Kopyczyńce
Na mapach:
49°06′N 25°54′E/49,100000 25,900000

![]() |
Ten artykuł od 2012-07 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
| |||
Państwo | |||
---|---|---|---|
Obwód | |||
Rejon | |||
Powierzchnia |
3,5 km² | ||
Wysokość |
340 m n.p.m. | ||
Populacja (2017) • liczba ludności |
| ||
Nr kierunkowy |
+380-3557 | ||
Kod pocztowy |
48260 | ||
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||
![]() | |||
Strona internetowa |

Kopyczyńce[2] (ukr. Копичинці) – miasto w obwodzie tarnopolskim Ukrainy, w rejonie czortkowskim[3] nad rzeczką Niczławą. W 1921 r. (spis) 8146 mieszkańców. Zamieszkane do 1944 r. głównie przez Polaków, Ukraińców i Żydów.
Znajduje się tu stacja kolejowa Kopyczyńce, węzeł linii Tarnopol – Biała Czortkowska i Husiatyn – Kopyczyńce.
Kalendarium[edytuj | edytuj kod]
- 1340–1772 – najpierw wieś następnie miasto (1564) w powiecie trembowelskim ziemi halickiej województwa ruskiego I Rzeczypospolitej
- 1443 – erygowanie parafii rzymskokatolickiej[4]
- 1564 – nadanie praw miejskich
- 1651 – zwycięska bitwa pod Kopyczyńcami stoczona 12 maja między armią polską dowodzoną przez hetmana polnego koronnego Marcina Kalinowskiego a połączonymi siłami kozacko-tatarskimi pod wodzą Asanda Demki w trakcie powstania Chmielnickiego na płd.-wsch. rubieżach Rzeczypospolitej
- 1672 – przejęte przez Turcję w wyniku pokoju buczackiego
- 1699 – wróciły do Polski w wyniku pokoju w Karłowicach zawartego z Turcją
- 1772 – przejęte przez Austrię w wyniku I rozbioru Polski, znalazły się w powiecie zaleszczyckim w cyrkule halickim[5]
- 1786 – miasteczko zostało włączone do cyrkułu XV (tarnopolskiego)[6]
- 1809 – przejęte przez Rosję w wyniku pokoju w Tylży z r. 1807
- 1815 – przejęte ponownie przez Austrię w rezultacie kongresu wiedeńskiego
- 1854 – siedziba powiatu w cyrkule czortkowskim
- 1862 – pożar miasteczka: spłonęło 38 budynków, a 63 rodziny straciły dach nad głową. Brak ofiar śmiertelnych. Straty wyniosły ok. 32.000 złotych reńskich[7]
- 1867–1918 miasto w powiecie husiatyńskim w austriackim Królestwie Galicji i Lodomerii
- 1919 – w czasie tzw. ofensywy czortkowskiej rozpoczętej 7–8 czerwca, I Korpus Galicyjski UHA Osypa Mykytki zajął Kopyczyńce. Jednostki polskie armii Hallera przejęły ten rejon 16 lipca 1919
- 1918–1919 – nieformalnie kontrolowany przez ZURL
- 1921 – traktat ryski przywrócił Kopyczyńce Polsce
- od 1 lipca 1925 r.[8] do 1939 – stolica powiatu kopyczynieckiego w województwie tarnopolskim. Siedziba garnizonu macierzystego Batalionu KOP „Kopyczyńce”
- 1939–1941 – zajęte przez ZSRR
- 1941–1944 – zajęte przez Niemcy
- 1943–1945 – miejsce schronienia dla polskiej ludności uciekającej z pobliskich wiosek przed atakami OUN-UPA. Doszło w pojedynczych mordów, w których nacjonaliści ukraińscy zamordowali tutaj lub w pobliżu 25 Polaków[9].
- 1944–1991 – w składzie rejonu husiatyńskiego Ukraińskiej SRR
- W 1989 liczyło 7327 mieszkańców[10].
- od 1991 – w niepodległej Ukrainie
- W 2013 liczyło 6890 mieszkańców[11].
Zabytki[edytuj | edytuj kod]
- zamek, dwór – w Kopyczyńcach istniał warowny zamek, który oparł się najazdom Turków i Tatarów i przetrwał do XVIII w. W połowie XVIII w. na miejscu zamku wybudowano klasycystyczny dwór zwany pałacem[12], zniszczony podczas I wojny światowej[13].
- kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – znajduje się w mieście. Pierwotny kościół był drewniany, wzniesiony w latach 1699–1705 z fundacji podczaszego halickiego Szymona Baworowskiego. Po jego rozebraniu zbudowano w latach 1763–1803 nowy, murowany[14][15], autorem projektu mógł być Piotr Polejowski[16]. Konsekrowany w 1824 r., zamknięty po II wojnie światowej, przywrócony do kultu w 1990 r[4][17].
Urodzeni[edytuj | edytuj kod]
- Józef Marian Baworowski (1822–1885) – polski ziemianin, konserwatysta, członek Izby Panów w austriackiej Radzie Państwa
- Roman Daca (1905–1994) – polski duchowny katolicki, płk Armii Krajowej. Odznaczony w 1944 Krzyżem Orderu Virtuti Militari V kl.
