Stare Tarnowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Tarnowskich Gór Stare Tarnowice
Dzielnica Tarnowskich Gór
Ilustracja
Kościół pw. św. Marcina
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat POL powiat tarnogórski flag.svg tarnogórski
Miasto POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry
Data założenia przed 1251[1]
W granicach Tarnowskich Gór 1946
Zarządzający Jarosław Podgórski
Powierzchnia 6,89[2] km²
Populacja (31.12.2014)
• liczba ludności

12 424[3] Increase2.svg
• gęstość 1 803,2 os./km²
Nr kierunkowy (+48) 32
Kod pocztowy 42-612
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Stare Tarnowice
Stare Tarnowice
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Stare Tarnowice
Stare Tarnowice
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Stare Tarnowice
Stare Tarnowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Tarnowice
Stare Tarnowice
Ziemia50°26′37″N 18°49′30″E/50,443583 18,824944
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Kościół św. Marcina Biskupa i Wyznawcy

Stare Tarnowice (niem. Alt Tarnowitz) – dzielnica Tarnowskich Gór, od której pochodzi nazwa samego miasta. Powstała w 1316. Pierwszym właścicielem był prawdopodobnie rycerz Adam de Tarnowice (a następnie jego syn lub brat, Święcisław, później, Włodkowie, Wrochemowie i inni).

Historia[edytuj]

Najdawniejsza wzmianka o Tarnowicach pochodzi z 1251 roku[1]. Późniejsze wzmianki pochodzą z początku XIV wieku, kiedy właścicielem osady był Adam de Tarnowice, występujący jako świadek w dokumentach między 1310 a 1351 rokiem. Później wsią władał Święcisław, członek dworu księcia oleśnickiego Konrada II, wyznaczony w 1369 roku jako rozjemca przy sporze o podział księstwa bytomskiego. Ostatnimi znanymi rycerzami z Tarnowic są rycerz Sambor wzmiankowany w 1411 roku oraz Mikołaj i Teodor Włodkowie herbu Sulima, poświadczeni w 1415 roku. Siedzibą rycerską w XIV i XV wieku była przypuszczalnie wieża obronna wzniesiona na kopcu, którego pozostałości widoczne są za kościołem św. Marcina[4]. Osada ta należała wówczas – jak większość na terenie dzisiejszych Tarnowskich Gór – do parafii w Reptach. Na początku XV wieku została utworzona osobna parafia w Tarnowicach, w których wybudowano kościół pw. św. Marcina (zbudowany ok. 1400 r.) będący najstarszym istniejącym kościołem na terenie powiatu tarnogórskiego.

W okresie powstania Tarnowskich Gór na początku XVI wieku na polach między Tarnowicami (odtąd zwanymi Stare Tarnowice), Sowicami i Lasowicami, właścicielem osady była rodzina Wrochemów. Wymieniany wówczas w dokumentach Piotr Wrochem jest zapewne fundatorem zamku, który zastąpił wcześniejszą siedzibę właścicieli koło kościoła.

Ostatnimi właścicielami od 1820 r. była rodzina hrabiów i książąt Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca. W 1891 r. hrabia Guido Henckel von Donnersmarck połączył tereny Starych Tarnowic i Rept w jeden fideikomis dla swego młodszego syna hrabiego Krafta. Rezydował on w neorenesansowym pałacu w parku na pograniczu Rept i Starych Tarnowic.

Po 1922 r. osada znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej. W latach 70. i 80. na polach między Starymi Tarnowicami a Opatowicami wzniesiono osiedle „Przyjaźń” – największe osiedle mieszkaniowe Tarnowskich Gór. W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Tarnowice Stare”[5].

Panowie Starych Tarnowic[edytuj]

Zamek w Starych Tarnowicach

Komunikacja[edytuj]

Do Starych Tarnowic można się dostać liniami autobusowymi kursującymi na zlecenie MZKP Tarnowskie Góry, m.in. 1, 64, 614, 615 i 780 oraz jedną linią organizowaną przez KZK GOP - 135 - łączącą Bytom Dworzec ze Starymi Tarnowicami Ośrodkiem Rehabilitacji.

Przez Stare Tarnowice nie przebiega żadna linia kolejowa, tramwajowa lub trolejbusowa.

Handel i usługi[edytuj]

W dzielnicy poza drobnym handlem znajdują również sklepy wielkopowierzchniowe takie jak:

  • supermarket Aldi,
  • supermarket Biedronka wolnostojący,
  • pasaż handlowy "Poczdamska" mieszczący m.in. drogerię Rossmann, aptekę Zdrowit, księgarnię, sklepy spożywcze,
  • pasaż handlowy "Czerwona Torebka" mieszczący m.in. supermarket Biedronka, aptekę sieci Dbam o Zdrowie, oddział Poczty Polskiej.

Usługi zlokalizowane są głównie na Osiedlu "Przyjaźń" (centrum spa), w dawnej wsi Stare Tarnowice znajduje się duże ogrodnictwo.

Edukacja[edytuj]

Na terenie dzielnicy mieści się przedszkole oraz żłobek (ul. Bałkańska) oraz dwie szkoły podstawowe: nr 15 przy ulicy Litewskiej i nr 8 (do 2017 Gimnazjum nr 4) przy ulicy Janasa. Brak szkół ponadpodstawowych oraz wyższych.

Kultura[edytuj]

  • Spółdzielczy Dom Kultury "Jubilat" przy ulicy Litewskiej,
  • Miejska Biblioteka Publiczna. Filia nr 2, ul. Gustawa Morcinka 7.

Herb[edytuj]

Wg statutu dzielnicy Stare Tarnowice herbem jest

Quote-alpha.png
(...) biała kosa drzewca, biała siekiera i cep, ułożone obok siebie na niebieskim polu, drzewce są barwy złotej[6].

Sport[edytuj]

W dzielnicy działa klub piłkarski TS Tarnowiczanka Stare Tarnowice z siedzibą przy ulicy Włoskiej 9a[7]. Zespół obecnie (sezon 2016/2017) gra w rozgrywkach śląskiej B-klasy w grupie Bytom[8]. Jego stadion znajduje się na terenie zabytkowego parku w Reptach[9].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Idzi Panic: Wczesnośredniowieczne osadnictwo w kasztelanii bytomskiej. W: Z dziejów dzielnic Bytomia. Jan Drabina (red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 1991, seria: Magazyn Bytomski tom VIII.
  • Tarnowice Stare w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa, 1892.
  1. Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Statut Gminy Tarnowskie Góry. Biuletyn Informacji Publicznej, 2015-04-13. [dostęp 2017-08-22].