Szumsk (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szumsk
Ilustracja
Cerkiew prawosławna Przemienienia Pańskiego,wspólnie użytkowana przez UKP PM i UKP PK
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Ternopil Oblast.svg tarnopolski
Powierzchnia 5 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

5453[1]
Nr kierunkowy +380-3558
Kod pocztowy 47104
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Szumsk
Szumsk
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Szumsk
Szumsk
Ziemia50°07′N 26°07′E/50,116667 26,116667
Portal Portal Ukraina

Szumsk (ukr. Шумськ) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu szumskiego, do 1945 w Polsce, w województwie wołyńskim, w powiecie krzemienieckim, siedziba gminy Szumsk.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP

Szumsk jest jedną z najwcześniej wzmiankowanych miejscowości na Wołyniu (1149 r.). W 1637 roku założono tu klasztor bazylianów, zniszczony wraz z całym miastem podczas powstania Chmielnickiego. W 1715 roku Stanisław Maliński ufundował klasztor franciszkanów, po powstaniu listopadowym skasowany; kościół klasztorny zamieniono na cerkiew prawosławną[2].

W okresie międzywojennym miejscowość była siedzibą gminy Szumsk. Miasteczko było zamieszkane głównie przez ludność żydowską (70%), która została wymordowana przez Niemców z pomocą ukraińskiej policji 8 sierpnia 1942 roku podczas likwidacji getta; za miastem znajduje się zbiorowa mogiła 1792 rozstrzelanych mieszkańców[3].

W nocy z 20 na 21 marca 1943 na Szumsk napadła bojówka złożona ze zbiegłych policjantów ukraińskich i banderowców, wywlekając z domów kilku Polaków i zabijając na terenie byłego getta. Miasto stało się schronieniem dla około 3 tys. Polaków uciekających z wiosek przed rzeziami UPA; wsie gminy w znacznej części były polskie. Niemcy utworzyli w Szumsku oddział policji złożony z Polaków, który dawał ochronę uchodźcom[4].

Armia Czerwona zajęła Szumsk 26 lutego 1944 roku[3]. Polacy zostali ekspatriowani z miasta w maju 1945 roku[4].

Po wojnie ludność ukraińska została poddana represjom, liczne wywózki na wschód, procesy upowców.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

  • cerkiew Przemienienia Pańskiego (dawny kościół franciszkanów) - zdaniem Grzegorza Rąkowskiego główny zabytek miasta[2]
  • młyn z pocz. XX wieku[2]
  • Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP - ufundowany w 1852 roku służył wiernym do 1945 roku. Następnie użytkowany jako magazyn, w 1985 roku wysadzony w powietrze. Świątynię odbudowano według starych planów po upadku ZSRR[2].
  • zamek[5] - w XIX w. był w ruinie[2].
 Osobny artykuł: Zamek w Szumsku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2017 року. Державна служба статистики України. Київ, 2017. стор.66
  2. a b c d e Grzegorz Rąkowski, Wołyń. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część I, Rewasz, Pruszków 2005, ​ISBN 83-89188-32-5​, s. 393-394
  3. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ​ISBN 978-5-8243-1296-6​ s. 1098
  4. a b Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ​ISBN 83-87689-34-3​, s. 456-457
  5. Szumsk. [dostęp 7.9.13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, Warszawa, 1880–1902, s. 77.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]