- Tadeusz Gromnicki (1851–1939) – ksiądz rzymskokatolicki, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Roman Hubczenko (1878–1958) – polski aktor
- Wasyl Iwanczuk (ur. 1969) – ukraiński szachista, arcymistrz od 1988 roku.
- Metody (Kudriakow) (ur. 1949) – zwierzchnik Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego[18].
- Anna Marzec (1930) – polska profesor nauk chemicznych
- Henryk Mehlberg (1904–1979) – polski filozof, logik, metodolog, członek szkoły lwowsko-warszawskiej.
- Adam Niemiec (1912 – 1974) – polski piłkarz i trener[19]
- Adam Obrubański (1898 – 1940) – polski piłkarz, trener i sędzia[20], doktor praw, oficer Wojska Polskiego, ofiara Zbrodni Katyńskiej.
- Zdzisław Podedworny (1941) – polski trener piłkarski.
- Leszek Sawicki (1924–2017) – polski geolog, współzałożyciel: Oddziału Dolnośląskiego PIG i Towarzystwa Miłośników Lwowa[21].
- Ludwik Sembratowicz (1837–1892) – feldmarszałek – porucznik armii Austro-Węgier.
- Franciszek Sławski (1916–2001) – polski prof., językoznawca-slawista.
- Władysław Wszelaczyński (1847–1896) – polski pianista, kompozytor i pedagog.
- Adam Wysocki (1905–1977) – polski piosenkarz, członek Chór Dana, aktor estradowy[22]
Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]
- Budzanów
- Chorostków
- Czabarówka
- Czortków
- Hadyńkowce
- Husiatyn
- Kobyłowłoki
- Kociubińce
- Kotówka
- Teklówka
- Wasylkowce[23]
Zobacz też[edytuj | edytuj kod]
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2017 року. Державна служба статистики України. Київ, 2017. стор.65.
- ↑ Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. nr 69, poz. 104).
- ↑ Постанова Верховної Ради України від 17 липня 2020 року № 807-IX „Про утворення та ліквідацію районів”, Офіційний вебпортал парламенту України [dostęp 2023-03-12] (ukr.).
- ↑ a b Kopyczyńce, www.rkc.lviv.ua [dostęp 2023-02-18] .
- ↑ Carte nouvelle des Royaumes de Galizie et Lodomerie avec le District de Bukowine, Augsburg po 1772.
- ↑ Carte Generale de l’Atlas des Roiaumes Galicie et Lodomerie divisés en 19 Cercles avec la Buckowina, 1786.
- ↑ „Czas” nr 243, Kraków 22 października 1862, s. 3.
- ↑ M.P. z 1925 r. nr 160, poz. 717.
- ↑ Henryk Komański , Szczepan Siekierka, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie tarnopolskim 1939-1946, wyd. 2, Wrocław: Nortom, 2006, s. 236–237, ISBN 83-89684-61-6, ISBN 978-83-89684-61-5, OCLC 156875487 .
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
- ↑ Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 7: Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, s. 88–89, ISBN 83-04-04229-0, ISBN 83-04-03701-7 (całość) .
- ↑ Grzegorz Rąkowski , Paweł Luboński , Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Pruszków: Rewasz, 2006, s. 190, ISBN 83-89188-46-5, OCLC 69287000 .
- ↑ KOPYCZYŃCE. Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (1763 – 1803). Tarnopolski obw., Czortkowski r-n (Husiatynski r-n) | Kościoły i kaplice Ukrainy, www.rkc.in.ua [dostęp 2023-02-18] .
- ↑ Jerzy Petrus , Ponowna strata .
- ↑ Jerzy Kowalczyk, Świątynie i klasztory późnobarokowe w archidiecezji lwowskiej [w] Rocznik Historii Sztuki, 2003, Nr XXVIII, s. 206.
- ↑ Kościół rzymskokatolicki na terenie obwodu tarnopolskiego w latach 1945–1991. Część 4, Nowy Kurier Galicyjski, 24 września 2021 [dostęp 2023-02-18] (pol.).
- ↑ Мефодий (Кудряков). [dostęp 2012-12-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-21)].
- ↑ Zapomniany trener Śląska Wrocław, slaskwroclaw.pl, 20 maja 2009 [dostęp 2023-02-18] .
- ↑ Katyń 1940, OBRUBAŃSKI, Katyń 1940 [dostęp 2023-02-18] (pol.).
- ↑ Nekrolog w Gazecie Wrocławskiej, 24 II 2017, strona 12.
- ↑ Kalendarium, www.dziennikteatralny.pl [dostęp 2023-02-18] .
- ↑ Zobacz http://www.wasylkowce.kunicki.net.pl/.
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
- Kopeczyńce, ''Kopyczyńce'', mko, powiat husiatyński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 377 .
- Hetmańszczyzna, przysiółek Kopeczyniec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 69 .
- Kopyczyńce na wojskowej mapie (1:200 000 1cm=2km) austriacko-węgierskiej z ok. 1889 r.
- Копичинці (ukr.)
- Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona