Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy instytucji finansowej. Zobacz też: SKOK (komputer).
Oddział SKOK Stefczyka w Bydgoszczy
Bieszczadzka SKOK przy ulicy Tadeusza Kościuszki 11 w Sanoku

Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, SKOK – instytucja spółdzielcza, zaliczana do szerokiej kategorii instytucji finansowych, zrzeszona w Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (Kasa Krajowa, KSKOK) pełniącej od 1996 roku wobec niej funkcję kontrolną[1].

Polski system spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych został stworzony przez Grzegorza Biereckiego (prezesa zarządu Kasy Krajowej od jej powstania w 1992 roku do października 2012 roku), jego brata Jarosława Biereckiego oraz Adama Jedlińskiego i jest częścią Światowej Rady Związków Kredytowych (The World Council of Credit Unions, Inc., w skrócie: WOCCU), której przewodniczącym jest Grzegorz Bierecki. Encyklopedia Britannica podaje następującą definicję związku kredytowego („credit union”): [...] „spółdzielnia kredytowa utworzona przez zorganizowaną grupę ludzi połączonych ze sobą wspólną więzią, którzy wspólnie gromadzą oszczędności i udzielają sobie wzajemnie pożyczek po niskim koszcie. Pożyczki te są zwykle krótkoterminowymi pożyczkami konsumenckimi, głównie na samochody, na prowadzenie gospodarstwa domowego, na leczenie, na nagłe, nieprzewidziane potrzeby” [...][2]. Podstawą prawną funkcjonowania SKOK-ów jest ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych z dnia 5 listopada 2009 r.[3], zgodnie z którą SKOK nie jest zaliczany jako bank, jednocześnie w odróżnieniu od innych instytucji parabankowych podlega nadzorowi finansowemu (zgodnie z ww. ustawą od 27 października 2012 roku SKOK-i, w tym Kasa Krajowa, objęte zostały państwowym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)[4]), a depozyty zgromadzone przez jej klientów (członków) od 29 listopada 2013 r. objęte są ustawowym systemem gwarantowania depozytów przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny[5].

Rozwój spółdzielczego ruchu oszczędnościowo-kredytowego w Polsce[edytuj]

Rozwój spółdzielczego ruchu kas oszczędnościowo-kredytowych w Polsce obrazuje następujące tabela:

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe w Polsce w latach 1992–2015[6][7]

Liczba kas Liczba kas (z oddziałami) Liczba członków (w tys.) Aktywa (w tys. zł.) Depozyty (w tys. zł.) Pożyczki (w tys. zł.)
1992 13 14 4277 3565 2985
1993 32 21 11 173 8528 8697
1994 106 46 35 446 29 362 25 650
1995 137 85 100 752 91 570 83 431
1996 168 138 219 443 190 446 160 843
1997 237 194 368 260 312 562 280 598
1998 290 259 590 376 528 376 412 482
1999 420 306 882 727 740 056 668 386
2000 560 394 1 199 362 995 251 865 748
2001 680 525 1 752 316 1 558 436 1 235 554
2002 923 703 2 455 086 2 253 906 1 659 780
2003 1285 924 3 343 652 3 111 630 2 212 939
2004 1461 1169 4 228 673 3 937 924 2 856 265
2005 1553 1395 5 329 024 4 989 570 3 502 929
2006 70 1589 1551 5 969 789 5 552 966 4 047 299
2007 67 1663 1669 7 324 988 6 705 001 5 147 320
2008 62 1757 1856 9 446 921 8 604 073 6 932 627
2009 62 1801 2026 11 637 339 10 842 415 8 411 273
2010 59 1851 2177 14 014 363 13 028 073 9 792 675
2011 59 1934 2315 15 598 200 14 518 197 10 906 655
2012 55 1987 2591 16 805 349 15 491 190 11 090 601
2013 55 1892 2660 18 668 443 17 431 805 12 035 777
2014 50 1724 2192 13 285 508 12 007 149 7 015 458
2015 48 1577 2095 12 409 689 11 873 273 6 524 441

Elementy systemu[edytuj]

Można wyróżnić następujące elementy systemu (holdingu) SKOK:

  1. spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK).
  2. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (Kasa Krajowa, KSKOK) – zrzeszająca SKOK-i od 1992 roku i będąca wobec nich od 1996 roku związkiem rewizyjnym[1] – obok Komisji Nadzoru Finansowego pełni rolę kontrolera poszczególnych SKOK-ów, decyduje też w bardzo dużej mierze o ich działalności. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa jest członkiem Światowej Rady Związków Kredytowych (World Council of Credit Unions, Inc. – WOCCU)[8] i podlega nadzorowi KNF.
  3. Spółka SKOK Holding S.à.r.l. zarejestrowana 12 października 2007 roku w Luksemburgu, niezatrudniająca żadnego pracownika, do której poprzez utworzoną sieć powiązań kapitałowych i personalnych kontrolowanych przez nią spółek systemu (holdingu) SKOK, sukcesywnie transferowane są środki SKOK w postaci opłat za usługi. Tym samym środki podmiotów systemu SKOK podlegających polskiemu prawu przekazywane są do spółki prawa luksemburskiego, wobec której Komisja Nadzoru Finansowego nie posiada uprawnień nadzorczych. Głównym udziałowcem SKOK Holding S.à.r.l. jest Kasa Krajowa[9].

Do systemu (holdingu) SKOK należą ponadto[10][9][11]:

