Polacy w Kazachstanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polacy w Kazachstanie – jedna z grup narodowych Republiki Kazachstan.

Charakterystyka[edytuj]

Spis ludności Kazachstanu 2009 wykazał przeszło 34 tys. obywateli narodowości polskiej (0,2% ludności republiki). Szacuje się, że liczba osób pochodzenia polskiego w Kazachstanie może wynosić ok. 100 tys.[1] Polacy przede wszystkim zamieszkują część północną kraju (obwód północnokazachstański, obwód akmolski, obwód kustanajski). W pierwszym z nich występował najwyższy procent ludności polskiej (17 054 osób; 2,6% ludności obwodu). Polska społeczność Kazachstanu dziś praktycznie w całości składa się z osób urodzonych w tym kraju w okresie sowieckim i postsowieckim. Dla większości tych osób językiem ojczystym jest język rosyjski. W odróżnieniu od innych słowiańskich grup republiki (Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini), nie obserwowano znaczącej emigracji Polaków w okresie powojennym, dlatego ich udział procentowy w obwodzie północnokazachstańskim nawet się powiększył, choć sama liczba i tak spada z powodu ujemnego przyrostu naturalnego. Społeczność polska składała się z dwóch części – dobrowolnej fali przesiedleńczej z przełomu XIX wieku i XX wieku oraz z potomków ofiar deportacji (przede wszystkim Polacy z Ukrainy i Litwy, zesłani tutaj w latach 30. i 40. przez reżim komunistyczny).

Statystyki[edytuj]

Statystyka dotycząca populacji Polaków zamieszkujących obszar dzisiejszego Kazachstanu na podstawie radzieckich i kazachskich spisów powszechnych od roku 1926.
Rok 1926
spis
1939
spis
1959
spis
1970
spis
1979
spis
1989
spis
1999
spis
2009
spis
Polacy 3042 54 809 53 102 61 355 61 136 59 956 47 302 34 057
Polacy % 0,1% 0,9% 0,6% 0,5% 0,4% 0,4% 0,3% 0,2%

Historia[edytuj]

Przesiedleńcy przełomu XIX i XX wieków[edytuj]

Polska kolonizacja słabo zaludnionych regionów północnego Kazachstanu rozpoczęła się jeszcze pod koniec XIX wieku. Zgodnie z danymi z rosyjskiego spisu z roku 1897, na obszarze rosyjskiej Azji Środkowej mieszkało już 11 597 Polaków. Osiedlali się oni przede wszystkim w miastach (ok. 90%). Wiadomo także, że emigracja ekonomiczna bezrolnego chłopstwa polskiego z obszaru Kongresówki na przełomie wieków kierowała się także do Kazachstanu. Nieliczni chłopi z guberni kieleckiej i lubelskiej w latach 1906–1910 przesiedlili się w głąb Imperium Rosyjskiego: do guberni orenburskiej, omskiej, kraju iszymskiego, i do pozostałych części Syberii Zachodniej. Znaczącą rolę odegrała w tym reforma Piotra Stołypina.

Sowieckie deportacje Polaków do Kazachstanu[edytuj]

Przesiedlenia odbywały się w latach 1934–1936 oraz 1940–1941, wówczas Polacy osiedlali się w rejonie miast Akmolińska, Kustanaja, Kokczetawa, Krasnoarmiejska, Pietropawłowska, na tych obszarach powstawały miejscowości nazywanie przez Polaków własnymi nazwami, np. Kalinówka, Wiśniówka, Jasna Polana, Zielony Gaj, Konstantinówka[2][3].

Charakterystyka osiedlenia[edytuj]

W obwodzie północnokazachstańskim Polacy mieszkają w stosunkowo małym rozproszeniu. W rejonie tajnyszyńskim obserwowany jest najwyższy procent Polaków w statystykach, gdzie było ich (2004, dane szacunkowe) 22,82% (13 783 osób), ustępując w liczebności jedynie Kazachom (25,4%) oraz prześcigając Rosjan (21,72%). We wszystkich pozostałych rejonach obwodu, w tym w mieście Pietropawłowsk, procent Polaków nie przekracza 1%[4].

Domy Polskie[edytuj]

W Kazachstanie działają Domy Polskie[5].

Przypisy

  1. Adoptuj studenta z Kazachstanu. naszdziennik.pl, 28–29 grudnia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  2. Apostoł Kazachstanu. niedziela.pl. [dostęp 28 grudnia 2013].
  3. Piasek w oczy. Kazachstan oczami Polaka. kulturaenter.nazwa.pl, wrzesień 2008. [dostęp 28 grudnia 2013].
  4. Особенности этнического состава населения Казахстана
  5. Historyczny dzień w Jasnej Polanie. glospolski.narod.ru. [dostęp 28 grudnia 2013].

Bibliografia[edytuj]