Powiat niżański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy współczesnego powiatu. Zobacz też: powiat niżański w II Rzeczypospolitej i powiat niski w Galicji.
Powiat niżański
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
TERYT 3.18.24.12.00.0
Siedziba Nisko
Starosta Robert Bednarz
Powierzchnia 785,58 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

67 068[1]
• gęstość 85,4 os./km²
Urbanizacja 35,58%
Tablice rejestracyjne RNI
Adres urzędu:
plac Wolności 2
37-400 Nisko
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejsko-wiejskich 3
Liczba gmin wiejskich 4
Położenie na mapie województwa
PPA podkarpackie nizanski.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat niżański
Powiat niżański
50°32′N 22°08′E/50,533333 22,133333
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat niżański – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nisko.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy miejsko-wiejskie[edytuj | edytuj kod]

Gminy wiejskie[edytuj | edytuj kod]

Miasta[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2014[2]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 67 388 100 34 011 50,47 33 377 49,53
Miasto 23 731 35,22 12 142 18,02 11 589 17,20
Wieś 43 657 64,78 21 869 32,45 21 788 32,33
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu niżańskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat nizanski.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawny powiat niżański (do 1954 roku) składał się z 2 miast: Niska i Rudnika nad Sanem (Stalowa Wola wchodziła w skład powiatu do 1953, kiedy została powiatem grodzkim) oraz 9 gmin: Bojanów, Jarocin, Jeżowe, Kamień, Nisko, Rudnik, Ulanów I i Ulanów II[3].

Reforma administracyjna z 1954 spowodowała podział powiatu na 2 miasta: Nisko i Rudnik nad Sanem oraz 27 gromad: Bieliny, Bojanów, Cholewiana Góra, Dąbrówka, Domostawa, Groble, Jarocin, Jata, Jeżowe, Kamień, Kłyżów, Kopki, Kurzyna Średnia, Łętownia, Łowisko, Nart Nowy, Nowosielec, Przędzel, Przyszów, Pysznica, Racławice, Stany, Tarnogóra, Ulanów, Wólka Bielińska, Wólka Tanewska, Zarzecze[2].

1 stycznia 1956, w związku z utworzeniem powiatu leżajskiego, z powiatu niżańskiego odłączono gromady Łętownia i Tarnogóra[4].

W 1958 roku Ulanów odzyskał prawa miejskie, w związku z czym gromada Ulanów została przekształcona w miasto[5].

Dawny powiat niżański (sprzed reformy w 1975 roku) miał podobne granice jak dziś, lecz nie obejmował gminy Harasiuki (początkowo pod nazwą gmina Huta Krzeszowska), która należała do powiatu biłgorajskiego, ani gminy Krzeszów, która należała do powiatu leżajskiego. 31 grudnia 1961 roku z powiatu tarnobrzeskiego przyłączono gromadę Jastkowice[6].

Do 1972 roku na skutek łączenia zniesiono gromady: Cholewiana Góra, Dąbrówka, Groble, Jata, Kłyżów, Łowisko, Przyszów, Racławice i Wólka Bielińska.

31 grudnia 1972 roku powiat niżański dzielił się na 3 miasta: Nisko, Rudnik nad Sanem i Ulanów oraz 16 gromad: Bieliny, Bojanów, Domostawa, Jarocin, Jastkowice, Jeżowe, Kamień, Kopki, Kurzyna Średnia, Nart Nowy, Nowosielec, Przędzel, Pysznica, Stany, Wólka Tanewska i Zarzecze.

1 stycznia 1973 roku weszła reforma zastępująca gromady przez odtworzone gminy. Powiat niżański został podzielony na 3 miasta: Nisko, Rudnik nad Sanem i Ulanów oraz 8 gmin: Bojanów, Jarocin, Jeżowe, Kamień, Nisko, Pysznica, Rudnik nad Sanem i Ulanów[7]. 9 grudnia 1973 powiat niżański przemianowano na powiat stalowowolski z równoczesnym przeniesieniem siedziby Powiatowej Rady Narodowej z Niska do Stalowej Woli. Nie obejmował on jednak samej Stalowej Woli, która stanowiła oddzielny powiat grodzki. Powiat stalowowolski przetrwał do końca maja 1975 roku[8].

1 czerwca 1975 roku obszar byłego powiatu niżańskiego wszedł w skład nowego województwa tarnobrzeskiego, z wyjątkiem gminy Kamień, która pozostał w znacznie okrojonym województwie rzeszowskim[9].

1 stycznia 1999 roku z obszaru dawnego województwa tarnobrzeskiego zostały odtworzone zarówno powiat niżański, jak i powiat stalowowolski. W związku z utworzeniem obydwu powiatów, powiat niżański obejmuje nieco zmieniony obszar niż w 1973 roku. Obecny powiat niżański obejmuje gminy: Harasiuki (wcześniej w powiecie biłgorajskim) oraz Krzeszów (wcześniej w powiecie leżajskim), nie obejmuje zaś gmin: Bojanów, Pysznica (obecnie w powiecie stalowowolskim) oraz Kamień (obecnie w powiecie rzeszowskim.

Sąsiednie powiaty[edytuj | edytuj kod]

Serwisy internetowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_nizanski, w oparciu o dane GUS.
  2. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2014 r. (pol.). GUS. [dostęp 2015-04-11].
  3. Uchwała Nr 29/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu niżańskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41)
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów leżajskiego i ropczyckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-25] (pol.).
  5. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 października 1957 r. w sprawie utworzenia miasta Ulanów w powiecie niżańskim, województwie rzeszowskim., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-25] (pol.).
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-25] (pol.).
  7. Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  8. Dz.U. z 1973 r. Nr 39, poz. 230
  9. Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych., prawo.sejm.gov.pl [dostęp 2018-04-25] (pol.).