Przesieka (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przesieka
wieś
Ilustracja
Kaplica w Przesiece
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat karkonoski
Gmina Podgórzyn
Wysokość 480-700[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 502[2]
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 58-563
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0192117
Położenie na mapie gminy Podgórzyn
Mapa konturowa gminy Podgórzyn, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Przesieka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Przesieka”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Przesieka”
Położenie na mapie powiatu karkonoskiego
Mapa konturowa powiatu karkonoskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Przesieka”
Ziemia50°48′30″N 15°40′20″E/50,808333 15,672222

Przesieka (do 1945 niem. Hain, do 1946 Matejkowice[3][4]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Podgórzyn, w centrum Karkonoszy w Dolinie Czerwienia, Podgórnej i Myi, na wysokości 480–700 m n.p.m. na stoku Złotego Widoku.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa jeleniogórskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza pewna wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1618 (wzmianka z roku 1387 dotyczyła w istocie Podgórzyna Górnego)[1]. W roku 1632 Przesieka została podarowana przez cesarza Georgowi Andreasowi Schwinghammerowi, weteranowi wojny trzydziestoletniej[1]. W 1930 w miejscowości wybudowano remizę dla Freiwillige Feuerwehr Hain (OSP). Znajdowały się w niej ponadto biura władz wiejskich oraz mieszkanie naczelnika wsi. Korzystali z niej również ratownicy górscy z Freiwillige Sanitätskolonne vom Roten Kreuz. Obecnie przed remizą eksponowana jest pompa, wyprodukowana przed 1939 przez «C&H Klose Maschinenfabrik» Ober Berbisdorf (pol. Dziwiszów)[5].

Po II wojnie światowej, na początku lipca 1945, dzięki informacji por. Zygmunta Bratkowskiego ekipa prof. Stanisława Lorentza odnalazła[6] w restauracji Waldschlösschen zaginione dzieła Jana MatejkiUnia Lubelska”, „Rejtan” i „Batory pod Pskowem”, stąd miejscowość nazwano Matejkowice[7][3]. W latach 1961‒1968 w Przesiece mieszkał George Bidwell[8]. Tutaj też mieszkał, w poniemieckiej willi, ksiądz Leonard Świderski spisując swoje pamiętniki, tzw. autobiograficzną trylogię, z najbardziej znanym Oglądały oczy moje[9].

Walory turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Atrakcjami Przesieki są: Wodospad Podgórnej (547 m n.p.m.), Waloński Kamień, Chybotek, Kaskada Myi. Wieś słynie z pięknych widoków i malowniczego położenia[1]. Często są tu organizowane plenery malarskie i fotograficzne. Z takich punktów widokowych, jak np. „Złoty Widok” można podziwiać panoramę Karkonoszy oraz Kotlinę Jeleniogórską. O atrakcyjności turystycznej miejscowości stanowi również bliskość Zamku Chojnik (1 godzina pieszo), Świątyni Wang w Karpaczu (1,5 godziny), Przełęczy Karkonoskiej (2 godziny) i Śnieżnych Kotłów (3 godziny)[10]. Znajduje się tu wiele domów wypoczynkowych i pensjonatów. Istniejąca tu niegdyś gospoda „Pod Lipami” (niem. Gasthaus zur großen Linde, następnie Lindenschänke) spłonęła 2 kwietnia 1986. W roku 2014 dla zwiedzających udostępniono, urządzony na powierzchni 1,5 ha i położony na wysokości około 600 m n.p.m., ogród japoński Siruwia z 3 wodospadami (do 6 m wysokości) oraz 7 stawami.

Meteorologia[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1931 istnieje tu opadowa stacja meteorologiczna. Położona jest na wysokości 630 m n.p.m. Średnia roczna suma opadów, w latach 1931‒1960, wyniosła 918 mm. Najbardziej mokrymi miesiącami są: lipiec – 137 mm i sierpień – 106 mm. Najmniejsze opady bywają w grudniu – 49 mm i styczniu – 51 mm[11].

Komunikacja publiczna[edytuj | edytuj kod]

Do czerwca 2016 do Przesieki kursowały linie jeleniogórskiej komunikacji miejskiej nr 4 (z dworca głównego PKP w Jeleniej Górze) oraz 18 (z apteki „Pod Koroną” w Cieplicach). Obecnie połączenia zapewnia wyłącznie linia 4, kończąca bieg na osiedlu XX-lecia w Jeleniej Górze.

Od 20 maja 1914 do 31 grudnia 1964 do Podgórzyna Górnego – niemal do rogatek Przesieki – kursowały tramwaje z Jeleniej Góry[12].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest obiekt[13]:

  • młyn, murowano-drewniany, ul. Karkonoska 3, z roku 1803

W gminnej ewidencji zabytków znajdują się budynki przy ul. Bukowy Gaj 1, 3, 5, Dolina Czerwienia 8 i 12, Droga do wodospadu 9, Kamiennej 3 i 7, Karkonoskiej 4‒9, 11, 16, 18, 22, 25‒30, 34, 36, 46, Przeskok 1, Turystycznej 4, Zachełmska Droga 4 oraz stanowiska archeologiczne we wsi[14].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 3: Karkonosze. Warszawa; Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1993, s. 171-173. ISBN 83-7005-168-5.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. a b Przesieka - dawniej Matejkowice. www.przesieka.pl. [dostęp 2011-11-19].
  4. Nazwa Przesieka została urzędowo wprowadzona na mocy Zarządzenia Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości, które weszło w życie 19 maja 1946 r.
  5. Budynek i historia remizy
  6. polska-org.pl: odnalezienie depozytu w Matejkowicah
  7. Jan Górski: Drugie narodziny miasta. Warszawa 1945. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976, s. 194.
  8. Dom Bidwella na dolny-slask.org.pl
  9. Ks. Jan Śledzianowski, Ksiądz Czesław Kaczmarek biskup kielecki 1895-1963. Kielce 1991, s. 347.
  10. Przesieka: atrakcje turystyczne
  11. Jan Kwiatkowski: Klimat. W: Karkonosze polskie. Wrocław: Polska Akademia Nauk, 1985, s. 88-107. ISBN 83-04-01586-2.
  12. Henryk Magoń "Tramwaje dolnośląskie" t. 1
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 53. [dostęp 27 sierpnia 2012].
  14. Gminna ewidencja zabytków
  15. Mapa turystyczna. [dostęp 2020-09-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]