Nazwa podmiotu Rok rozpoczęcia dzałalności Opis Osoba Funkcja
ABT Beata Tymendorf Sp. Kom. 2008 spółka utworzona w Siedlcach, świadcząca usługi finansowe i należąca do Asekuracja Sp. z o.o.
Agencja Ratingu Społecznego Sp. z o.o. 2011
Altus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. (wcześniej Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SKOK S.A.) 2007 Dystrybutorem produktów finansowych spółki są: Stefczyk Finanse Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A., Brickel Polska Finance Sp. z o.o., Partner Finanse Sp. z o.o., SKOK im. Unii Lubelskiej, SKOK "Wisła", SKOK im. Stanisława Adamskiego oraz Bieszczadzka SKOK. Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Apella S.A.** (wcześniej Media SKOK Sp. z o.o.) 2011 spółka marketingowa i wydawnicza założona przez SKOK Holding S.à.r.l. (główny akcjonariusz) w Gdyni. Wydawca bezpłatnego pisma "Tygodnik Podlaski" i dominujący udziałowiec grupy medialnej Fratria Sp. z o. o. Koszty z tytułu świadczonych przez spółkę usług dla SKOK-ów wyniosły w 2013 roku ok. 10 mln zł. Romuald Orzeł[13] Prezes Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Aplitt S.A.*** (wcześniej Towarzystwo Finansowe SKOK S.A.) 1998 dostawca usług IT dla spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, w tym wewnętrznego systemu transakcyjnego SkokCom, której dominującym akcjonariuszem jest SKOK im. Franciszka Stefczyka oraz SKOK Holding S.à.r.l. W 2013 roku SKOK-i poniosły koszty w wysokości ok. 59,2 mln zł z tytułu świadczenia usług przez Towarzystwo Finansowe SKOK S.A. Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Asekuracja Sp. z o.o.* 1992 spółka zależna od SKOK Holding S.à.r.l., zajmuje się obsługą wierzytelności na rzecz sektora SKOK, od 2012 roku za pośrednictwem spółki ASK Invest S.à.r.l. w Luksemburgu (jest głównym podwykonawcą usług windykacyjnych dla ASK Invest S.à.r.l.). Spółka współpracuje z kancelariami prawnymi: Kancelaria Prawna HTP Puniewska Waszczyńska Spółka komandytowa oraz Kancelaria Prawna A. Jedliński i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka komandytowa. W 2013 roku SKOK-i poniosły koszty w wysokości ok. 0,5 mln zł z tytułu świadczenia usług przez spółkę. Grzegorz Buczkowski[12] Prezes Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
ASK Invest S.à.r.l. 2012 spółka zarejestrowana w Luksemburgu na kilka miesięcy przed objęciem SKOK-ów państwowym nadzorem KNF i podlegająca Krajowej Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (poprzez SKOK Holding S.à.r.l.), do której przekazywane były wierzytelności z tytułu niespłaconych pożyczek i kredytów udzielonych przez część SKOK-ów, w tym o wysokich wskaźnikach przeterminowania, w zamian za dłużne papiery wartościowe emitowane przez ASK Invest S.à.r.l., które to SKOK-i w swoich bilansach wykazywały jako inwestycje (w przypadku spłaty przez pożyczkobiorców SKOK tych pożyczek, spółka ASK Invest S.à.r.l. miała wykupić od SKOK dłużne papiery wartościowe)[16]
Awek Sp. z o.o. 1987 dostawca systemów informatycznych, spółka powiązana organizacyjnie ze SKOK Holding S.à.r.l.
Brickel Polska Finance Sp. z o.o. 2013 świadczy usługi finansowe; oferuje jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych SKOK zarządzanych przez Altus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. oraz produkty finansowe SKOK NIKE, który jest jedynym udziałowcem spółki
eCard S.A.*** 2000 spółka outsourcingowa zajmująca się pośredniczeniem w bezgotówkowym rozliczaniu transakcji płatniczych oraz świadczeniem usług dla użytkowników telefonii komórkowej. Głównym akcjonariuszem spółki jest Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK. Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Ecco Holiday Sp. z o.o. (wcześniej Ecco World Travel) 1997 touroperator z siedzibą w Poznaniu, powiązany organizacyjnie ze SKOK Holding S.à.r.l. oraz Asekuracja Sp. z o.o., oferuje produkty ubezpieczeniowe Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK[17]
Fratria Sp. z o. o.** 2012 grupa medialna, wydawca tygodnika „wSieci”, miesięczników „Fronda”, „Gazeta Bankowa” i „wSieci Historii”, właściciel stron internetowych – wPolityce.pl, wGospodarce.pl, wSieci.pl, gb.pl i ABCtygodnik.pl i współtwórca serwisów internetowych SKOK-u im. Franciszka Stefczyka: Stefczyk.info, Stefczyk.tv oraz czasnafinanse.pl. Udziały w spółce posiada Apella S.A., Spółdzielczy Instytut Naukowy G. Bierecki Sp. J. (udziałowiec większościowy) oraz Jacek Karnowski(redaktor naczelny). Spółka posiada udziały w Syssitia Sp. z o.o. Romuald Orzeł[13] prezes Zarządu
Michał Karnowski członek Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Fundacja Edukacji Spółdzielczej* 2012 spółka utworzona w Sopocie, świadcząca usługi szkoleniowe dla sektora SKOK Adam Jedliński[18] członek Rady Nadzorczej
Fundacja Funduszy Rewitalizacji 2014 Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Fundacja im. Franciszka Stefczyka** 2011 Romuald Orzeł[13] Prezes Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Fundacja Wspierania Ubezpieczeń Wzajemnych* 2011 Jarosław Bierecki[15] Prezes Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Kancelaria Prawna HTP Puniewska Waszczyńska Spółka komandytowa 2003 spółka założona we Wrocławiu, świadcząca usługi prawne dla sektora SKOK (poprzez Asekuracja Sp. z o.o.) i czerpiąca z tego tytułu milionowe zyski[19]
Kancelaria Prawna A. Jedliński i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spółka komandytowa 2011 spółka założona w Gdyni, świadcząca usługi prawne dla sektora SKOK (poprzez Asekuracja Sp. z o.o.)
Latarnia Sp. z o.o.** 2015 spółka wydawnicza Romuald Orzeł[13] Prezes Zarządu, wspólnik
wspólnik
Grzegorz Buczkowski[12]
Partner Finanse Sp. z o.o. 2013 spółka oferuje usługi finansowe, jest dystrybutorem produktów finansowych SKOK znajdujących się w ofercie Altus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., jest powiązana organizacyjnie i prowadzi działalność pod wspólnym adresem wraz ze SKOK Jaworzno
Polskie Sieci Cyfrowe Sp. z.o.o. 2008 operator telefonii komórkowej „w naszej Rodzinie" z siedzibą w Warszawie, spółka powiązana organizacyjnie ze SKOK Holding S.à.r.l.[20] ponadto powiązana personalnie z fundacją „Lux Veritatis" założoną przez redemptorystów Jana Króla i Tadeusza Rydzyka[21]
Premium Management Sp. z o.o.** 2011 Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Premium Management Sp. z o.o. S.K.A.** 2013 Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Adam Jedliński[18]
SKOK Ubezpieczenia* marka zrzeszająca Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie SKOK S.A. oraz Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK). Z tytułu świadczenia usług na rzecz obu spółek ubezpieczeniowych, SKOK-i w 2013 roku poniosły koszty w wysokości ponad 11,7 mln zł.
Spółdzielczy Instytut Naukowy G. Bierecki Sp. J.* (wcześniej Spółdzielczy Instytut Naukowy Spółdzielnia Pracy) 2011 prywatna spółka wydawnicza założona przez Grzegorza Biereckiego, jego brata Jarosława Biereckiego oraz Adama Jedlińskiego, do której trafił majątek szacowany na 77,35 mln zł ze zlikwidowanej w 2011 roku Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK), będącej głównym udziałowcem Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej. Likwidacją fundacji zajęły się te same osoby, które założyły przejmującą majątek spółdzielnię, bowiem na początku Spółdzielczy Instytut Naukowy G. Bierecki Sp.J. był Spółdzielczym Instytutem Naukowym Spółdzielnią Pracy. Spółka posiada udziały w Fratria Sp. z o. o. Grzegorz Bierecki[14] wspólnik
Jarosław Bierecki[15]
Adam Jedliński[18]
Spółdzielnia Kapitałowa* 2013 Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Spółdzielnia Mieszkaniowa „NAD ZATOKĄ” ** (wcześniej Spółdzielnia Stefczyka) 2012 Jarosław Bierecki[15] członek Rady Nadzorczej
Grzegorz Buczkowski[12]
Stefczyk Leasing Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.** 2011 komplementariuszem (wspólnikiem) spółki jest Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o.
Stefczyk Finanse Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.** 2002 podmiot pośredniczący w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych SKOK zarządzanych przez Altus Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Adam Jedliński[18]
Stefczyk Nieruchomości Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.** 2012 spółka zajmująca się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami, powiązana organizacyjnie i personalnie z Towarzystwem Zarządzającym SKOK Sp. z o.o. Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Adam Jedliński[18]
Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej (SKEF)** 1997 zajmuje się upowszechnianiem wiedzy o rynkach finansowych. SKEF jest stowarzyszeniem, w którym członkostwo w przypadku niektórych SKOK-ów traktowane jest jako przejaw istnienia więzi niezbędnej do uzyskania członkostwa w SKOK (art. 10 ustawy o skok z 2009 roku). Od 25.02.2005 r. należy do Organizacji Pożytku Publicznego. Członkiem zarządu jest żona Grzegorza Biereckiego. Marzena Bierecka członek Zarządu
Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Stowarzyszenie Rozwoju Gospodarności Finansowej 1998 stowarzyszenie założone w Brzeszczach, świadczy usługi edukacyjne, jest powiązane personalnie ze SKOK PIAST
Syssitia Sp. z o.o.** 2015 spółka wydawnicza, powiązana personalnie i organizacyjnie z Fratria Sp. z o. o.[22] Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Towarzystwo Edukacji Finansowej (TEFIN, wcześniej Stowarzyszenie Młodzi Dla Tychów) 2003 stowarzyszenie świadczące usługi wydawnicze i szkoleniowe, współpracuje i prowadzi działalność pod wspólnym adresem wraz ze SKOK PIAST w Tychach
Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie SKOK S.A.* 1999 spółka oferuje dla członków SKOK ubezpieczenia na życie Grzegorz Buczkowski[12] członek Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Adam Jedliński[18]
Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK)* 1993 spółka oferuje dla członków SKOK ubezpieczenia majątkowe i pozostałe ubezpieczenia osobowe Grzegorz Buczkowski[12] członek Zarządu
Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Adam Jedliński[18]
Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o.** 2008 spółka pełni rolę komplementariusza (wspólnika) w wielu spółkach należących do systemu (holdingu) SKOK:

– Stefczyk Finanse Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.,

– Stefczyk Nieruchomości Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.,

– Stefczyk Leasing Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.,

– Wspólnota Finanse Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.,

– Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.

Udziałowcami spółki są Asekuracja Sp. z o.o. oraz Fundacja im. Fr. Stefczyka. Z tytułu świadczonych usług na rzecz SKOK, m.in. w związku z administracją majątku wniesionego przez SKOK-i do spółki, w 2013 roku SKOK-i poniosły koszty w wysokości ponad 75,6 mln zł.

Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Romuald Orzeł[23]
Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.** 2008 spółka świadczy usługi na rzecz kas, w szczególności dla tzw. "Kas Stefczyka", do których należą: SKOK im. Franciszka Stefczyka, SKOK im. Unii Lubelskiej, SKOK Centrum oraz SKOK "Wybrzeże"[24], komplementariuszem (wspólnikiem) jest Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. Grzegorz Bierecki[14] członek Rady Nadzorczej
Jarosław Bierecki[15]
Grzegorz Buczkowski[12]
Adam Jedliński[18]
Wspólnota Finanse Towarzystwo Zarządzające SKOK Sp. z o.o. S.K.A.** 2012 Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej
Xtrade S.A. 2001 Grzegorz Buczkowski[12] członek Rady Nadzorczej

Kasa Krajowa oraz spółki oznaczone powyżej znakiem (*) prowadzą działalność pod wspólnym adresem w Sopocie. Natomiast SKOK im. Franciszka Stefczyka oraz spółki oznaczone powyżej znakiem (**) prowadzą działalność pod wspólnym adresem w Gdyni. Z kolei spółki oznaczone powyżej znakiem (***) prowadzą działalność pod wspólnym adresem w Gdańsku.

Historia i cele[edytuj]

Organizacje o celach działalności podobnych do spółdzielni oszczędnościowo-kredytowych (samoobrona przed lichwą, samopomoc finansowa), funkcjonowały już w średniowieczu (w formie gildii kupieckich, maszoperii rybackich, banków pobożnych, kas wdowich)[25]. Historia nowoczesnego spółdzielczego ruchu oszczędnościowo-kredytowego sięga natomiast roku 1852, kiedy to z inicjatywy Franza Hermanna Schulze-Delitzscha powstały pierwsze tego rodzaju organizacje w dwu niemieckich miastach: Eilenburg i w Delitzsch. Wydarzenie to uznaje się za początek światowego systemu spółdzielczości oszczędnościowo-kredytowej na obszarach miejskich[26] Jednak szczególne znaczenie miało zainicjowanie ruchu spółdzielczości oszczędnościowo-kredytowej na obszarach wiejskich – wobec powszechnego wówczas zjawiska wykluczenia finansowego na wsi. Inicjatywę tę podjął Friedrich Wilhelm Raiffeisen, który w 1864 roku założył pierwszą wiejską spółdzielnię oszczędnościowo-kredytową w Heddesdorf (obecnie część Neuwied) w Niemczech[27].

