pokwitanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dojrzewania płciowego człowieka (pokwitania). Zobacz też: inne znaczenia słowa „dojrzewanie”.

Pokwitanie, dojrzewanie płciowe (łac. pubertas) – okres procesu dojrzewania u człowieka, trwający ok. 4-5 lat, w którym następuje rozwój drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych.

Zachodzi przeciętnie w 12-16. roku życia, przy czym u dziewcząt nieco wcześniej niż u chłopców. Nie ma jednak określonego wieku dla pokwitania. Średnio zaczyna się w wieku 12-16 lat jednak medycyna potwierdza przypadki, w których "objawy" pokwitania występowały na początku wieku szkolnego.

Początki dojrzewania[edytuj]

W okresie tzw. wczesnej fazy dojrzewania (między 12-14. rokiem życia), dokonują się znaczne zmiany w wyglądzie dziecka, w jego potrzebach, zainteresowaniach, konfliktach, zmienia się jego sposób widzenia świata. Pojawiają się trzeciorzędowe cechy płciowe, zmienia się barwa głosu, cera, sposób poruszania się i gestykulacji. Pokwitanie jest ściśle związane z wiekiem kostnym – jego rozpoczęcie można poznać po pojawieniu się trzeszczki kciuka. Pierwsza miesiączka u dziewcząt występuje w wieku kostnym 13-14 lat, a pierwsza polucja u chłopców ma miejsce w wieku ok. 14 lat.

Proces dojrzewania jest tokiem bardzo indywidualnym, nie jest uzależniony od wieku kalendarzowego. Zależy on od wielu czynników: cech dziedzicznych, płci, stanu odżywienia, szerokości geograficznej.

Niektóre cechy i oznaki dojrzałości mogą się pojawiać w innym czasie, niż u rówieśników, a sam proces może rozpocząć się w diametralnie innym czasie. Zdarzają się przypadki, że w jednej klasie u niektórych dzieci proces dojrzewania jest bardzo zaawansowany, u innych się jeszcze nie rozpoczął. To stwarza nowe problemy i podziały w klasie.

Wiek wystąpienia pierwszej miesiączki zależy zarówno od komponentu genetycznego (około 50% udziału). jak i czynników środowiskowych, jak odżywianie. Menstruacja pojawia się prędzej u dzieci cięższych niż lżejszych[1].

Pokwitanie cechują[edytuj]

U dziewcząt[edytuj]

U chłopców[edytuj]

W okresie pokwitania następuje zwiększenie pulsacyjnego wydzielania GnRH, prowadzące do zwiększonego wydzielania LH i FSH i w efekcie do zwiększenia wydzielania hormonów płciowych.

Fazy dojrzewania płciowego[edytuj]

Fazy Dziewczęta Chłopcy
Wiek Pokwitanie cechują Wiek Pokwitanie cechują
Dziecięca 8-12 lat Brak oznak dojrzewania. 9-12 lat Brak oznak dojrzewania.
Zwiastunów pokwitania 8-14 lat
(średnio w 11. roku życia)
  • przyrost wysokości i masy ciała
  • poszerzenie i uwypuklenie otoczki brodawki sutkowej
  • pojawienie się delikatnych włosów na skórze zewnętrznych części warg sromowych
9-15 lat
(średnio w 11. roku życia)
  • powiększenie się jąder i moszny
  • pojawiają się proste i cienkie włosy u podstawy członka
Przedpokwitaniowa 9-15 lat
(średnio w 12. roku życia)
  • przyrost wielkości ciała
  • piersi stają się okrąglejsze i pełniejsze
  • otoczka oraz brodawka sutkowa nabiera wyraźnej pigmentacji
  • powiększa się owłosienie łonowe- staje się grubsze i ciemniejsze
  • biodra poszerzają się
  • pojawia się także wydzielina z pochwy
11-16 lat
(średnio w 12. roku życia)
  • rozwój jąder i moszny
  • zwiększenie prącia
  • włosy łonowe stają się grubsze oraz ciemniejsze
  • struny głosowe rozrastają się- głos staje się niższy
  • gwałtowny przyrost wzrostu
Pokwitania właściwego 10-16 lat
(średnio w 13. roku życia)
  • pojawia się owłosienie pachowe
  • wyraźnie zarysowane piersi
  • otoczka brodawki sutkowej i brodawka o ciemnym zabarwieniu
  • owłosienie łonowe zaczyna przybierać kształt trójkąta
  • wiele dziewcząt w tej fazie zaczyna miesiączkować
12-18 lat
(średnio w 14. roku życia)
  • intensywny skok wzrostu trwa
  • ramiona i klatka piersiowa poszerza się, sylwetka staje się bardziej umięśniona
  • członek powiększa się
  • pojawia się wyraźne owłosienie łonowe i pachowe
  • zaczyna się pojawiać zarost nad górną wargą, na policzkach, a także na brodzie
  • jądra zaczynają wytwarzać plemniki
  • pierwszy raz występuje wytrysk nasienia.
Młodzieńcza 12-19 lat
(średnio w 15. roku życia)
  • sylwetka staje się kobieca
  • piersi w pełni rozwinięte
  • otoczka sutkowa wtapia się w linię piersi
  • owłosienie łonowe ma kształt trójkąta
  • włosy łonowe stają się grube, gęste oraz skręcone
  • jajeczkowanie oraz miesiączkowanie występuje regularnie
  • osiągnięta zostaje też ostateczna wysokość ciała
14-21 lat
(średnio w 17. roku życia)
  • męska, umięśniona sylwetka
  • narządy płciowe oraz owłosienie łonowe osiągają wygląd jak u osoby dorosłej
  • często pojawia się owłosienie brzucha i klatki piersiowej
  • przyrost wysokości ciała zmniejsza się
  • zarost na twarzy staje się mocniejszy

Dojrzewanie płciowe opóźnione[edytuj]

Zaburzenie rozwojowe polegające na występowaniu charakterystycznego owłosienia oraz trzeciorzędowych cech płciowych dwu lub trzy letnim opóźnieniem w porównaniu z przeciętną populacją. Przyczyną opóźnionego dojrzewania płciowego mogą być uwarunkowania genetyczne bądź chorobowe lub przyjmowanie leków. Podstawowym symptomem jest brak miesiączki bądź polucji po 16. roku życia.

Dojrzewanie płciowe przedwczesne[edytuj]

Zaburzenie rozwojowe, polegające na występowaniu charakterystycznego typu owłosienia oraz trzeciorzędowych cech płciowych przed upływem 9. roku życia u dziewcząt oraz 10 u chłopców. Może być ono uwarunkowane genetycznie, hormonalnie albo lekami.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.