Powiat leżajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat leżajski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
TERYT 3.18.24.08.00.0
Siedziba Leżajsk
Starosta Marek Śliż
Powierzchnia 583,01 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

69 588[1]
• gęstość 119,2 os./km²
Urbanizacja 29,75%
Tablice rejestracyjne RLE
Adres urzędu:
ul. Kopernika 8
37-300 Leżajsk
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu leżajskiego
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin miejsko-wiejskich 1
Liczba gmin wiejskich 3
Położenie na mapie województwa
PPA podkarpackie lezajski.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat leżajski
Powiat leżajski
50°16′N 22°26′E/50,266667 22,433333
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Dystrykt leżajski na mapie Królestwa Galicji

Powiat leżajski - powiat w Polsce (województwo podkarpackie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Leżajsk.

Podział administracyjny[edytuj]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy miejskie[edytuj]

Gminy miejsko-wiejskie[edytuj]

Gminy wiejskie[edytuj]

Miasta[edytuj]

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 69 251 100 35 068 50,64 34 183 49,36
Miasto 20 736 29,94 10 797 15,59 9939 14,35
Wieś 48 515 70,06 24 271 35,05 24 244 35,01
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu leżajskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat lezajski.png

Historia[edytuj]

Leżajsk został po raz pierwszy siedzibą starostwa w 1424 roku. W latach 1433 – 1772 było to starostwo niegrodowe i obejmowało osady: Leżajsk, Dębno, Giedlarowa, Sarzyna, Wierzawice, Jelna, Kuryłówka, Ożanna, Rzuchów, Siedlanka, Wywłoka, Luchów, Płoin[2]. W latach 1775-1782 w ramach cyrkułu pilzneńskiego zaboru austriackiego funkcjonował dystrykt leżajski[3]. W 1855 roku w ramach cyrkułów w zaborze austriackim utworzono 178 powiatów a Leżajsk został jednym z nich, ale na krótko bo przez okres 12 lat (do 1867 roku). Ówczesny powiat obejmował swym zasięgiem 33 osady zamieszkałe przez 31.890 osób a powierzchnia powiatu wynosiła 7,2 mil kwadratowych[4].

Powiat leżajski po raz kolejny został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie rzeszowskim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat leżajski złożyło się jedno miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech ościennych powiatów[5]:

1 stycznia 1956 roku z gromady Ruda Łańcucka wyłączono miejscowość Sarzyna Osiedle, z której utworzono osiedle Sarzyna[6].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy. Tego samego dnia znoszone osiedle Sarzyna otrzymało prawa miejskie i nazwę Nowa Sarzyna[7]. Powiat leżajski podzielono na 2 miasta i 8 gmin[8]:

W 1974 roku gminę Ruda Łańcucka przekształcono w gminę Nowa Sarzyna[14].

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu leżajskiego włączono głównie do nowego (mniejszego) województwa rzeszowskiego, oprócz gminy Krzeszów, którą przyłączono do województwa tarnobrzeskiego[15]. 2 lipca 1976 roku zniesiono gminy Brzóza Królewska, Giedlarowa i Wola Żarczycka[16]. 1 września 1977 roku likwidacji uległa także gmina Krzeszów[17], którą jednak reaktywowano 1 października 1982 roku[18].

1 stycznia 1992 roku miasto i gminę Nowa Sarzyna połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską Nowa Sarzyna[19].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w województwie podkarpackim przywrócono powiat leżajski [20]. W porównaniu z obszarem z początku 1975 roku powiat leżajski został zmniejszony o gminę Krzeszów, która znalazła się w powiecie niżańskim w tymże województwie.

Porównując obszar dzisiejszego powiatu leżajskiego z obszarem z 1956 roku można zauważyć, że niektóre tereny dawnego powiatu leżajskiego znajdują się obecnie w powiecie niżańskim (obszary dawnych gromad Bystre i Krzeszów) oraz w powiecie rzeszowskim (obszar dawnej gromady Wólka Niedźwiedzka).

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_lezajski, w oparciu o dane GUS.
  2. Strona it.muzeum-lezajsk.pl
  3. Historia administracji w gminie Sokołów Małopolski, str.11
  4. Strona starostwa, historia
  5. Dz.U. z 1955 r. Nr 44, poz. 283
  6. Dz.U. z 1955 r. Nr 45, poz. 299
  7. Dz.U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327
  8. Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  9. Gmina Brzóza Królewska została zniesiona 2 lipca 1976 roku przez połączenie jej terenów z gminą Nowa Sarzyna - Dz.U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
  10. Gmina Giedlarowa została zniesiona 2 lipca 1976 roku przez połączenie jej terenów z gminą gminą Leżajsk - Dz.U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
  11. Gmina Krzeszów została zniesiona 1 września 1977 roku a jej tereny włączone do gminy Rudnik - Dz.U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116, a następnie reaktywowana 1 października 1982 roku 1 września 1977 roku z części terenów gmin Rudnik i Harasiuki - Dz.U. z 1981 r. Nr 26, poz. 139 i Dz.U. z 1982 r. Nr 23, poz. 165
  12. Gmina Ruda Łańcucka została zniesiona w 1974 roku a jej obszar przekształcony w gminę Nowa Sarzyna (nie obejmującą miasta Nowa Sarzyna, które od 1973 roku było gminą miejską) - Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Urząd Gminy w Rudzie Łańcuckiej
  13. Gmina Wola Żarczycka została zniesiona 2 lipca 1976 roku a jej tereny włączone do gmin Leżajsk i Sokołów Małopolski - Dz.U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
  14. Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Urząd Gminy w Rudzie Łańcuckiej
  15. Dz.U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
  16. Dz.U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
  17. Dz.U. z 1977 r. Nr 27, poz. 116
  18. Dz.U. z 1981 r. Nr 26, poz. 139 i Dz.U. z 1982 r. Nr 23, poz. 165
  19. Dz.U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397
  20. Dz.U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652