W chwili śmierci Raiffeisena w 1888 roku, spółdzielczość oszczędnościowo-kredytowa funkcjonowała już między innymi we Włoszech, Francji, Holandii, Anglii i Austrii, a na przełomie XIX i XX stuleci dotarła na kontynent amerykański.

W Polsce inicjatorem spółdzielczego ruchu oszczędnościowo-kredytowego był Franciszek Stefczyk, który w 1889 roku, podczas pobytu w Westfalii, poznał system wiejskich kas spółdzielczych zainicjowanych przez Raiffeisena. Były one wówczas rozpowszechnione zarówno w Niemczech, jak i w Austrii. Po powrocie do kraju na zjeździe Kółek Rolniczych we Lwowie, wystąpił z inicjatywą uruchomienia dostosowanych do warunków polskich spółdzielni oszczędnościowo-pożyczkowych. Inicjatywę tę zrealizował w styczniu 1890, w podkrakowskiej wsi Czernichów, gdzie pracował jako nauczyciel w podległej Krakowskiemu Towarzystwu Rolniczemu Średniej Szkole Rolniczej. Była to pierwsza na ziemiach polskich wiejska spółdzielnia oszczędnościowo-kredytowa – oparta o model opracowany przez Raiffaisena[28]. W Polsce okresu międzywojennego liczba kas sięgała 3500 i należało do nich ok. 1,5 mln członków. Przypisuje się im znaczną rolę w rozwoju usług i drobnej przedsiębiorczości w świeżo odrodzonej Polsce. Rozwój ten został przerwany na czas II wojny światowej[29].

Po II wojnie światowej reaktywowano spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe według przedwojennych zasad i statutów. Tworzono je także na Ziemiach Odzyskanych. Od 1950 roku działały jako Gminne Kasy Spółdzielcze. Centralą finansową, organizacyjną i rewizyjną był Bank Rolny. Zachowana została w ten sposób spółdzielczość oszczędnościowa-kredytowa włącznie z całym zapleczem, pracownikami i placówkami, którą zlikwidowano w innych krajach bloku wschodniego (np. na Węgrzech kasy oszczędnościowo-pożyczkowe reaktywowano dopiero w 1956 roku). W 1952 zniesiono możliwość prowadzenia działalności oszczędnościowej na własny rachunek, którą przejęła Powszechna Kasa Oszczędności. W 1956 roku przywrócono to prawo oraz nazwę spółdzielni oszczędnościowo-pożyczkowych. W 1957 roku powołano Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych jako centralę organizacyjno-rewizyjną (związek rewizyjny). Art. 36. Ustawy o prawie bankowym z 1960 roku dawał spółdzielniom oszczędnościowo-pożyczkowym prawo używania nazwy „bank” z dodaniem wyrazu „spółdzielczy” lub „ludowy”[30]. Część spółdzielni wykorzystując to prawo używała nazwy mieszanej, zachowując częściowo dotychczasową nazwę, np.: „Spółdzielnia Oszczędnościowo-Pożyczkowa Bank Spółdzielczy”. W 1964 roku Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych zmienia się na Centralny Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych. W 1974 roku ograniczono kompetencje Centralnego Związku SOP, a w 1975 roku połączono go z Bankiem Rolnym tworząc państwowo-spółdzielczy Bank Gospodarki Żywnościowej, w którym 54% udziałów posiadał Skarb Państwa, a 46% posiadały banki spółdzielcze. Spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe zostały zobligowane do używania ujednoliconej nazwy ze słowami „bank spółdzielczy”, stając się jednocześnie bankami w pełni tego słowa znaczeniu, na podstawie Ustawy o prawie bankowym z 1975 roku. BGŻ do 1990 roku pełnił funkcję związku rewizyjnego i banku zrzeszającego z mocy prawa wobec banków spółdzielczych. Po 1990 roku utracił tę funkcję, a banki spółdzielcze zaczęły się samodzielnie zrzeszać, często dobrowolnie kontynuując zrzeszanie się w BGŻ. Po wejściu w życie Ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych z 2000 roku BGŻ starał się o przyznanie licencji banku zrzeszającego od Komisji Nadzoru Finansowego, ale nie uzyskał jej.

W ten sposób, w wyniku ewolucji, kontynuatorami przedwojennej działalności spółdzielni oszczędnościowych są dziś banki spółdzielcze[31][32][33][34][35].

 Zobacz też: Bank spółdzielczy.

Szczególną rolę w tworzeniu i działalności SKOK-ów w III Rzeczypospolitej odegrał Grzegorz Bierecki, jego brat Jarosław Bierecki, Adam Jedliński, Lech Kaczyński oraz Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK)[36], powołana 30 lipca 1990 roku przez Światową Radę Związków Kredytowych (World Council of Credit Unions Inc., WOCCU). Fundacja miała za zadanie udzielać pomocy prawnej, organizacyjnej i finansowej dla tworzących się SKOK-ów (otrzymała kilkumilionową dotację z Amerykańskiej Agencji Rozwoju Międzynarodowego). W jej zarządzie zasiedli Grzegorz Bierecki, jego brat Jarosław i Adam Jedliński. Pierwszym przewodniczącym Rady Nadzorczej Fundacji był Lech Kaczyński, który przed jej powstaniem powołał grupę, która miała opracować model SKOK-ów.[37][38][39] Fundator (WOCCU) przeznaczył na jej działalność kwotę w wysokości około 70,7 tysięcy dolarów (671,7 mln zł – wartość przed denominacją złotego). Fundacja posiadała większościowy udział w kapitałach Kasy Krajowej i będąc jej głównym udziałowcem, od powstania Kasy Krajowej w 1992 roku, kontrolowała działalność tej instytucji[40]. Początkowo, brak regulacji prawnych ograniczał tworzenie kas wyłącznie do sfery zakładów pracy (od których często dziedziczyły swoje nazwy), do których zastosowanie miała ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze i ustawa z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych. Dzięki ustawie z dnia 23 maja 1991 roku (Art. 39) obok Pracowniczych Kas Zapomogowo-Pożyczkowych (PKZP) w zakładach pracy mogły powstawać SKOK-i[41]. Szczegółowe zasady organizowania i działania SKOK-ów oraz powołanie i role Kasy Krajowej określiło rozporządzenie rady ministrów z 19 grudnia 1992 r[42]. W końcu 1992 roku funkcjonowało 13 kas, do których należało 14 tys. klientów (członków). Dwa lata później była już ponad setka kas, a liczba członków wzrosła do 46 tys. Na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych część Pracowniczych Kas Zapomogowo-Pożyczkowych (PKZP) przekształciła się w spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), które zostały zrzeszone i miały być nadzorowane przez Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową (Kasę Krajową, KSKOK). Ustawa stworzyła podstawę funkcjonowania SKOK-ów jako spółdzielni finansowych, których celem miało być oszczędzanie i udzielanie pożyczek członkom w ramach kasy. Przepisy regulujące zasady tworzenia, organizacji i działalności kas zostały zawarte również w statutach poszczególnych SKOK[1][7][43]. Prezesem Kasy Krajowej został Grzegorz Bierecki (sprawował tę funkcję od powstania Kasy Krajowej w 1992 roku do października 2012 r.), a szefem rady nadzorczej - Adam Jedliński. Zgodnie z ustawą o SKOK z 1995 roku członkiem kasy mogły być osoby połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym (należących do tej samej organizacji). W tym celu w 1997 roku zostało założone Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej (SKEF), we władzach której zasiada żona Grzegorza Biereckiego. Dla części SKOK zapisanie się do SKEF jest traktowane jako spełnienie warunku członkostwa zapisanego w ustawie.[44]

Uzależnienie SKOK-ów od Kasy Krajowej stawało się coraz silniejsze. Do tego stopnia, iż kasy korzystają z tego samego systemu informatycznego (system transakcyjny SkokCom) opracowanego przez firmę kontrolowaną przez Kasę Krajową, korzystają również ze wspólnego budżetu marketingowego kas. Ponadto SKOK-i oferują swoim członkom te same produkty ubezpieczeniowe marki SKOK Ubezpieczenia zrzeszającej Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie SKOK S.A. oraz Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK). Wraz z rozbudową systemu SKOK, część kas rozszerzało obszar działalności na teren całego kraju.[44]

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007 roku prezydent RP Lech Kaczyński nadał najwyższe odznaczenia państwowe 30 osobom związanych z systemem SKOK, w tym dwóch wiceprezesów i trzech członków rady nadzorczej Kasy Krajowej oraz prezesów części SKOK. W tym samym roku odznaczenie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski otrzymał również Grzegorz Bierecki, prezes Kasy Krajowej.[45]

12 października 2007 roku w Luksemburgu została zarejestrowana spółka SKOK Holding S.à.r.l., która przejęła dominującą rolę w systemie (holdingu) SKOK jaką pełniła Kasa Krajowa[46][9].

4 grudnia 2010 roku powołany został Spółdzielczy Instytut Naukowy Spółdzielnia Pracy, a 9 grudnia dokonano jego rejestracji. Tydzień później Światowa Rada Związków Kredytowych postanowiła zlikwidować Fundację na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK). Wprowadzono też zmiany w statucie fundacji. Wynikało z nich, że majątek pozostały po likwidacji przekazany zostanie Spółdzielczemu Instytutowi Naukowemu Spółdzielnia Pracy z siedzibą w Sopocie. W dniu 30 grudnia 2010 r. zarząd fundacji podjął decyzję o przekazaniu czterech nieruchomości o wartości 32,72 mln zł w formie aportu na podwyższenie kapitału zakładowego do spółki FPZK – Inwestycje Sp. z o.o.- zarejestrowanej w dniu 10 grudnia 2010 r. – której jedynym właścicielem była fundacja, a zarząd spółki stanowili: Grzegorz Bierecki, jego brat Jarosław Bierecki oraz Adam Jedliński. Dzień później zarząd fundacji postawił z dniem 1 stycznia 2011 r. fundację w stan likwidacji. Majątek zgromadzony przez fundację w trakcie prowadzenia przez nią blisko 20-letniej działalności, według bilansu na datę 1 stycznia 2011 r., wynosił 77,35 mln zł. 31 stycznia 2011 roku Spółdzielczy Instytut Naukowy Spółdzielnia Pracy przejął majątek fundacji, a 17 sierpnia tego samego roku został przekształcony w spółkę Spółdzielczy Instytut Naukowy Sp. z o.o. 31 października 2012 roku, cztery dni po wejściu w życie ustawy z 2009 roku ustanawiającej KNF nadzorcą SKOK-ów, w tym Kasy Krajowej, na podstawie decyzji Walnego Zgromadzenia Wspólników dokonano przekształcenia spółki Spółdzielczy Instytut Naukowy Sp. z o.o. w Spółdzielczy Instytut Naukowy G. Bierecki Sp.j. Majątek pochodzący z likwidacji spółdzielni, w wyniku przekształceń spółdzielni pracy w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie w spółkę jawną, stanowił aktywa Spółdzielczego Instytutu Naukowego G. Bierecki Sp.j. założonego przez Grzegorza Biereckiego, jego brata Jarosława Biereckiego oraz Adama Jedlińskiego. Tym samym majątek Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych (FPZK) stał się własnością prywatnej spółki[47].

Ustawa o SKOK[edytuj]

Pierwsza ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych została uchwalona 14 grudnia 1995 roku przez Sejm II kadencji[3]. W prace nad ustawą zaangażowana była kancelaria prawna Adama Jedlińskiego należąca do systemu (holdingu) SKOK[38]. Pod rządami ustawy z 1995 roku SKOK-i, co do zasady mogły udzielać kredytów i pożyczek na okres do 36 miesięcy, z tym, że na cele mieszkaniowe pożyczki mogły być udzielane na okres do 60 miesięcy. W wyniku nowelizacji ustawy o SKOK w roku 2007 został wykreślony zapis o limicie okresu kredytowania. Jednakże po zaskarżeniu tej zmiany do Trybunału Konstytucyjnego, w wyniku wyroku Trybunału zapis został przywrócony w pierwszej połowie 2009 r. Czasowe zniesienie ograniczeń dotyczących okresu kredytowania wpłynęło na wzrost aktywności kredytowej SKOK w zakresie finansowania długoterminowego.[48]

Druga ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych została uchwalona 5 listopada 2009 roku przez Sejm VI kadencji. Prace nad tą ustawą zostały wszczęte w związku z dynamicznym rozwojem kas, w tym z uwagi na znaczącą kwotę depozytów zgromadzonych przez system (holding) SKOK oraz dużą liczbę członków korzystających z usług tego sektora. Przewidywała ona objęcie państwowego nadzoru systemu SKOK przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF). Nowe przepisy nie weszły w życie w 2010 roku ze względu na decyzję Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego o skierowaniu ustawy do kontroli Trybunału Konstytucyjnego, w zakresie zgodności jej przepisów z ustawą zasadniczą. Prace nad wnioskiem o skierowanie ustawy do Trybunału nadzorowane były przez Andrzeja Dudę, podsekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta RP i konsultowane z prezesem Kasy Krajowej Grzegorzem Biereckim oraz przewodniczącym rady nadzorczej Kasy Krajowej Adamem Jedlińskim. Wniosek został wysłany w ostatnim możliwym terminie, 30 listopada 2009 roku, na 35 minut przed północą.[49] Po zmodyfikowaniu zakresu skargi przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego oraz jej rozpatrzeniu przez Trybunał, ustawa weszła w życie 27 października 2012 r. Ustawa:

  • ponownie zniosła ograniczenia, co do okresu kredytowania,
  • wprowadziła państwowy nadzór Komisji Nadzoru Finansowego nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi oraz Kasą Krajową,
  • przeniosła kompetencje nadzorcze Kasy Krajowej nad SKOK-ami na Komisję Nadzoru Finansowego,
  • określiła rolę Kasy Krajowej jako spółdzielni osób prawnych, w której wszystkie SKOK-i mają obowiązek zrzeszania się, kontrolującej ich działalność pod kątem zgodności z ustawą i zaleceniami nadzorczymi KNF oraz zabezpieczającej płynność SKOK-ów poprzez Fundusz Stabilizacyjny[50].[48]

W wyniku ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 roku uchwalonej przez Sejm VII kadencji, nowelizującej ustawę z dnia 5 listopada 2009 roku o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 613)[51], wprowadzono następujące rozwiązania:

  • środki pieniężne zgromadzone przez klientów (członków) SKOK zostały objęte z dniem 29 listopada 2013 r. ustawowym systemem gwarantowania depozytów przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny[5],
  • poprawienie jakości zarządzania środkami dzięki wpływowi KNF na obsadę i kompetencje prezesów kierujących SKOK-ami,
  • możliwość przejmowania przez banki kas mających problemy finansowe,
  • wzmocnienie wiarygodności kas poprzez wprowadzenie rekomendacji KNF, obowiązku składania sprawozdań z obrotu środkami klientów (członków) SKOK,
  • zwiększenie stabilności kas poprzez konieczność utrzymywania rezerw finansowych w Narodowym Banku Polskim (NBP)[52].

Członkowie[edytuj]

Członkami SKOK mogą być osoby fizyczne, połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym, a w szczególności pracownicy zatrudnieni w jednym lub kilku zakładach pracy, względnie osoby należące do tej samej organizacji społecznej lub zawodowej. Osoby, które zdecydują się na przystąpienie do SKOK, uiszczają następujące opłaty (różniące się w zależności od SKOK-u): wpisowe, co najmniej jeden udział, wkład członkowski. Członkowie są również zobowiązani do comiesięcznych określonych minimalnych wpłat na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy albo do założenia lokaty w SKOK (z obowiązku tego często wyłączani są emeryci i renciści). W przypadku rezygnacji z członkostwa kwota udziałów oraz wkład członkowski podlega zwrotowi w następnym roku po zatwierdzeniu przez Walne Zgromadzenie (Zebranie Przedstawicieli) sprawozdania finansowego za rok, w którym ustało członkostwo w Kasie. Wpisowe nie podlega zwrotowi.

Kasa jest obowiązana wypłacić po śmierci członka z jego wkładu członkowskiego i oszczędności:

  1. koszty pogrzebu członka w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w środowisku zmarłego – osobie, która przedłoży rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią wydatków,
  2. kwotę nieprzekraczającą ogółem sumy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w okresie 5 lat kalendarzowych poprzedzających wypłatę – jeżeli członek pisemnie wskazał kasie osoby, na których rzecz wypłata ma nastąpić; osobami wskazanymi przez członka mogą być jego małżonek, zstępni, rodzice, dziadkowie i rodzeństwo,
  3. kwotę równą wpłatom na rachunki, dokonanym przez organ rentowy z tytułu świadczeń z ubezpieczeń i zabezpieczeń społecznych, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunków, wskazaną we wniosku organu rentowego skierowanym do kasy, wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat.

Do przekształcenia pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej w spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową wymagana jest uchwała walnego zebrania członków (delegatów) pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej.

Organy[edytuj]

Organami SKOK są: walne zgromadzenie członków, rada nadzorcza, zarząd oraz komisja kredytowa. Członkami rady nadzorczej i zarządu mogą być osoby, które nie były prawomocnie skazane za przestępstwo karno-skarbowe. Krajowa SKOK określa wymogi kwalifikacyjne członków zarządu, dając rękojmię prowadzenia działalności kasy z zachowaniem bezpieczeństwa środków pieniężnych i wkładów w niej zgromadzonych. W skład zarządu wchodzi nie mniej niż 3 członków kasy. Do zadań komisji kredytowej należy w szczególności przedstawienie zarządowi: opinii w sprawie wniosków o udzielanie pożyczek i kredytów oraz przymusowego ściągnięcia niespłaconych w terminie pożyczek i kredytów.

Gospodarka finansowa[edytuj]

Gospodarka finansowa SKOK polega na tworzeniu i wykorzystywaniu funduszy określonych w ustawie. Fundusz udziałowy powstaje z wpłat udziałów członkowskich lub innych źródeł określonych w odrębnych przepisach. Fundusz zasobowy powstaje z wpłat przez członków wpisowego, nadwyżki bilansowej, wartości majątkowych oraz innych źródeł określonych w odrębnych przepisach. Straty bilansowe są pokrywane z funduszu zasobowego, a w części przekraczającej fundusz zasobowy z funduszu udziałowego. Środki pieniężne, które nie są wykorzystywane na pożyczki i kredyty dla członków kasy, mogą być inwestowane z zachowaniem najwyższej staranności:

  1. w obligacje i inne papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski,
  2. jako lokaty, wkłady lub udziały w Kasie Krajowej,
  3. jako lokaty w bankach do wysokości gwarantowanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny,
  4. w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego, o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546).

Kasa ma obowiązek utrzymywać rezerwę płynną w wysokości nie mniejszej niż 10% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego. Rezerwę płynną stanowią środki pieniężne zgromadzone w kasie w formie gotówki lub w innych formach ustalonych przez Kasę Krajową.

Funkcje nadzorcze i lustracyjne wobec spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej[edytuj]

Do 2012 roku funkcje nadzorcze i lustracyjne wobec spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych pełniła wyłącznie Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa. Kasa Krajowa była jedynym w prawie polskim obowiązkowym związkiem rewizyjnym wobec zrzeszonych w niej spółdzielczych kas. Obowiązek zrzeszania spółdzielczych kas zagrożony był sankcją likwidacji i wykreślenia spółdzielczej kasy z rejestru sądowego.

Od 27 października 2012 roku spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w tym Kasa Krajowa, działają pod państwowym nadzorem sprawowanym przez KNF[53]. Od tej chwili KNF, dokonała szeregu działań o charakterze nadzorczym, w tym inspekcji w poszczególnych SKOK-ach[54].

Sytuacja finansowa kas[edytuj]

Rozszerzanie działalności SKOK-ów na obszar całego kraju następowało wraz ze zwiększeniem oferty produktowej. Jednak udzielanie wysoko kwotowych pożyczek (w tym także kredytów gospodarczych) bez odpowiedniej oceny zdolności i wiarygodności kredytowej klientów (członków), a także zabezpieczenia spłaty doprowadziło do wzrostu wskaźników przeterminowań portfela pożyczek. Zjawisko te pociągnęło za sobą konieczność zwiększenia skali tworzenia odpisów aktualizujących należności przeterminowanych, co z kolei doprowadziło do wystąpienia problemów z płynnością finansową części SKOK-ów[55].

W 2012 roku, przed objęciem kas państwowym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, 26 SKOK-ów dokonało sprzedaży wierzytelności z tytułu niespłaconych, przeterminowanych pożyczek i kredytów w zamian za papiery wartościowe. Większość kas dokonała sprzedaży wierzytelności do utworzonej w tym celu spółki ASK Invest S.à.r.l. w Luxemburgu, oraz do innych podmiotów w większości działających w Polsce. W jednym przypadku wierzytelności sprzedane zostały do podmiotu działającego na Cyprze[55]. Praktyka ta miała służyć zmniejszeniu obciążenia kas przeterminowanymi zobowiązaniami, które po wykupieniu przez ASK były wykazywane przez SKOK-i jako inwestycje[56].

Pod koniec marca 2013 KNF opublikowała pismo skierowane do zarządów SKOK, w którym wskazał na szereg potencjalnych problemów wynikających z różnic w metodzie wyliczania aktywów, które mogą wpłynąć na wyniki finansowe kas[57]. Co najmniej jedna kasa („Jowisz”) zadeklarowała wdrożenie programu naprawczego[58]. W 2013 roku system SKOK został objęty Bankowym Funduszem Gwarancyjnym[59]

W maju 2013 roku opublikowane zostały wyniki audytu KNF opisujące stan finansowy kas do 2012 roku. Wynika z nich, że kasy mają wysoki udział przeterminowanych kredytów (37%), z czego większość stanowią kredyty mieszkaniowe przeterminowane powyżej 12 miesięcy[60][61].

Sytuacja kapitałowa w kasach jest złożona, fundusze własne pomimo wykazywanego ponad 4-krotnego wzrostu w latach 2006–2012 należy uznać za nieadekwatne do prowadzonej działalności, ponieważ nie zabezpieczają ponoszonego przez kasy ryzyka. W kasach występuje podwyższone ryzyko płynności w wyniku niedopasowania terminów zapadalności pasywów i wymagalności aktywów. Środkami krótkoterminowymi (głównie depozytami o zapadalności do 6 miesięcy) finansowana jest działalność kredytowo-pożyczkowa.

Komisja Nadzoru Finansowego[60]

Powyższe oceny Grzegorz Bierecki, ówczesny przewodniczący Światowej Rady Związków Kredytowych (World Council of Credit Unions – WOCCU) i przewodniczący Rady Nadzorczej Kasy Krajowej. skomentował na łamach dziennika „Rzeczpospolita” w sposób następujący: „Przez 20 lat nikt nie stracił w SKOK złotówki”[62].

W 2013 roku decyzją Komisji Nadzoru Finansowego 44 kasy (z 55 istniejących) zostały zobowiązane do podjęcia działań naprawczych[60][63]. Czternaście kas: Twoja SKOK, Wielkopolska SKOK, SKOK „Skarbiec”, SKOK Arka, SKOK Jowisz, SKOK Polska, Powszechna SKOK, SKOK im. Stefana Kard. Wyszyńskiego, SKOK „Kujawiak”, SKOK w Wołominie, SKOK Wesoła, SKOK im. Mikołaja Kopernika, SKOK Wspólnota oraz SKOK im. Św. Jana z Kęt zostały dodatkowo objęte nadzorem komisarycznym[64][65][66][67][68][69][70][71][72][73][74][75][76].

Aktywa SKOK nie wystarczają na zaspokojenie jej zobowiązań. Pomimo pomocy finansowej udzielonej SKOK przez Kasę Krajową, SKOK posiada ujemne fundusze własne i straty z lat ubiegłych oraz wykazuje bieżące straty z działalności podstawowej. Oznacza to, że dotychczasowa pomoc ze strony Kasy Krajowej okazała się niewystarczająca w stosunku do sytuacji SKOK.

— Komisja Nadzoru Finansowego, http://www.knf.gov.pl/o_nas/komunikaty/zarzadca_komisaryczny_w_SKOK_Jowisz.html

W lipcu 2014 roku KNF poinformowała o złożeniu wniosku o upadłość w imieniu objętego nadzorem komisarycznym SKOK Wspólnota, która od 2008 roku nieprzerwanie wykazywała ujemne wyniki finansowe, głównie z powodu „wieloletnich, niekorzystnych dla SKOK „Wspólnota” umów powierzających istotne obszary działalności SKOK „Wspólnota” podmiotom zewnętrznym”[77].

W sierpniu 2014 roku KNF wyraziła zgodę na przejęcie SKOK im. Św. Jana z Kęt przez Alior Bank[78].

Pod koniec 2014 roku doszło do szeregu zatrzymań w SKOK „Wołomin”. Prezes i wiceprezes zostali zatrzymani pod zarzutem działania na szkodę kasy przez wyłudzanie pożyczek na podstawione osoby i sfałszowane dokumenty, zaś członek zarządu został zatrzymany pod zarzutem zlecenia pobicia pracownika KNF[79]. Kasa została postawiona pod zarząd komisaryczny[80]. W ramach gwarancji depozytów jej członkom wypłacono z BFG łącznie 2,25 mld zł, jednak ok. 800 członków, których wkłady przekraczały limit gwarancji w wysokości 100 tys. euro zostało poszkodowanych łącznie na 120 mln zł[81].

W listopadzie 2014 roku KNF opublikowała obszerny dokument prezentujący rozbudowaną strukturę podmiotów powiązanych kapitałowo i personalnie w sektorze SKOK wskazując na fakt, iż krąg osób wchodzących w skład ich władz jest stosunkowo wąski, wskazał jednocześnie na konieczność jej uproszczenia. KNF stwierdził, iż w 2013 roku system SKOK poniósł koszty na rzecz poszczególnych podmiotów kontrolowanych przez spółkę SKOK Holding S.à.r.l. zarejestrowaną w Luksemburgu w wysokości ponad 83 mln zł. Jednocześnie zakumulowany przez spółkę SKOK Holding S.à.r.l. zysk w kwocie ok. 141 mln zł nie został wypłacony w postaci dywidendy dla Kasy Krajowej (będącej jej głównym akcjonariuszem) i tym samym nie zasilił Funduszu Stabilizacyjnego przeznaczonego na realizację ustawowych obowiązków Kasy Krajowej[9].

W grudniu 2014 roku KNF wyraziła zgodę na przejęcie SKOK im. Mikołaja Kopernika przez Bank Pekao[82].

Zgodnie z informacją przekazaną 3 marca 2015 roku przez Komisję Nadzoru Finansowego do najważniejszych osób w państwie i do służb, kilkadziesiąt milionów złotych zostało wyprowadzonych z postawionej w 2011 roku w stan likwidacji Fundacji Na Rzecz Polskich Związków Kredytowych, której celem było wspieranie rozwoju systemu SKOK w Polsce, do zarejestrowanej w listopadzie 2012 roku spółki „Spółdzielczy Instytut Naukowy G. Bierecki spółka jawna”, będącej własnością kilku osób, w tym Grzegorza Biereckiego[83][84]. Do Instytutu przekazano 77 mln zł, a jego współwłaściciele (Grzegorz Bierecki, jego brat Jarosław Bierecki i Adam Jedliński) wypłacili sobie w latach 2011–2012 dywidendę w łącznej wysokości 21 mln zł[85]. Instytut przejął także kontrolę nad Towarzystwem Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK, do którego kasy wpłacały pieniądze na ubezpieczenie depozytów swoich członków, jest również głównym udziałowcem spółki Fratria, wydającej tygodnik „W Sieci” i prowadzącej portal WPolityce.pl[85].

