Miasteczko Śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Miasteczko Śląskie
Ratusz w Miasteczku Śląskim
Ratusz w Miasteczku Śląskim
Herb
Herb Miasteczka Śląskiego
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat POL powiat tarnogórski flag.svg tarnogórski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja górnośląska
Burmistrz Krzysztof Nowak[1]
Powierzchnia 67,83 km²
Populacja (31.12.2015)
• liczba ludności
• gęstość

7061[2]
104,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 42-610
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Miasteczko Śląskie
Miasteczko Śląskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Miasteczko Śląskie
Miasteczko Śląskie
Ziemia 50°30′06″N 18°56′22″E/50,501667 18,939444
TERC
(TERYT)
2413021
Urząd miejski
Rynek 9
42-610 Miasteczko Śląskie
Strona internetowa
BIP

Miasteczko Śląskie (niem. Georgenberg[3]) – miasto w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim.

Według danych z 31 grudnia 2011 r. miasto miało 7510 mieszkańców[4].

Położenie[edytuj]

Miasteczko Śląskie położone jest na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Miasto historycznie leży na Górnym Śląsku.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 67,83 km²[5].

Gmina łączy dzielnicę Żyglin-Żyglinek oraz sołectwa Brynica i Bibiela[6].

Sąsiednie gminy: Kalety, Tarnowskie Góry, Świerklaniec, Tworóg (na odcinku ok. 100 m)

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Miasteczka Śląskiego w 2014 r.[7]:
Piramida wieku Miasteczko Slaskie.png

Nazwa[edytuj]

Od momentu powstania osady w I połowie XVI w. nosiła ona staropolską nazwę Żyglińskie Góry (co oznaczało 'żyglińskie kopalnie'), której w dokumencie z 1561 r., nadający jej prawa miejskie Jerzy Fryderyk von Ansbach, ustalił niemiecką nazwę jako Georgenberg (co znaczyło 'góra, kopalnia (św.) Jerzego'). Obecna nazwa Miasteczko (czyli 'małe miasto') pojawia się dopiero w XIX w. W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie miasto występuje pod polską nazwą Miasteczko oraz nazwą niemiecką Georgenberg we fragmencie "Miasteczko, polnische Benennung von Georgenberg, Kr. Beuthen"[8]. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje miejscowość we fragmencie "Georgenberg polnisch Miasteczko"[9]. Człon odróżniający Śląskie dodano do nazwy Miasteczko w 1963 r.

Historia[edytuj]

Początki osady sięgają początku XVI w. i odkryciu w okolicy złóż rud i kruszców. Powstałą osadę zwano Żyglińskimi Górami. W 1561 r. ówczesny właściciel ziemi bytomskiej – Jerzy Fryderyk von Ansbach nadał nowej osadzie prawa miejskie, pieczęć oraz herb z wizerunkiem św. Jerzego zabijającego smoka. Osada odtąd nazywała się Georgenberg. Jej rozwój związany był z wydobywaniem rud srebra i ołowiu[potrzebny przypis].

W plebiscycie na Górnym Śląsku przeprowadzonym 20 marca 1921 r. w miejscowości większość osób głosowała za przyłączeniem do Polski. Za Polską oddano 666 głosów (56%), za Niemcami zaś 524 głosy (44%). W 1922 r. Miasteczko włączono do Polski[10].

W 1945 r. Miasteczko utraciło prawa miejskie, aż do 1963 r. Już po dwunastu latach, w wyniku reformy administracyjnej z 1 czerwca 1975 r., stało się dzielnicą Tarnowskich Gór. Po wielu staraniach odzyskało prawa miejskie 30 grudnia 1994 r.[11] W 1968 r. rozpoczęła pracę huta cynku i ołowiu w Miasteczku Śląskim.

W latach 1945-1954 siedziba wiejskiej gminy Miasteczko Śląskie.

Zabytki[edytuj]

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jerzego w Miasteczku Śląskim
Jezioro Chechło-Nakło jest położone przy trasie Bytom-Miasteczko Śląskie-Częstochowa.

Turystyka[edytuj]

Przez miasto przebiega trasa rowerowa oraz szlaki turystyczne:

Przy rynku umiejscowione są m.in. zabytkowy kościół Wniebowzięcia NMP i św. Jerzego w Miasteczku Śląskim oraz ratusz. Na terenie miasta znajduje się kompleks boisk Orlik oraz hala sportowa przy ul. Sportowej 1.

Kolej wąskotorowa[edytuj]

Od 1990 r. wprowadzono przewozy pasażerskie – turystyczne na odcinku Bytom – Miasteczko Śląskie, a na pozostałych odcinkach przewozy osobowe specjalne. Górnośląskie Koleje Wąskotorowe umożliwiają skorzystanie z przejazdów koleją o prześwicie 785 mm, która w 2003 r. skończyła 150 lat swego istnienia.

Jezioro Nakło-Chechło[edytuj]

Zbiornik wodny położony na terytorium gminy Świerklaniec koło Miasteczka Śląskiego, w powiecie tarnogórskim, w województwie śląskim. Jezioro pełni funkcje rekreacyjne. Wokół zalewu znajdują się liczne ośrodki wypoczynkowe i kempingi, wypożyczalnie kajaków, łodzi, rowerów wodnych, trasy spacerowe. Jezioro charakteryzuje się ładnymi, piaszczystymi plażami.

Transport[edytuj]

Tranzyt[edytuj]

Przez teren miasta przebiegają dwie drogi wojewódzkie:

Kolej[edytuj]

Z Miasteczka Śląskiego można dostać się do Katowic, Lublińca i Wielunia, ponieważ leży na trasie kolejowej Lubliniec – Katowice. Miasteczko posiada stację kolejową, na której zatrzymują się pociągi osobowe. W granicach miasta zaczyna się jeden z największych węzłów kolejowych w Europie – stacja rozrządowa „Miasteczko Śląskie” ciągnąca się od stacji kolejowej w Miasteczku Śl. do stacji w Tarnowskich Górach.

Kultura[edytuj]

Jedna z kamienic w centrum miasta

Instytucje[edytuj]

Muzyka[edytuj]

  • zespół heavymetalowy „CODA”
  • Chór mieszany „Sienkiewicz”
  • Chór męski „Piast”
  • Reprezentacyjna Orkiestra Gminy Miasteczko Śląskie
  • Orkiestra dęta dzielnicy Żyglin-Żyglinek
  • Zespół folklorystyczny „Brynica”
  • Zespół wokalny „Groszki”

Folklor[edytuj]

Edukacja[edytuj]

  • Szkoła Podstawowa
  • Gimnazjum
  • Przedszkole

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół katolicki[edytuj]

Trzy parafie:

Samorząd[edytuj]

Tablica pamiątkowa na ratuszu, poświęcona burmistrzowi Janowi Bondkowskiemu pełniącemu tę funkcję w latach 1920-1922

Burmistrz Miasta[edytuj]

  • do 2006 – Stanisław Wieczorek
  • 2006-2010 – Bronisław Drozdz
  • od 2010 Krzysztof Nowak

Gospodarka[edytuj]

Przemysł[edytuj]

Huta Cynku Miasteczko Śląskie

Największym zakładem przemysłowym jest Huta Cynku w Miasteczku Śląskim nowoczesny zakład metalurgiczny, którego budowę podjęto w oparciu o licencję angielskiej firmy Imperial Smelting Processes z Bristolu. Proces przerobu prowadzony jest metodą pieca szybowego umożliwiającą uzyskanie cynku i ołowiu w jednym ciągu technologicznym. W skład ciągu technologicznego wchodzą: Wydział Spiekalni i Kwasu Siarkowego, Wydział Pieca Szybowego i Wydział Rafinerii Ołowiu. Huta Cynku „Miasteczko Śląskie” była w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. jednym z poważniejszych źródeł emisji zanieczyszczeń do atmosfery w północnej części województwa katowickiego.

Podjęty na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. program proekologiczny zakładał likwidację najbardziej wyeksploatowanych wydziałów, budowę nowych urządzeń odpylających i modernizację starych. Doprowadziło to do obniżenia emisji metali ciężkich przy jednoczesnym wzroście produkcji. Obecnie poziom emisji kadmu i ołowiu nie przekracza dopuszczalnych norm, a nowo wybudowany Wydział Rafinacji Cynku produkuje cynk najwyższej jakości. Obecne działania proekologiczne dotyczą ochrony powierzchni ziemi i gospodarki odpadami.

Przemiany gospodarcze[edytuj]

Od XVI w. Miasteczko Śląskie było terenem rozwijającego się górnictwa kruszcowego oraz rud żelaza. W 1562 roku miasto otrzymało przywileje wolnego miasta górniczego, a górnikom tu zatrudnionym przyznano „ordunek górniczy”. Przez wieki różne były losy gospodarcze miasta, zależne przede wszystkim od górnictwa rud. Ostatecznie eksploatację zakończono 17 czerwca 1917 roku. Tego dnia zalano kopalnię w Pasiekach.

W 1963 r. rozpoczęto budowę huty cynku. Wybudowano osiedle dla 2500 mieszkańców, nową szkołę, przedszkole, nowoczesny ośrodek zdrowia oraz sieć obiektów usługowych. Do końca lat siedemdziesiątych XX w. hutę rozbudowywano, ale jej szkodliwe oddziaływanie na środowisko spowodowało nałożenie strefy ochronnej na dużym obszarze Miasteczka Śląskiego, Żyglina i Żyglinka, powodując zastój w rozwoju gospodarczym. Dopiero przemiany społeczno – gospodarcze na początku lat 90. XX w. spowodowały warunki do rozwoju przedsiębiorczości na terenie gminy.

Huta Cynku zlikwidowała najbardziej uciążliwe wydziały i zintensyfikowała produkcję, wprowadzając nowoczesne procesy technologiczne, eliminując w ten sposób prawie całkowicie swoje szkodliwe oddziaływanie. Na terenie zlikwidowanego zaplecza huty powstało kilka firm. Na terenie gminy powstało także kilkaset firm usługowych i handlowych, a ich ilość stale wzrasta.

Parafialny kościół Wniebowzięcia NMP z 1905 r.

Ekologia[edytuj]

Rzeka[edytuj]

Zrównoważony rozwój i ochrona środowiska mają szczególne znaczenie na terenie naszej gminy. Większość jej obszaru leży nad zbiornikiem wód podziemnych zasilających znaczną część Śląska w wodę pitną. Natomiast część wschodnia stanowi zlewnię wód rzeki Brynicy, która zasila zbiornik wody pitnej Kozłowa Góra. To położenia nakłada na nas obowiązek szczególnej ochrony środowiska. Od 1995 r., to jest od momentu usamodzielnienia się gminy, główny nacisk kładzie się na likwidację zagrożeń środowiskowych.

Jezioro[edytuj]

Zalew Nakło-Chechło powstał po dawnym wyrobisku piasku, które w 1973 r. przekształcone zostało na bezodpływowe jezioro. Jego pojemność to 1,5 mln m², a powierzchnia 66 ha. Wyparowana woda uzupełniana jest poprzez opady oraz cztery podziemne źródła.

Inne[edytuj]

Gazyfikacja gminy obejmuje 90%, a we wszystkich obiektach komunalnych wymieniono kotłownie gazowe. Zlikwidowano kotłownie 5 MW na osiedlu mieszkaniowym, zakupując ciepło poprzez ciepłociąg z huty cynku, gdzie w dużej mierze jest wykorzystywane ciepło odpadowe w kotłowni zakładowej[potrzebny przypis].

We współpracy z firmą Philips wymieniono całe oświetlenie uliczne na energooszczędne, co dało ponad 50% zmniejszenia zużycia energii elektrycznej poprawiając równocześnie stan oświetlenia ulic. Największym zadaniem, które rozpoczęto w 1999 roku, to kanalizacja gminy i pełne wykorzystanie niedociążonej oczyszczalni ścieków. W 1995 r. dostęp do kanalizacji miało 30% mieszkańców, głównie na osiedlu, obecnie prawie 60%, a w samym Miasteczku 90%. Należy też podkreślić ogromne osiągnięcia Huty Cynku „Miasteczko Śląskie” w tej dziedzinie. Przy ponad dwukrotnym wzroście produkcji ilość zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery spadła kilkanaście razy i nie przekracza dopuszczalnych norm od kilku lat.

Działania proekologiczne huty zostały uznane certyfikatami:

  • Zakład Czystej Produkcji,
  • ISO 9001 i 9002
  • oraz nagrodą Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,
  • a także nagrodą Ministra Środowiska dla dyrektora Romana Utrackiego za działania na rzecz ochrony środowiska.

Wprowadzony przez hutę program naprawczy zaowocował skreśleniem jej z listy osiemdziesięciu największych trucicieli w Polsce. Huta jest jednym z dwóch zakładów, które po skreśleniu nie wróciły na listę.

Kluby i obiekty sportowe[edytuj]

  • Hutniczy Klub Sportowy Piłki Nożnej Odra Miasteczko Śląskie
  • Ludowy Klub Sportowy LKS Żyglin

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Linki zewnętrzne[edytuj]