Rząska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°05'50"N 19°50'25"E
- błąd 39 m
WD 50°6'0.0"N, 19°49'59.9"E
- błąd 14 m
Odległość 617 m
Rząska
wieś
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Liczba ludności (2019) 2431
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 30-199[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0343912
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa konturowa gminy Zabierzów, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rząska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rząska”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Rząska”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Rząska”
Ziemia50°05′50″N 19°50′25″E/50,097222 19,840278

Rząskawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów[2][3], przy linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza ZąbkowiceKraków Główny.

W latach 1975–1998 Rząska administracyjnie znajdowała się w województwie krakowskim.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Rząska[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0343929 Podkamyk część wsi
0343935 Za Gajem część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1388 roku, gdy właścicielami osady byli Sułek i Nawoj, rycerze z rodu Toporczyków, a także Mikołaj syn Salomona z Krakowa[4].

Wzmianka o wsi z 1523 roku: „Zygmunt I król polski stwierdza, że Stanisław ze Sprowy, kasztelan żarnowski, wypożyczył 400 złotych od mniszek klasztoru św Agnieszki na Stradomiu i ubezpieczył pożyczkę na wsi Rząska”[5].

Rząska należała do parafii św. Szczepana w Krakowie. W 1887 roku wybudowano małą kaplicę. Po wojnie przypisano Rząskę do parafii pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w sąsiednich Mydlnikach.

We wrześniu 1976 r. Rząskę wizytował ksiądz kardynał Karol Wojtyła, który wygłosił wówczas uroczystą homilię[6].

W 1979 r. ksiądz kardynał Franciszek Macharski erygował parafię pw. św. Antoniego z Padwy w Rząsce. 31 października 1981 wmurowano kamień węgielny pod świątynię i rozpoczęto budowę, która trwała do 1984 roku[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Figury:

  • św. Jana Nepomucena z przełomu XVIII / XIX wieku,
  • Chrystus Ecce Homo i Matka Boska Bolesna z XVIII wieku.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Uroczysko w Rząsce, częściowo położone w Rząsce, a częściowo w gminie Kraków, zajmuje około 59 ha. Celem jego utworzenia była ochrona fiołka bagiennego – gatunku zagrożonego wyginięciem, który w roku 2001 został wpisany na listę Polskiej Czerwonej Księgi Roślin. Użytek chroni także pozostałość ekosystemów leśnych oraz wodnych na tym terenie.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Klub piłkarski LKS Wisła Rząska założony w 1925 roku[8].

W Rząsce mieszczą się również dwie stadniny koni Uniwersytetu Rolniczego[9].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Do centrum wsi można dojechać autobusami aglomeracyjnymi obsługiwanymi przez MPK S.A. w Krakowie:

Na obrzeże (Podkamycze, ul. Balicka) można dojechać autobusami aglomeracyjnymi:

  • 208 na trasie Dworzec Główny Wschód – Rząska, ul. Balicka – Kraków Airport
  • 218 na trasie Bronowice Małe – Rząska, ul. Balicka – Zabierzów Młyn
  • 228 na trasie Bronowice Małe – Rząska, ul. Balicka – Chrosna pętla

Dojazd umożliwia również kolej, poprzez przystanki kolejowe znajdujące się na granicy z Rząską: Kraków Mydlniki-Wapiennik oraz zabierzowski Kraków Business Park.

Osoby związane z wsią[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcami wsi są m.in. Anna Dymna[10] i Tomasz Frankowski. Czesław Dźwigaj ma w Rząsce pracownię rzeźbiarską[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1115 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Monografia Gminy Zabierzów s. 111
  5. Projekt Dziedzictwo kulturowe po klasztorach skasowanych na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej oraz na Śląsku w XVIII i XIX w.: losy, znaczenie, inwentaryzacja
  6. Parafia św. Antoniego z Padwy w Rząsce, www.antonirzaska.pl [dostęp 2019-11-17].
  7. Parafia św. Antoniego z Padwy w Rząsce, antonirzaska.pl [dostęp 2019-11-17].
  8. Ludowy Klub Sportowy Wisła Rząska. oficjalna strona
  9. Konne przejażdżki po Rząsce - dziennikpolski24.pl, www.dziennikpolski24.pl [dostęp 2018-07-25] (pol.).
  10. Anna Dymna. polki.pl. [dostęp 2016-03-08].
  11. W sąsiedztwie sławnych ludzi, dziennikpolskie24.pl [dostęp 2016-07-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Kornecki, Sztuka sakralna, Natura i kultura w krajobrazie Jury, Wydawnictwo Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.
  • Historia wsi

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]