W czerwcu 2015 roku KNF wyraziła zgodę na przejęcie SKOK Wesoła przez PKO Bank Polski[86].

We wrześniu 2015 roku KNF zdecydowała o przejęciu SKOK „Siarkopol” w Tarnobrzegu przez SKOK im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Tarnowie, za zgodą kasy przejmującej[87].

W styczniu 2016 roku KNF wyraziła zgodę na przejęcie SKOK im. Stefana Kard. Wyszyńskiego przez Alior Bank[88].

W tym samym miesiącu KNF poinformowała o złożeniu wniosku o upadłość w imieniu objętego nadzorem komisarycznym SKOK „Kujawiak” w związku z faktem, iż kasa ta na koniec października 2015 r. posiadała ujemne fundusze własne w wysokości -77,7 mln złotych i wykazywała bieżącą stratę w wysokości -15,4 mln złotych oraz niepokryte straty z lat ubiegłych na kwotę -76,8 mln złotych[89].

W lutym 2016 roku KNF poinformowała o złożeniu wniosku o upadłość w imieniu objętego nadzorem komisarycznym SKOK Polska, która od 2015 roku wykazywała ujemne fundusze własne, bieżącą stratę, niepokrytą stratę z lat ubiegłych oraz poważne nieprawidłowości ujawnione przez zarządcę komisarycznego i UKNF w działalności poprzednich władz[90].

W kwietniu 2016 roku KNF poinformowała o złożeniu wniosku o upadłość w imieniu objętego nadzorem komisarycznym SKOK Jowisz, która na koniec lutego 2016 r. wykazywała ujemne fundusze własne według bilansu w wysokości -21,5 mln zł, ujemny współczynnik wypłacalności na poziomie -21,7%, łączną stratę w wysokości -37,6 mln zł oraz poważne nieprawidłowości ujawnione przez UKNF w działalności poprzednich władz przed ustanowieniem w spółdzielczej kasie zarządcy komisarycznej[91].

W tym samym miesiącu KNF wyraziła zgodę na przejęcie Powszechnej SKOK przez Alior Bank w związku z faktem, iż kasa ta na koniec marca 2016 r. posiadała ujemne fundusze własne w wysokości -15,1 mln złotych, ujemny współczynnik wypłacalności na poziomie -45,4% oraz wykazywała łączne straty na kwotę -20,8 mln złotych[92].

W maju 2016 roku KNF poinformowała o złożeniu wniosku o upadłość w imieniu objętego nadzorem komisarycznym SKOK Arka, która na koniec marca 2016 r. posiadała ujemne fundusze własne w wysokości -26,4 mln zł i wykazywała łączne straty do pokrycia w wysokości -30,7 mln zł[93].

Ustalenia sejmowej podkomisji do spraw realizacji ustaw o SKOK (2015)[edytuj]

W marcu 2015 Sejm VII kadencji powołał podkomisję nadzwyczajną do spraw realizacji ustaw o SKOK. Celem podkomisji było wyjaśnienie pogarszającej się sytuacji finansowej kas, która spowodowała w 2014 r. konieczność wypłaty przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny 3,2 mld zł, a w 40 z 52 kas trzeba było rozpocząć postępowanie naprawcze[94].

W ocenie podkomisji zasadnicze znaczenie dla trudnej sytuacji finansowej kas miała ustawa z 1995 r., która nie przewidywała żadnego nadzoru zewnętrznego nad kasami, a trzyletnie odroczenie związane z jego wprowadzeniem spowodowane odesłaniem przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego ustawy z 2009 o SKOK do Trybunału Konstytucyjnego miało doprowadzić do nasilenia patologii w kasach[95]. Do najważniejszych nieprawidłowości podkomisja zaliczyła:

  • nieprofesjonalny nadzór Kasy Krajowej nad kasami[96]
  • podporządkowanie Kasy Krajowej Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych i czerpanie przez Fundację ogromnych korzyści z tytułu nadzoru nad systemem (holdingiem) SKOK[97]
  • powołane spółki ASK Invest S.à.r.l. w Luksemburgu, której zadaniem było skupowanie od kas zagrożonych wierzytelności w zamian za nienotowane papiery dłużne z zawyżoną wyceną[98]
  • sporządzanie przez część kas sprawozdań finansowych niezgodnie z ustawą o rachunkowości, w szczególności nietworzenie odpowiednich zapisów aktualizacyjnych niespłacanych terminowo kredytów i pożyczek[99]
  • patologiczny outsourcing, polegający m.in. na wyprowadzeniu podstawowych obszarów swojej działalności do spółek zewnętrznych, zawieranie umów niekorzystnych dla kas oraz powiązania personalne pomiędzy władzami kas i władzami spółek outsourcingowych[100]
  • duża rozbieżność pomiędzy wynagrodzeniami członków zarządów w największych oraz mniejszych kasach, praktyki zawierania z nimi kontraktów menedżerskich z klauzulami o wysokich odprawach związanych z ich rozwiązaniem oraz próby obejścia zakazu wynagradzania członków rad nadzorczych kas poprzez zawieranie z nimi umów zleceń i powierzanie im stanowisk w spółkach „okołoskokowych”[101]
  • przekazanie majątku Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych o wartości 65 mln zł do prywatnego Instytutu, a następnie spółki Grzegorza Biereckiego, jego brata Jarosława Biereckiego i Adama Jedlińskiego[102].

Komisja ustaliła ponadto, że uzasadnienie wniosku prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego opierało się na materiałach przygotowanych przez Kasę Krajową, a istotny wpływ na jego treść miał Grzegorz Bierecki[103]. Podkomisja zarzuciła mu także wykorzystywanie kas do prywatnego bogacenia się[104] oraz konflikt interesów[105]. Miał on polegać m.in. na łączeniu funkcji prezesa Kasy Krajowej i prezesa zarządu Fundacji na rzecz Polskich Związków Kredytowych, któremu Kasa Krajowa i nadzorowane przez nią SKOK-i zlecały płatne usługi, byciu współwłaścicielem spółki, która wynajmowała lokale podległym Kasie Krajowej SKOK-om oraz udział we władzach kilkunastu spółek zarabiających na usługach dla kas nadzorowanych przez Kasę Krajową, której Grzegorz Bierecki był prezesem, i która nakazem lub zaleceniami miała nakłaniać je do korzystania z usług tych spółek[106]. Grzegorz Bierecki objął także stanowisko prezesa luksemburskiej spółki SKOK Holding S.à.r.l., która przejmowała większość zysków należnych Kasie Krajowej, wskutek czego nie mogła ona zasilić Funduszu Stabilizacyjnego stworzonego do realizacji swoich statutowych działań[103][107].

Podkomisja zarekomendowała wprowadzenie zmian legislacyjnych oraz powołanie sejmowej komisji śledczej do zbadania nieprawidłowości w systemie SKOK[108].

Sprawozdanie podkomisji zostało przyjęte przez Sejm we wrześniu 2015[109].

Rola SKOK-ów w kampaniach wyborczych[edytuj]

W maju 2010 roku spółka Media SKOK (obecnie Apella S.A. należąca do SKOK Holiding S.à.r.l.) przeprowadziła kampanię marketingową w związku z przyznaniem polskiego znaku promocyjnego „Teraz Polska" marce SKOK Ubezpieczenia zrzeszającej Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie SKOK S.A. oraz Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych SKOK (TUW SKOK). Szata graficzna billboardów kampanii była łudząco podobna do reklam Jarosława Kaczyńskiego, co spotkało się z zarzutem wspierania kampanii wyborczej kandydata partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w wyborach na urząd prezydenta RP w 2010 roku. W sprawozdaniu finansowym spółki Media SKOK napisano wprost, iż akcja została „przeprowadzona w okresie wyborów prezydenckich”.[110]

W 2011 roku spółka Media SKOK (obecnie Apella S.A. należąca do SKOK Holiding S.à.r.l.) rozpoczęła na Podlasiu kampanię reklamową na rzecz SKOK im. Franciszka Stefczyka. Po wygranych przez Grzegorza Biereckiego wyborach samorządowych w Polsce w 2014 roku spółka Media SKOK kupiła lokalny „Tygodnik Podlaski”, rozdawany bezpłatnie w Białej Podlaskiej i trzech sąsiednich powiatach – stanowiących okręg wyborczy Grzegorza Biereckiego. Dwa miesiące przed wyborami samorządowymi został podniesiony nakład „Tygodnika” do 40 tys. egz., podczas gdy przez poprzednie kilka lat wydawany był w nakładzie 30 tys. egz. Redakcja „Tygodnika” mieści się pod tym samym adresem co biuro senatorskie Grzegorza Biereckiego i założona przez niego fundacja Kocham Podlasie w Białej Podlaskiej[111].

W kwietniu 2015 roku, w związku z piątą rocznicą katastrofy prezydenckiego samolotu pod Smoleńskiem, na łamach dziennika „Super Express” ukazał się z czterostronicowy dodatek sponsorowany przez SKOK im. Franciszka Stefczyka, w którym wraz z komentarzem ówczesnego prezesa SKOK im. Franciszka Stefczyka: „Dziś, pięć lat po tamtych wydarzeniach, Polacy wciąż czekają na ludzi, którzy poprowadzą nas w kierunku odbudowy silniejszej Polski”, opublikowano obszerny fragment wystąpienia Andrzeja Dudy. Co spotkało się z zarzutem wspierania kampanii wyborczej kandydata partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość w wyborach na urząd prezydenta RP i samej partii w wyborach parlamentarnych w tym samym roku[112].

