Tadeusz Gwiazdowski

Tadeusz Gwiazdowski
Imię i nazwisko	Antoni Gwiazdowski
Data i miejsce urodzenia	1 września 1918 ; Hamborn
Data i miejsce śmierci	12 grudnia 1983 ; Gdynia
Zawód	aktor
	Odznaczenia

Tadeusz Gwiazdowski, właśc. Antoni Gwiazdowski (ur. 1 września 1918 w Hambornie, zm. 12 grudnia 1983 w Gdyni) – polski aktor, teatralny, filmowy i telewizyjny.

Życiorys

Urodził się 1 września 1918 w Hambornie n. Renem (obecnie dzielnica Duisburga), na terenie Cesarstwa Niemieckiego. Od 1920 mieszkał z rodziną w Bydgoszczy. Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego w Bydgoszczy. Po scysji z profesorem przeniesiony do gimnazjum oo. Salezjanów w Aleksandrowie Kujawskim, tu kolejny konflikt. Maturę zdał eksternistycznie podczas studiów w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej, które rozpoczął w 1937 na Wydziale Aktorskim. Jako uczeń gimnazjalny statystował w przedstawieniach, a czasem grywał w inscenizacjach dla dzieci^[1]. W sezonie 1936/1937 był członkiem zespołu aktorskiego Teatru Polskiego w Bydgoszczy. Studia przerwał wybuch II wojny światowej.

W czasie okupacji niemieckiej został skierowany na roboty przymusowe. Pracował na Pomorzu Zachodnim, wpierw na wsi, potem jako kierowca w bobolickiej drukarni^[2].

Po zakończeniu wojny, wiosną 1945, przyjechał do Warszawy, gdzie zarejestrował się w ZASP-ie. Po zdaniu egzaminu eksternistycznego aktorskiego wraz z innymi aktorami przeniósł się na Wybrzeże^[2]. W sezonie 1945/1946 występował na deskach Teatru Miejskiego „Komedia” w Gdyni, a w sezonie 1946–1947 w Teatrze Dramatycznym Marynarki Wojennej i Teatrze Aktorów w Sopocie. W latach 1948–1979 był aktorem Teatru Wybrzeże w Gdańsku. W 1979 przeszedł na emeryturę, ale nadal występował na scenie Teatru Wybrzeże. Był także radnym MRN w Gdyni^[3].

Występował również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Dzika kaczka Henrika Ibsena w reż. Kazimierza Łastawieckiego (1970), Dlaczego mnie budzą? Michela de Ghelderode’a w reż. Marka Okopińskiego jako Jair (1972), Jenny Nikołaja Leskowa w reż. Jerzego Afanasjewa jako Clove Mangrum (1973) oraz w Justynie według Elizy Orzeszkowej w reż. Marka Okopińskiego jako Orzelski (1974), Powodzi Bergera Henninga w reż. Jerzego Afanasjewa jako Charley (1977), Ciężkich czasach Michała Bałuckiego w reż. Jerzego Afanasjewa jako Żuryło (1979) i Krystynie Augusta Strindberga w reż. Ryszarda Majora jako Gustaw Horn (1980).

Zmarł w Gdyni, pochowany na cmentarzu Witomińskim w nowej alei zasłużonych (kwatera 26-38-15)^[4].

Filmografia

Kanał (1956) – sierżant „Kula”, szef kompanii
Nikodem Dyzma (1956) – Gabryś, „sąsiad” Dyzmy spod mostu Poniatowskiego, później jego lokaj
Trzy kobiety (1956) – oficer niemiecki obecny przy przesłuchaniu Heleny
Kapelusz pana Anatola (1957) – Migdał, milicjant grający z Anatolem w szachy
Pętla (1957) – dozorca Zenek
Skarb kapitana Martensa (1957) – Antoni
Orzeł (1958) – bosman Bryt
Wolne miasto (1958) – Niemiec w dokach
Pociąg (1959) – konduktor
Ostatni kurs (1963) – taksówkarz Kazik Górski, zmiennik Kowalskiego
Żona dla Australijczyka (1963) – kierowca mikrobusu „Balt-Touru”
Banda (1964) – majster w Stoczni Gdańskiej
Echo (1964) – kelner w restauracji w Sopocie
Wilczy bilet (1964) – majster Zygmunt Zakrzewski
Jutro Meksyk (1965) – prezes
Skok (1967) – ojciec Teresy
Molo (1968) – mężczyzna na urodzinach Andrzeja
Ostatni po Bogu (1968) – oficer na balu sylwestrowym
Stawka większa niż życie (serial telewizyjny) (1968) – Fryderyk, portier w hotelu „Excelsior” (odc. 2. Hotel Excelsior)
W każdą pogodę (1969) – bosman
Prom (1970) – bosman na holowniku „Bosman”
Przystań (1970) – bosman
Podróż za jeden uśmiech (serial telewizyjny) (1971) – strażak podwożący ciocię Ulę i Poldka na Hel (odc. 7. Pożegnanie z Dudusiem)
Samochodzik i templariusze (serial telewizyjny) (1971) – kapitan Petersen, ojciec Karen
Seksolatki (1971) – mężczyzna w mieszkaniu znajomego Danki
Podróż za jeden uśmiech (1972) – strażak
Tajemnica wielkiego Krzysztofa (1972) – ksiądz
Z tamtej strony tęczy (1972) – gość w lokalu
Czarne chmury (serial telewizyjny) (1973) – Kalinowski, marszałek dworu hetmana Jana Sobieskiego (odc. 6. Intryga i odc. 9. Zaręczyny)
Drzwi w murze (1973) – sprzedawca porcelanowych piesków
Ile jest życia (serial telewizyjny) (1974) – Marzęta (odc. 4. Jeszcze wystrzał)
S.O.S. (serial telewizyjny) (1974) – szef Kostronia (odc. 1. Tajemnica Ewy Szmidt, odc. 2. Jolka i odc. 4. Fałszywy trop)
Kazimierz Wielki (1975) – medyk
Koń by się uśmiał (1975)
Kapitan z „Oriona” (1977) – krawiec
Prawo Archimedesa (1977) – komandor, członek komitetu organizacyjnego maratonu
Próba ognia i wody (1978) – komendant straży pożarnej
Życie na gorąco (serial telewizyjny) (1978) – Lerouve, komisarz marsylskiej policji (odc. 3. Marsylia)
Buddenbrookowie (Boodenbrooks) (serial telewizyjny) (1979)
Młyn Lewina (Levins Muhle) (1980) – proboszcz
Wizja lokalna 1901 (1980)
Blizny (serial telewizyjny) (1981) – chłop w Granicznej Wsi (odc. 2)
Człowiek z żelaza (1981) – stoczniowiec
Debiutantka (1981) – pasażer w przedziale
Książę (1981) – mężczyzna w taksówce „Księcia”

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1976)
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964)^[5]
Złoty Krzyż Zasługi (1957)
Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska”

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda miasta Gdyni (1959)
Wyróżnienie na II Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za rolę Kitta w spektaklu Zabawa jak nigdy Williama Saroyana w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1960)^[6]
Nagroda na V FTPP w Toruniu za rolę Azdaka w spektaklu Kaukaskie kredowe koło Bertolta Brechta w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1963)^[6]
Nagroda na VI FTPP w Toruniu za rolę Falstaffa w Henryku IV i Anzelma w Komu bije dzwon w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1964)^[6]
„Order Stańczyka” – nagroda miesięcznika „Litery” za całokształt pracy artystycznej (1966)^[7]
Nagroda na X FTPP w Toruniu za rolę Jego w spektaklu Poczwórka Sławomira Mrożka w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1968)
Nagroda na XIV FTPP w Toruniu za rolę Priamusa i Jowisza w spektaklu Świat zawikłany (1971)
Nagroda Wojewody Gdańskiego w dziedzinie kultury (1975)^[8]

Upamiętnienie

Od 16 lutego 1993 jest patronem jednej z ulic w Gdańsku-Brzeźnie^[9].

Przypisy

↑ Michał Misiorny. Próba o Tadeuszu Gwiazdowskim. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 3, s. 91–106, 1966. Gdynia: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-02].
↑ ^a ^b Magdalena Tarnawska. Tadeusz Gwiazdowski. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 103–110, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-07].
↑ Zdjęcie. „Litery”. Nr 12(24), s. 0, 1963. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-03-13].
↑ Cmentarze Komunalne w Gdyni [online], gdynia.grobonet.com [dostęp 2025-03-13] .
↑ Kronika wydarzeń kulturalnych. Plastyka. 1964 rok. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 2, s. 219, 1965. Gdynia: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-02].
↑ ^a ^b ^c Ewa Moskalówna. Bliski człowiek. Wspomnienie o Tadeuszu Gwiazdowskim. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 98–102, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-07].
↑ „Ordery Stańczyka”. „Litery”. Rok V, Nr 3 (51), s. 1, marzec 1966. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-09-15].
↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 336, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-22].
↑ GWIAZDOWSKI TADEUSZ, aktor, patron gdańskiej ulicy – Encyklopedia Gdańska [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2025-03-13] .

Bibliografia

Tadeusz Gwiazdowski w bazie filmpolski.pl
Tadeusz Gwiazdowski w bazie Filmweb
Tadeusz Gwiazdowski (osoba), [w:] Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2025-03-13] .

Linki zewnętrzne

Tadeusz Gwiazdowski w bazie IMDb (ang.)
Tadeusz Gwiazdowski na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”

[1] Michał Misiorny. Próba o Tadeuszu Gwiazdowskim. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 3, s. 91–106, 1966. Gdynia: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-02].

[:2-2] Magdalena Tarnawska. Tadeusz Gwiazdowski. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 103–110, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-07].

[3] Zdjęcie. „Litery”. Nr 12(24), s. 0, 1963. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-03-13].

[4] Cmentarze Komunalne w Gdyni [online], gdynia.grobonet.com [dostęp 2025-03-13] .

[5] Kronika wydarzeń kulturalnych. Plastyka. 1964 rok. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 2, s. 219, 1965. Gdynia: Wydawnictwo Morskie. [dostęp 2025-10-02].

[:1-6] Ewa Moskalówna. Bliski człowiek. Wspomnienie o Tadeuszu Gwiazdowskim. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 98–102, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-07].

[7] „Ordery Stańczyka”. „Litery”. Rok V, Nr 3 (51), s. 1, marzec 1966. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-09-15].

[8] Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 336, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-22].

[:0-9] GWIAZDOWSKI TADEUSZ, aktor, patron gdańskiej ulicy – Encyklopedia Gdańska [online], gdansk.gedanopedia.pl [dostęp 2025-03-13] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]