Stanisław Lem poleca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Lem poleca – seria książek, wydawana w latach 70. przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie, zawierająca cztery pozycje. Tytuły były polecone przez patrona serii, Stanisława Lema, który opatrywał je autorskimi posłowiami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W serii ukazały się tylko 4 książki, choć Lem planował wydanie w serii kolejnych powieści. Konflikty związane m.in. z wydaniem książki Bestera oraz z faktem, że tłumaczem powieści Le Guin był źle postrzegany przez ówczesne władze za działalność w KOR Stanisław Barańczak[1][2], stały się przyczyną, dla której seria nie była kontynuowana[3][4]. Po tym jak cenzura zakazała wydania powieści Le Guin, Lem zerwał współpracę z wydawnictwem, po latach komentując: „Nie straciłem szacunku dla siebie, lecz straciłem czytelników”[4]. Pewne kłopoty były także z wydaniem powieści Strugackich, których tłumaczką była Irena Lewandowska, partnerka życiowa współpracującego z opozycją Witolda Dąbrowskiego, ale na szczęście książkę udało się wydać[5].

Problem z Dickiem[edytuj | edytuj kod]

Lem, przygotowując się do wydania w ramach serii powieści Ubik skontaktował się z autorem, Philipem K. Dickiem. Amerykański pisarz zgodził się na wydanie tłumaczenia i książka się ukazała, ale Wydawnictwo Literackie odmówiło zapłaty honorarium w dolarach. W grę wchodziło wysyłanie złotówek do USA (niewymienialnych za granicą) lub przyjazd Dicka do Polski, gdzie mógłby wydać honorarium. Jako że Dick musiałby pokryć koszty podróży w obie strony, na co nie było go stać, a Lem nie zgodził się na specyficzny barter – oddanie honorarium za jedno z amerykańskich tłumaczeń w zamian za honorarium Dicka w złotówkach – amerykański autor poczuł się oszukany, a między pisarzami doszło do kłótni. W efekcie Dick napisał na Lema donos do FBI, gdzie sugerował, że Lem nie istnieje, a jego nazwisko jest kryptonimem grupy pisarzy działających na zlecenie partii komunistycznej, by przejąć kontrolę nad opinią publiczną. Dowodem tego miała być mnogość stylów pisarskich Lema i szeroka tematyka jego dzieł, a także nietypowe, niesłowiańskie nazwisko mogące być skrótem jakiejś tajnej komórki[6][7][8][9].

Konflikt między pisarzami jest punktem wyjścia spektaklu „Lem vs. P. K. Dick” napisanego i wyreżyserowanego przez Mateusza Pakułę w ramach projektu Mała Boska Komedia na scenie teatru Łaźnia Nowa w Krakowie[3].

W XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

Wydana w 2001 książka Jana Krasnowolskiego 9 łatwych kawałków została opatrzona na opasce hasłem „Stanisław Lem poleca”. Nie było to jednak wznowienie serii – Lem recenzując książkę wsparł autora, wnuka swego wieloletniego przyjaciela, Jana Józefa Szczepańskiego[10].

Nowa seria[edytuj | edytuj kod]

Z okazji setnej rocznicy urodzin Stanisława Lema biblioteka internetowa Wolne Lektury, wydała w 2021 kolekcję pod analogicznym tytułem „Stanisław Lem poleca”. Seria zawiera 18 dziś zapomnianych książek, które wpłynęły na twórczość Lema. Są to m.in.: R.U.R. Karela Čapka, opowiadania Stefana Grabińskiego, czy Wspomnienia z martwego domu Fiodora Dostojewskiego, udostępnione na wolnej licencji jako e-booki i audiobooki[11].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Seria została w 1979 określona jako „ciekawie się zapowiadająca”[12], a po latach, mimo swej niewielkiej długości, jako „popularna”[13] .

Zawartość serii[edytuj | edytuj kod]

Planowane książki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Orliński 2021 ↓, s. 330-331.
  2. Gajewska 2021 ↓, s. 482.
  3. a b Katarzyna Waligóra: Historia konfliktu (pol.). didaskalia.pl, 2020-12. [dostęp 2021-05-23].
  4. a b c Joanna Szczęsna: Mój pogląd na literaturę. Dzieła zebrane, Lem, Stanisław (pol.). wyborcza.pl, 2003-08-28. [dostęp 2021-05-23].
  5. a b Orliński 2021 ↓, s. 330.
  6. Orliński 2021 ↓, s. 341-348.
  7. P.K. Dick, Lem i FBI w FAQ autora (ang.)
  8. Orliński 2007 ↓, s. 60-62.
  9. Gajewska 2021 ↓, s. 469-470.
  10. Orliński 2007 ↓, s. 212.
  11. MAM: "Stanisław Lem poleca". Każdy będzie mógł sprawdzić (pol.). wp.pl, 2021-03-16. [dostęp 2021-05-23].
  12. Piotr Kuncewicz: W poszukiwaniu niecodzienności. Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979, s. 208. [dostęp 2022-04-11]. (pol.)
  13. Notes wydawniczy, Ex Libris, the Polish and East European Review of Books, 2003, s. 29, ISBN 978-83-87628-19-2 [dostęp 2022-04-10] (pol.).
  14. Orliński 2021 ↓, s. 331.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]