Lista SKOK-ów działających w Polsce[edytuj]

W 2016 w Polsce działało następujące 43 spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych[113]:

  1. Bieszczadzka Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  2. Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  3. Krakowska Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  4. Lubuska Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  5. Międzyzakładowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa w HPR Dąbrowa Górnicza
  6. Regionalna Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Św. Brata Alberta w Szczytnie
  7. Rzeszowska Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Biskupa Józefa Sebastiana Pelczara w Rzeszowie
  8. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Beskidy”
  9. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Bogdanka”
  10. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Boże Dary” w Katowicach
  11. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Centrum”
  12. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Jaworzno”
  13. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Kozienice”
  14. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Mysłowice”
  15. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Nike”
  16. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Poznaniak”
  17. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Rafineria”
  18. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Skarbiec”
  19. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Szopienice”
  20. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Śląsk”
  21. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Świdnik”
  22. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Świętokrzyska”
  23. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Wisła”
  24. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa „Wybrzeże”
  25. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Eugeniusza Kwiatkowskiego
  26. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Franciszka Stefczyka
  27. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Królowej Jadwigi
  28. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Ks. Franciszka Blachnickiego w Zamościu
  29. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Powstańców Śląskich w Zdzieszowicach
  30. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Stanisława Adamskiego w Toruniu
  31. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Unii Lubelskiej
  32. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa im. Zygmunta Chmielewskiego
  33. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa Małopolska
  34. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa PIAST
  35. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa Profit w Rybniku
  36. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa przy „Dezamet” S.A. w Nowej Dębie
  37. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa w Elektrowni Bełchatów
  38. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa w Kostrzynie nad Odrą
  39. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa w ZWCH „Stilon” S.A.
  40. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa Ziemi Rybnickiej
  41. Twoja Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  42. Wielkopolska Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa
  43. Zachodniopomorska Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa

Przypisy

  1. a b c Kancelaria SejmuK. S. RP Kancelaria SejmuK. S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-06-06].
  2. Zob. źródło: http://www.britannica.com/search?query=credit+union dostęp: sob, 6 kwi 2013, 22:23:46.
  3. a b Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. (Dz. U. z 2012 r. poz. 855).
  4. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.holding.gov.pl [dostęp 2016-05-26].
  5. a b Informacje dla klientów kas | BFG, www.bfg.pl [dostęp 2016-05-26].
  6. Źródło – zob: http://www.skok.pl/o-skok/skok-w-liczbach [dostęp 2015-07-29].
  7. a b IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.holding.gov.pl [dostęp 2016-06-03].
  8. Światowy ruch związków kredytowych liczy (według danych WOCCU z kwietnia 2013) – 51 tys. kas, obsługujących 196 mln członków w 100 krajach; z tej liczby 57 organizacji krajowych jest afiliowanych w WOCCU – zob. źródło: http://www.woccu.org/about/leadership/bod?id=12 (dostęp: sob, 6 kwi 2013, 21:33:59).
  9. a b c d Komisja Nadzoru Finansowego: Powiązania w sektorze SKOK – informacje dodatkowe. Komisja Nadzoru Finansowego. [dostęp 2015-08-17].
  10. Zob.: http://www.skok.pl/system-skok/stowarzyszenie-krzewienia-edukacji-finansowej [dostęp 2013-05-17].
  11. Aplitt S.A. - RAPORT ROCZNY 2015, tfskok.pl [dostęp 2016-05-22].
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Grzegorz Paweł Buczkowski, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-19].
  13. a b c d Romuald Feliks Orzeł, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-19].
  14. a b c d e f g h i j k l m n o p Grzegorz Michał Bierecki, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-19].
  15. a b c d e f g h i j k l m Jarosław Szymon Bierecki, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-19].
  16. Polityka: długi SKOK w Luksemburgu, www.pb.pl [dostęp 2016-05-28].
  17. Ecco Holiday NIP 9511773682 KRS 0000082342 REGON 012797354 | Krs-Pobierz, krs-pobierz.pl [dostęp 2016-06-17].
  18. a b c d e f g h Adam Franciszek Jedliński, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-19].
  19. Wyborcza.pl, wroclaw.wyborcza.pl [dostęp 2016-05-26].
  20. Polskie Sieci Cyfrowe NIP 6652891413 KRS 0000317835 REGON 301001819 | Krs-Pobierz, krs-pobierz.pl [dostęp 2016-06-17].
  21. KRS, http://www.krs-online.com.pl/fundacja-lux-veritatis-krs-133038.html, 17 czerwca 2016.
  22. Syssitia NIP 5862302279 KRS 0000593238 REGON 363295669 | Krs-Pobierz, krs-pobierz.pl [dostęp 2016-06-17].
  23. Romuald Feliks Orzeł, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-06-20].
  24. O Kasach Stefczyka, www.kasawybrzeze.pl [dostęp 2016-06-03].
  25. Zob.: http://www.skok.pl/o-skok/co-to-jest-skok/historia [dostęp 2013-05-05].
  26. J. Carroll Moody & Gilbert C. Fite: The Credit Union Movement – Origins and Development 1850 to 1980. Kendall/Hunt Publishing Co., Dubuque, Iowa, 1984, s. 4.
  27. J. Carroll Moody & Gilbert C. Fite. The Credit Union Movement: Origins and Development 1850 to 1980. s. 8.
  28. Zob.: http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2011/rme41/dane/2_1.html [dostęp 3013-05-17].
  29. Zob.: http://www.skok.pl/o-skok/co-to-jest-skok/historia.
  30. Dz. U. z 1960 r. Nr 20, poz. 121.
  31. http://www.portalbs.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=37.
  32. http://www.bs.duszniki.sgb.pl/index.php/o-banku/historia.
  33. http://bsilza.pl/sites/show/6.
  34. http://www.bankbps.pl/o-grupie-bps/historia-bankowosci-spoldzielczej/spoldzielczosc-bankowa-w-okresie-powojennym.
  35. http://www.bssmetowo.com.pl/index.php/o-banku/27-historia.html.
  36. Zob.: tamże – http://www.skok.pl/o-skok/co-to-jest-skok/historia [dostęp 2013-05-05].
  37. SKOK na ustawę, www.polityka.pl [dostęp 2016-06-18].
  38. a b Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-18].
  39. TYLKO U NAS. List senatora Grzegorza Biereckiego do Przewodniczącego Klubu PiS Mariusza Błaszczaka. "Brutalny atak bez podstaw", wpolityce.pl [dostęp 2016-06-19].
  40. KNF pisze, jak ze SKOK wyprowadzano pieniądze. Jest odpowiedź Kasy, gospodarka.dziennik.pl [dostęp 2016-06-05].
  41. Kancelaria SejmuK. S. RP Kancelaria SejmuK. S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-06-21].
  42. Kancelaria SejmuK. S. RP Kancelaria SejmuK. S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-06-21].
  43. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-06].
  44. a b SKOK-i: Jak to się stało, że zyski zostały przejedzone, serwisy.gazetaprawna.pl [dostęp 2016-06-21].
  45. Redakcja RadiaR. R. ZET Redakcja RadiaR. R., Kontrowersje wokół SKOK: 30 orderów od Lecha Kaczyńskiego, Kontrowersje wokół SKOK: 30 orderów od Lecha Kaczyńskiego - Wiadomości [dostęp 2016-06-21].
  46. KNF: pieniądze ze SKOK płyną do Luksemburga, eGospodarka.pl [dostęp 2016-06-08].
  47. Szef KNF pisze do Ewy Kopacz. Majątek SKOK-ów uratuje kasy wyprowadzone poza strukturę?, www.gazetaprawna.pl [dostęp 2016-06-07].
  48. a b IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-06-18].
  49. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-18].
  50. Ustawa o SKOK-ach do Trybunału Konstytucyjnego, WPROST.pl, 1 grudnia 2009 [dostęp 2016-06-18].
  51. Kancelaria SejmuK. S. RP Kancelaria SejmuK. S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2016-06-18].
  52. Nowelizacja ustawy o SKOK-ach weszła w życie, experto24.pl - porady ekspertów, narzędzia, specjaliści [dostęp 2016-06-18].
  53. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  54. Zob.: http://www.knf.gov.pl/SKOK.html.
  55. a b IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-06-05].
  56. Długi SKOK (do Luksemburga). Polityka, 2012.
  57. Wojciech Kwaśniak: Interpretacja zagadnień prawa bilansowego. Komisja Nadzoru Finansowego, 27 marca 2013.
  58. Informacja zarządu. Kasa Jowisz, 25 marca 2013.
  59. Zob.: http://www.prezydent.pl/prawo/ustawy/podpisane/art,34,maj-2013-r-.html [dostęp 2013-05-16], a także: http://banki.wp.pl/kat,9231,title,Prezydent-podpisal-nowele-ustawy-o-SKOK-ach,wid,15039240,wiadomosc.html?ticaid=110980&_ticrsn=3 [dostęp 2013-05-16].
  60. a b c Raport o sytuacji systemu SKOK w roku 2012 (prezentacja). Komisja Nadzoru Finansowego, 2013.
  61. Informacja dla Komisji Nadzoru Finansowego Raport o sytuacji spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w 2012 roku (raport). Komisja Nadzoru Finansowego, 2013.
  62. „Rzeczpospolita”, 29-07-2013 [dostęp: pon., 29 lip 2013, 13:35:35].
  63. SKOK-ów sposób na złe kredyty. Rzeczpospolita, 2013.
  64. Komisja Nadzoru Finansowego: Ustanowienie zarządcy komisarycznego w SKOK Arka. Komisja Nadzoru Finansowego. [dostęp 2015-08-28].
  65. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  66. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  67. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  68. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  69. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  70. IT.expert: Komisja Nadzoru Finansowego. www.knf.gov.pl. [dostęp 2015-08-12].
  71. nadzór komisaryczny SKOK im. Mikołaja Kopernika. knf.gov.pl, 2013.
  72. nadzór komisaryczny SKOK Wspólnota, knf.gov.pl, 2013.
  73. zarząd komisaryczny SKOK im. Św. Jana z Kęt, knf.gov.pl, 2013.
  74. Komisja Nadzoru Finansowego: Ustanowienie zarządcy komisarycznego w SKOK Skarbiec. Komisja Nadzoru Finansowego. [dostęp 2015-10-28].
  75. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-05-18].
  76. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-05-25].
  77. Zawieszenie działalności SKOK Wspólnota i wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości kasy. Komisja Nadzoru Finansowego, 2014.
  78. Przejęcie SKOK Wyszyńskiego przez Alior Bank. [dostęp 2016-01-27].
  79. Były członek zarządu SKOK Wołomin podejrzany o zlecenie pobicia wiceszefa KNF. RMF24, 2014.
  80. Były agent, zapaśnik i torf, czyli tajemnice Kasy z Wołomina. Gazeta Wyborcza, 2014.
  81. Jak państwo przegrało z oszustami. Puls Biznesu, 2015.
  82. Przejęcie SKOK Kopernik przez Bank Pekao. [dostęp 2015-08-12].
  83. Afera w SKOK-ach. Senator PiS wyprowadził miliony?. Wprost. [dostęp 2015-08-17].
  84. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-19].
  85. a b Wojciech Czuchnowski, Bianka Mikołajewska. Agenci ABW u senatora Grzegorza Biereckiego. „Gazeta Wyborcza”, s. 6, 10 grudnia 2015. 
  86. Przejęcie SKOK Wesoła przez PKO Bank Polski. Komisja Nadzoru Finansowego. [dostęp 2015-08-12].
  87. KNF: Komunikat z 277. posiedzenia Komisji Nadzoru Finansowego w dniu 29 września 2015 r.. Komisja Nadzoru Finansowego. [dostęp 2015-10-15].
  88. Przejęcie SKOK Wyszyńskiego przez Alior Bank. [dostęp 2016-02-19].
  89. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-04-29].
  90. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-02-25].
  91. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-04-22].
  92. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-04-27].
  93. IT.expert, Komisja Nadzoru Finansowego, www.knf.gov.pl [dostęp 2016-05-16].
  94. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o SKOK. „Kronika Sejmowa”, s. 33, 30 września 2015. 
  95. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o SKOK. „Kronika Sejmowa”, s. 34–35, 30 września 2015. 
  96. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 22.
  97. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 24.
  98. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 13, 18–19.
  99. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 9–10, 18–19.
  100. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 15–17.
  101. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 20–21.
  102. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 12.
  103. a b Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o SKOK. „Kronika Sejmowa”, s. 34, 30 września 2015. 
  104. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 12.
  105. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-06]. s. 24.
  106. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 24–25.
  107. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 12, 20.
  108. Sprawozdanie podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r. (druk nr 3923). sejm.gov.pl, 24 lipca 2015. [dostęp 2015-12-17]. s. 32–34.
  109. Przedstawione przez Komisję Finansów Publicznych: Sprawozdanie Podkomisji nadzwyczajnej do spraw realizacji ustaw o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych rozpatrzone i przyjęte przez Komisję Finansów Publicznych na posiedzeniu w dniu 23 lipca 2015 r.. sejm.gov.pl. [dostęp 2015-12-17].
  110. SKOK. Prawicowe źródełko, Newsweek.pl, 19 września 2012 [dostęp 2016-06-20] (pol.).
  111. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-06].
  112. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-06-05].
  113. Podmioty systemu SKOK. KNF. [dostęp 2015-12-19].

