Rafał Gan-Ganowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rafał Gan-Ganowicz
Jerzy Rawicz
Data i miejsce urodzenia 23 kwietnia 1932
Warszawa
Data i miejsce śmierci 22 listopada 2002
Lublin
Przyczyna śmierci rak płuca
Miejsce spoczynku Lublin, cmentarz kościoła św. Agnieszki
Narodowość polska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Rafał Gan-Ganowicz (ur. 23 kwietnia 1932 w Wawrze zm. 22 listopada 2002 w Lublinie[1][2]) – polski żołnierz RP na uchodźstwie, najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europaps. „Jerzy Rawicz”, działacz polityczny i społeczny, członek Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej[3].

Wojna i okres powojenny[edytuj]

Pochodził z rodziny o korzeniach tatarskich, posługującej się herbem Rawicz. Ojciec przez pewien czas był żołnierzem Legii Cudzoziemskiej, następnie wyjechał w celach zarobkowych do Argentyny[4]. Podczas kampanii wrześniowej zginęła jego matka, a w powstaniu warszawskim zginął ojciec. Osierocony Gan-Ganowicz zetknął się z Armią Czerwoną – „czego sowieciarz nie może zabrać to zniszczy” i w rezultacie „antykomunizmu nie wyniósł z domu, lecz nauczyli go komuniści”[5]. W powojennej Polsce jako kilkunastolatek stworzył konspiracyjną organizację kolportującą antykomunistyczne ulotki i malującą napisy na murach.

W czerwcu 1950 roku Urząd Bezpieczeństwa wpadł na trop organizacji i Gan-Ganowicz zaplanował ucieczkę do Wrocławia. Próbując przejść między wagonami, dostrzegł skład do Berlina. Ukryty pod pociągiem wyjechał z komunistycznej Polski do Berlina Zachodniego, gdzie wstąpił do amerykańskiej służby wartowniczej. Kilkanaście miesięcy później wyjechał do Francji, gdzie zdał maturę i odbył studia oficerskie, organizowane przez NATO, i kurs spadochroniarski. Patent podporucznika odebrał z rąk generała Władysława Andersa. W Paryżu uczył w polskiej szkole[6].

Udział w konfliktach zbrojnych[edytuj]

W 1965 roku w Brukseli zaciągnął się do wojsk Moise Czombego, premiera Konga i przywódcy secesyjnej Katangi. Dowodził tam jednym z batalionów, walcząc z innymi polskimi najemnikami jak Józef Swara, Kazimierz Topór-Staszak i Stanisław Krasicki.

W 1967 roku współorganizował w Jemenie obronę przed rebelią. Działania grupy Gan-Ganowicza doprowadziły m.in. do zestrzelenia podczas misji bojowej rosyjskiego samolotu pilotowanego przez płk Kozłowa, dowódcę grupy „radzieckich doradców”, którzy walczyli w Jemenie po stronie komunistów. Dokumenty znalezione przy Kozłowie (m.in. wykaz żołnierzy rosyjskich w Jemenie) posłużyły jako dowód aktywnego wspierania militarnego rebelii przez ZSRR, czemu Sowieci uparcie zaprzeczali na forum ONZ. Gan-Ganowicz opisywał również próby werbunku przez komunistów kubańskich, którzy powoływali się na bogactwa, w jakie opływał walczący dla nich w Boliwii Ernesto Guevara.

Działalność antykomunistyczna[edytuj]

Po powrocie do Francji zamieszkał w Paryżu. Pracował m.in. jako kierowca, elektryk, tłumacz i działał w organizacjach kombatanckich. Gdy 13 grudnia 1981 roku rząd PRL wprowadził w Polsce stan wojenny, współorganizował demonstracje w obronie więzionych działaczy „Solidarności”. W latach 80. był zagranicznym przedstawicielem konspiracyjnej organizacji „Solidarność Walcząca”. Był też korespondentem Radia Wolna Europa, występując pod pseudonimem Jerzy Rawicz.

Napisał wspomnienia pt. Kondotierzy. Książka była wydawana wielokrotnie w drugim obiegu wydawniczym w latach 80. (m.in. przez Solidarność Walczącą) i 90. (co najmniej dwa wydania firm prywatnych), a także za granicą. Drugiej książki, o amerykańskich oddziałach wartowniczych, nie dokończył.

Zarządzeniem Prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego z 11 listopada 1989 został powołany na członka Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej z terenu Francji w trwającej VIII kadencji (1989-1991)[7].

W lutym 1997 roku powrócił na stałe do Polski, zamieszkał w Warszawie, a następnie przeprowadził się do Lublina, gdzie współpracował z Fundacją Młoda Demokracja, oraz z Fundacją Szczęśliwe Dzieciństwo. Przyjaźnił się m.in. z Ewą Kubasiewicz-Houée i Tadeuszem Sikorą, poetą i kompozytorem. W Lublinie mieszkał do śmierci.

