Robert E. Lee

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Robert Edward Lee
Ilustracja
gen. Robert E. Lee (1864)
Union Army colonel rank insignia.png pułkownik (USA)

Confederate States of America General-collar.svg generał (CSA)

Data i miejsce urodzenia 19 stycznia 1807
Stratford Hall Plantation, Wirginia, Stany Zjednoczone
Data i miejsce śmierci 12 października 1870
Lexington, Wirginia, Stany Zjednoczone
Przebieg służby
Lata służby 18291865
Siły zbrojne Armia Stanów Zjednoczonych

Armia Stanów Skonfederowanych

Główne wojny i bitwy wojna amerykańsko-meksykańska, najazd Johna Browna, wojna secesyjna

Robert Edward Lee (ur. 19 stycznia 1807 w Stratford Hall Plantation, zm. 12 października 1870 w Lexington) – amerykański inżynier i wojskowy, pułkownik kawalerii Armii Stanów Zjednoczonych oraz generał Armii Stanów Skonfederowanych w czasie trwania wojny secesyjnej, a w późniejszym okresie mianowany głównodowodzącym wojsk Konfederacji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i początki kariery wojskowej[edytuj | edytuj kod]

Robert Edward Lee urodził się w Stratford Hall Plantation w hrabstwie Westmoreland w stanie Wirginia jako syn generała majora Henry’ego Lee, oficera Armii Kontynentalnej i uczestnika wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz jego drugiej żony Anne Hill Carter (1773–1829)[1]. Ojciec Lee pełnił funkcję gubernatora Wirginii, zasiadał również w Kongresie, a za swoje zasługi w czasie wojny o niepodległość otrzymał Złoty Medal Kongresu.

W marcu 1824 Lee otrzymał nominację do akademii wojskowej w West Point, ale ze względu na dużą liczbę przyjmowanych kadetów musiałby poczekać rok, aby rozpocząć tam studia. Akademię Lee ukończył z drugim najlepszym wynikiem w swoim roczniku w stopniu podporucznika w Korpusie Inżynieryjnym Armii Stanów Zjednoczonych. Następnie otrzymał nadzór nad budową Fortu Pułaski w Savannah, funkcję tę sprawował przez 17 miesięcy, później został przeniesiony do Fort Monroe na krańcu półwyspu Wirginia. W 1834 został przeniesiony do Waszyngtonu jako asystent gen. bryg. Charlesa Gratiota. W połowie 1835 Lee został przydzielony do pomocy Andrew Talcottowi w badaniu południowej granicy Michigan. Celem wyprawy było wydzielenie granicy między stanami Ohio i Michigan. W latach 1834–1837 Lee pracował jako asystent w biurze głównego inżyniera w Waszyngtonie. W 1837 nadzorował prace inżynieryjne dla portu w St. Louis. Od 1842 służył w Fort Hamilton[2].

Wojna amerykańsko-meksykańska[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnił się w wojnie amerykańsko-meksykańskiej. Był jednym z głównych pomocników Winfielda Scotta w marszu z Veracruz do Mexico City. Odegrał znaczącą rolę w kilku zwycięstwach wojsk amerykańskich. Za swoją służbę otrzymał awans do rangi brevet pułkownika.

Dalsza służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny meksykańskiej Lee spędził trzy lata służąc w Fort Carroll w porcie w Baltimore. W 1852 sekretarz wojny Jefferson Davis mianował go na stanowisko superintendenta akademii w West Point. W marcu 1855 Lee został zastępca dowódcy 2 Pułku Kawalerii w Teksasie[1]. Służył pod płk. Albertem Sidneyem Johnstonem w Camp Cooper. Ich zadaniem było chronić osadników amerykańskich przed atakami Apaczów i Komanczów.

W październiku 1859 stłumił powstanie Johna Browna[3]. Prezydent James Buchanan powierzył Lee dowództwo oddziałów milicji i żołnierzy piechoty morskiej, aby stłumili powstanie i aresztowali jego przywódców. Kiedy Lee przybył na miejsce, milicja otoczyła Browna i jego zakładników. Gdy Brown odmówił skapitulowania, Lee zaatakował. Brown i jego poplecznicy zostali schwytani po kilku minutach walki[4]. W 1860 rozpoczął służbę w teksańskim Fort Mason.