Literatura[edytuj]

  • Credit Unions in Poland: Diagnostic and Proposals on Regulation and Supervision, December 2010, zob.: siteresources.worldbank.org/POLANDEXTN/Resources/SKOK_report.pdf [dostęp 2013-06-19];
  • Galbarczyk T. A., Funkcjonowanie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w Polsce – stan obecny i perspektywy rozwoju. „Annales UMCS”, Lublin 2010;
  • Golec M.: Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe na rynku usług finansowych w Polsce, Wydawnictwa Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 2004;
  • Gostomski E.: „Unie kredytowe na świecie” „Gazeta Bankowa” nr 5 (953) z 29 stycznia 2007;
  • Jedliński A., Historia i perspektywy normatywnej regulacji działalności spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – charakterystyka, rozwój, otoczenie. Kwartalnik naukowy „Pieniądze i Więź”, wyd. Fundacja na Rzecz Polskich Związków Kredytowych, Sopot 2007;
  • Jedliński A.: „Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo–Kredytowa – zagadnienia konstrukcji prawnej”, wyd. Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych, Biblioteka kwartalnika naukowego „Pieniądze i Więź”, 2001;
  • Jedliński A., Bierecki G.: „Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo–Kredytowe – zarys systemowego ujęcia”, wyd. Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych, Biblioteka kwartalnika naukowego „Pieniędze i Więź”, 2002;
  • Kamiński W., Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa jako przedsiębiorstwo ekonomii społecznej. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – charakterystyka, rozwój, otoczenie. Kwartalnik naukowy „Pieniądze i Więź”, wyd. Fundacja na Rzecz Polskich Związków Kredytowych, Sopot 2007;
  • MacPherson I.: Hands around the globe – A history of the international credit union movement and the role and development of World Council of Credit Unions, Inc., Victoria: Horsdal & Schubart Publishers Ltd., 1999;
  • Model Law for Credit Unions & Guide to International Credit Union Legislation – zob.: http://www.woccu.org/financialinclusion/bestpractices/legreg [dostęp 2013-06-19]
  • Ossowski J.: „Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo–Kredytowe, charakterystyka, rozwój, otoczenie”, Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych, Biblioteka kwartalnika naukowego „Pieniądze i Więź”, 2007;
  • „Polska spółdzielczość bankowa w okresie 135–lecia (1861–1996)”, Bank Spółdzielczy, Warszawa, lipiec 1996 – opr. Rady Programowej ds. Historii Spółdzielczości Bankowej;
  • Rzeczycka A., Golawska-Witkowska G.: Efektywność funkcjonowania wybranych instytucji finansowych – analiza porównawcza Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych i banków spółdzielczych. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – charakterystyka, rozwój, otoczenie. Kwartalnik naukowy „Pieniądze i Więź”, wyd. Fundacja na Rzecz Polskich Związków Kredytowych, Sopot 2007;
  • Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – charakterystyka, rozwój, otoczenie. „SKOK – 15 lat” – praca zbiorowa pod redakcją Janusza Ossowskiego, Biblioteka kwartalnika naukowego „Pieniądze i Więź” – wyd. Fundacja na rzecz Polskich Związków Kredytowych, Sopot 2007;
  • Stasiewicz A.: Unie kredytowe jako niebankowe instytucje depozytowe amerykańskiego systemu bankowego – ze wskazaniem na stan Illinois, „Bank i Kredyt”, nr 10/2001;
  • Szafrańska M., Zachowania rolników indywidualnych na rynku usług finansowych oferowanych przez Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe, „Roczniki Naukowe” Stowarzyszenie Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu („SERiA”), Warszawa 2005, zeszyt 3;
  • Warzyńczyk-Nathali E., Piasecka-Janowicz B.: Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – historia i perspektywy. Prawne i ekonomiczne problemy funkcjonowania spółdzielczości finansowej na przełomie lat XX i XXI wieku, Wydawnictwo WSEiP w Kielcach, Kielce 2011;
  • Wnuczek M.: Specyfika działalności kasy oszczędnościowo-kredytowej im. F. Stefczyka w polskim systemie bankowym, Wydawnictwo „Promotor”, Warszawa 2009;
  • Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych 2006-2010, GUS, Warszawa 2011 – zob.: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PGWF_wyniki_finansowe_za_2006_2010.pdf [dostęp 2013-06-19];
  • Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w 2011 r. GUS, Warszawa, 2012.10.26 – zob.: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PGWF_wyniki_finansowe_za_2011.pdf [dostęp 2013-06-19];
  • Żurawski S.: Historia myśli spółdzielczej do 1939 r., Warszawa, 1975.
  • Ustanowienie nadzoru komisarycznego w SKOK im. Mikołaja Kopernika: http://www.knf.gov.pl/o_nas/komunikaty/zarzadca_komisarycznego_w_SKOK_im_Mikolaja_Kopernika.html
  • Ustanowienie nadzoru komisarycznego w SKOK im. Św. Jana z Kęt: http://www.knf.gov.pl/o_nas/komunikaty/zarzad_komisaryczny_jan_z_ket.html
  • Ustanowienie nadzoru komisarycznego w SKOK Wspólnota: http://www.knf.gov.pl/o_nas/komunikaty/zarzad_komisaryczy_skok_wspolnota.html

Linki zewnętrzne[edytuj]