Piotr Stołypin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piotr Arkadiewicz Stołypin
Pyotr Stolypin LOC 07327.jpg
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1862
Drezno
Data i miejsce śmierci 18 września 1911
Kijów
Premier Rosji (Przewodniczący Rady Ministrów)
Okres od 21 lipca 1906
do śmierci
Poprzednik Iwan Goriemykin
Następca Władimir Kokowcow
Odznaczenia
Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Wielka Wstęga Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Orderu Daniły I (Czarnogóra) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia) UK Royal Victorian Order ribbon.svg

Piotr Arkadiewicz Stołypin (ros. Пётр Аркадьевич Столыпин; ur. 2 kwietnia?/14 kwietnia 1862, zm. 5 września?/18 września 1911) – działacz państwowy i polityk rosyjski, 1906–1911 premier i minister spraw wewnętrznych w okresie rządów Mikołaja II.

Pochodził ze starej rodziny szlacheckiej. Ukończył Uniwersytet Petersburski w 1884, po czym rozpoczął służbę państwową w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Od 1902 gubernator guberni grodzieńskiej, w latach 1903–1906 guberni saratowskiej.

Od 26 kwietnia 1906 minister spraw wewnętrznych, a od 21 lipca jednocześnie przewodniczący Rady Ministrów. Kierował tłumieniem rewolucji 1905–1907, stosował sądy wojskowe w stosunku do rewolucjonistów ze skazywaniem na karę śmierci. Stosował terror w walce z ruchem rewolucyjnym (sznur do wieszania skazanych nazywano „krawatem Stołypina”). Okres jego władzy określany jest jako „reakcja stołypinowska”. W 1907 r. rozwiązał Dumę, zmienił ordynację wyborczą i znacznie ograniczył uprawnienia parlamentu sprowadzając go do instytucji fasadowej.

Jednocześnie Stołypin dążył do modernizacji państwa. Wspólnie ze swoimi współpracownikami takimi jak Aleksandr Kriwoszein czy Andrzej Andrzejewicz Køfød, przeprowadził zakrojoną na szeroką skalę reformę rolną (pozwolenie na opuszczanie wspólnot wiejskich), w celu utworzenia socjalnego oparcia dla caratu na wsi.

W 1910 wysunął projekt wprowadzenia ziemstw 6 guberniach (witebskiej, wołyńskiej, kijowskiej, mińskiej, mohylewskiej i podolskiej) przewidujący kurie narodowościowe dla uniknięcia uprzywilejowania polskich ziemian. Wskutek oporu Rady Państwa premier nakłonił cara do wprowadzenia projektu w drodze ukazu wydanego na podstawie art. 87 Ustaw Zasadniczych z 1906. Mikołaj II postąpił zgodnie z radą Stołypina 14 marca?/27 marca 1911, lecz premier utracił monarsze zaufanie.

Stołypin został śmiertelnie raniony w zamachu 1 września?/14 września 1911 przez eserowca mającego powiązania z Ochraną Dmitrija Bogrowa w Kijowie i zmarł 18 września (5 września według kalendarza juliańskiego).

W 2006 r. na podstawie dziejów Stołypina nakręcono 14-odcinkowy serial historyczny pt. Stołypin (Столыпин... Невыученные уроки) w reż. Jurija Kuzina.

Bibliografia[edytuj]

  • Ludwik Bazylow: Ostatnie lata Rosji Carskiej. Rządy Stołypina, 1972
  • Jarosław Nieścioruk Piotr Stołypin. Życie i działalność polityczna