Wojna secesyjna[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1861, po ogłoszeniu secesji Teksasu od Unii, Lee został wezwany do Waszyngtonu. Został awansowany do stopnia pułkownika i otrzymał dowództwo nad wojskami liniowymi mającymi wziąć udział w walkach z siłami południa. 23 kwietnia został głównodowodzącym armii i floty Wirginii i objął pod swą komendę Armię Północnej Wirginii. Przez rok był doradcą wojskowym prezydenta CSA Jeffersona Davisa. W lutym 1865 został wodzem naczelnym wszystkich sił wojskowych Konfederacji. Dwa miesiące później był zmuszony poddać się gen. Ulyssesowi S. Grantowi w miejscowości Appomattox Court House, co stanowiło zakończenie długotrwałych zmagań Północy i Południa. Najważniejsze bitwy, w których dowodził, to bitwa siedmiodniowa, bitwa nad Antietam, II bitwa nad Bull Run, Fredericksburg, Chancellorsville, bitwa pod Gettysburgiem, Wilderness, Spotsylvania, Cold Harbour i Petersburg (oblężenie)[5]. Pod koniec wojny z powodzeniem (podobnie jak gen. J.E. Johnston) wprowadził taktykę umocnień polowych i walki w okopach, dzięki czemu przez wiele miesięcy blokował armię Granta oblegającą Petersburg. Będąc jednym z najwyższych dowódców Konfederacji, nie odsuwał od walki swych synów: W.H.F. Lee, Robina R. Lee – dowódców kawalerii.

Geniusz wojskowy Lee uległ przewadze zasobów ludzkich i przemysłowych, które posiadała Unia. Prowadzone przez niego kampanie są przedmiotem badań we wszystkich akademiach wojskowych jako modelowa strategia i taktyka. Miał zdolność przewidywania ruchów swoich przeciwników i wykorzystywania ich słabości. Wykorzystywał umiejętnie linie zaopatrzeniowe wewnątrz własnego terytorium, jednocześnie osłaniając je frontem zwróconym na wrogie stanowiska. Dzięki temu jego posiłki, transport mogły docierać do punktu przeznaczenia najkrótszymi drogami. Mistrzowsko posługiwał się umocnieniami polowymi, ale też i prowadził działania manewrowe. Jego taktyka polegała na związaniu sił przeciwnika małymi oddziałami ukrytymi za umocnieniami, gdy główne siły próbowały oskrzydlić przeciwnika albo atakować jego mniejsze oddziały. Tym sposobem walki wyprzedzał swoje czasy o wiele lat — strategia ta została w pełni zastosowana dopiero w XX wieku. Wiele zawdzięczał także swym utalentowanym podkomendnym: Thomasowi „Stonewall” Jacksonowi, Jamesowi L. Longstreetowi czy A.P. Hillowi[5].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Armia Stanów Zjednoczonych:

Armia Skonfederowanych Stanów Zjednoczonych:

23 stycznia 1865 mianowany został głównodowodzącym Armii Konfederacji.

Postbellum[edytuj | edytuj kod]

Lee ubiegał się o objęcie go powojenną amnestią, jednak był zbyt prominentną osobą we władzach Konfederacji, by tak się stało. W 1865 roku zaakceptował on posadę rektora college’u Washington and Lee University w Lexington. W ciągu kilku lat ośrodek ten stał się bardzo dobrze funkcjonującą instytucją. Zmarł 12 października 1870 roku na skutek powikłań po zawale serca. Lee był wzorem dla wielu południowców, ale także bohaterem dla wszystkich Amerykanów. Jego zwłoki spoczywają w kaplicy jego imienia, na terenie college’u Washington and Lee University. W 1975 roku pośmiertnie Kongres Stanów Zjednoczonych przywrócił mu obywatelstwo.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Jego żoną była Mary Anna Custis Lee (1808–1873), prawnuczka Marthy Washington, żony George’a Washingtona, pierwszego prezydenta USA. Stąd najstarszy syn generała Lee nazywał się George Washington Custis Lee (1832–1913), również był generałem w armii konfederatów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Lee, Robert E. (1807–1870), www.encyclopediavirginia.org [dostęp 2018-07-15] (ang.).
  2. Welcome to Fort Hamilton, 23 lipca 2011 [dostęp 2018-07-15] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-23].
  3. Robert E. Lee’s demand for the surrender of John Brown and his party, October 18, 1859
  4. Robert E. Lee's Report Concerning the Attack at Harper's Ferry, 22 lipca 2010 [dostęp 2018-09-03] [zarchiwizowane z adresu 2010-07-22].
  5. a b C. Hearn i inni, s.108.
  6. Brevetowany za zasługi w bitwie pod Cerro Gordo.
  7. Za zasługi okazane w bitwach pod Contreras i Churubusco.
  8. Po bitwie pod Chapultepec.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • David J. Eicher: The Longest Night: A Military History of the Civil War. James M. McPherson (przedm.). New York: Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-84944-5.
  • Chester G. Hearn, Rick Sapp, Steven M. Smith: Civil War Commanders: From Fort Sumter to Appomattox Court House. New York: Metro Books, 2008. ISBN 978-1-4351-0396-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]