Na pytanie - "Jak to jest zabić człowieka?" odpowiadał: "Nie wiem jak to jest zabić człowieka, zabijałem tylko komunistów"[8][9].

Nagrobek Rafała Gan-Ganowicza

Zmarł na raka płuca 22 listopada 2002 roku, w wieku 70 lat. Pogrzeb odbył się 26 listopada 2002 roku w Lublinie. Pochowany został na cmentarzu na Kalinowszczyźnie.

Był żonaty, miał córkę Ewę[5][10].

Film „Pistolet do wynajęcia”[edytuj]

W 1996 r. Piotr Zarębski rozpoczął realizację filmu o Rafale Gan-Ganowiczu pt. Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza. Choć scenariusz uzyskał akceptację Pierwszego Programu TVP, na kolaudacji w styczniu 1997 r. film przepadł. Pretekstem była „pochwała przemocy”, w rzeczywistości zaważyły względy polityczne[6]. Dzięki akcji medialnej dziennika „Życie” (m.in. artykuł Andrzeja Rafała Potockiego Kto się boi Rafała Gan-Ganowicza?), powiązanej z działaniami politycznymi (62 posłów złożyło interpelacje m.in. w tej sprawie), film został puszczony w paśmie o wysokiej ogladalności[6].

Następnie odbyły się pokazy filmu w różnych miastach Polski, które odwiedziło kilka tysięcy osób. Od tamtej pory Rafał Gan-Ganowicz stał się znany w polskich środowiskach antykomunistycznych.

Spektakl Teatru Telewizji „Operacja Reszka[edytuj]

Rafał Gan-Ganowicz jest jednym z bohaterów opartej na faktach sztuki „Operacja Reszka” Włodzimierza Kuligowskiego poświęconej intrydze peerelowskich służb bezpieczeństwa, obliczonej na zwabienie w pułapkę, a następnie likwidację Piotra Jeglińskiego. W scenariuszu nie został wskazany z nazwiska i w spektaklu pojawia się jako „Rafał”.

Twórczość[edytuj]

  • Rafał Gan-Ganowicz, „Kondotierzy”, Wrocław: NAWA – Niezależna Agencja Wydawnicza Solidarności Walczącej, 1988; (wznowienia w drugim obiegu:) Kraków: „V”, 1989; Warszawa: Międzyzakładowa Struktura „Solidarności” 1989; (wydanie emigracyjne:) Londyn: Pol. Fund. Kulturalna, 1989 ​ISBN 0-85065-201-4​; (wznowienia legalne w kraju:) Warszawa: „Optimus”, 1991 ​ISBN 83-900165-0-8​; Warszawa: „Alfa-Wero”, 1999 ​ISBN 83-7179-170-4​ :Wydawnictwo Prohibita Warszawa 2013

Odznaczenie[edytuj]

Postanowieniem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 15 czerwca 2007 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej[11].

Przypisy

  1. informacja prasowa o śmierci Rafała Gan-Ganowicza.
  2. Henryk Skwarczyński „Z różą i księżycem w herbie” opowiadanie „Dwa ukośne księżyce” str. 158.
  3. Projekcja filmu dokumentalnego o Rafale Gan-Gangowiczu. instytutksiazki.pl, 28 listopada 2006. [dostęp 2012-11-25].
  4. Jacek Indelak: Prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza. Orientacja na prawo, 2006.
  5. a b Film Piotr Zarębski, Pistolet do wynajęcia, czyli prywatna wojna Rafała Gan-Ganowicza, 1997.
  6. a b c Henryk Skwarczyński: Wielkie pranie i dzika gęś. Rafał Gan-Ganowicz – antykomunistyczna legenda. Rzeczpospolita 2008, nr 156, s. K6-K7, 4 lipca 2008. [dostęp 2012-11-25].
  7. Powołanie członków Rady Narodowej R. P. z terenu Francji. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 95-96, Nr 6 z 15 grudnia 1989. 
  8. RAFAŁ GAN-GANOWICZ: ZABIJAŁEM TYLKO KOMUNISTÓW…
  9. "Nie wiem jak to jest zabić człowieka. Zabijałem tylko komunistów." 12 rocznica śmierci legendarnego Rafała Gan-Ganowicza
  10. Obchody 25-lecia Solidarności Walczącej – Warszawa–Wrocław, 14–17 czerwca 2007 r.. ipn.gov.pl. [dostęp 2012-11-25].
  11. M.P. z 2007 r. Nr 59, poz. 679.

Bibliografia[edytuj]