Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku
ilustracja
Typ teatru dramatyczny
Założyciel(e) Aleksander Węgierko
Kierownictwo
artystyczne
Agnieszka
Korytkowska-Mazur
(dyrektor teatru)
Data powstania ok. 1938 roku
Państwo  Polska
Lokalizacja ul. Elektryczna 12
15-080 Białystok
Spektakle Żegnaj Judaszu
Na pełnym morzu
Strona internetowa teatru
Strona w bazie e-teatr.pl
Budynek Teatru Dramatycznego w Białymstoku
Budynek Teatru Dramatycznego w Białymstoku
Państwo  Polska
Miejscowość Białystok
Adres ul. Elektryczna 12
przy Parku Starym
Styl architektoniczny modernizm
Architekt Jarosław Gerycz
Rozpoczęcie budowy 1933 rok
Ukończenie budowy 1938 rok
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
Białystok
Białystok
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Białystok
Białystok
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Białystok
Białystok
Ziemia53°07′47,51″N 23°10′09,47″E/53,129864 23,169297

Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstokubiałostocki teatr dramatyczny, działający od 1938 roku.

Historia[edytuj]

Pierwsze przedstawienie w gmachu teatru (wówczas Teatru Miejskiego im. Józefa Piłsudskiego) zagrano w grudniu 1938. Na scenie występował zespół grodzieńskiego Teatru Objazdowego, a oficjalnego otwarcia we wrześniu 1939 miał dokonać marszałek Edward Śmigły-Rydz. W 1940 roku, po włączeniu Białegostoku w skład ZSRR, władze radzieckie upaństwowiły placówkę i przekształciły ją w Państwowy Teatr Polski Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Jego dyrektor, Aleksander Węgierko, powołał do życia pierwszy stały zespół złożony głównie z aktorów scen warszawskich[1]. W spektaklach występowali m.in: Iryna Borodowska, Jacek Woszczerowicz, Seweryn Butrym, Tola Mankiewiczówna i Anatol Szałowski. Przedstawienia odbywały się w języku polskim. Wystawiano twórczość polskich i zagranicznych dramaturgów, m.in. „Intrygę i miłośćFriedricha Schillera, „Moralność pani Dulskiej” i „Pannę MaliczewskąGabrieli Zapolskiej, „DożywocieAleksandra Fredry, „KordianaJuliusza Słowackiego, „Wesele” i „Noc listopadowąStanisława Wyspiańskiego.

W 1944 roku w Białymstoku po raz kolejny ukonstytuował się stały zespół aktorski w składzie: Joanna Błońska, Halina Kossobudzka, Halina Czengery, Lidia Zamkow, Marian Meller, Jan Świderski, Czesław Wołłejko. Do nich dołączyli białostoccy aktorzy: Rena Ruszczyc, Władysław Szumowicz, Władysław Szypulski, Mikołaj Aleksandrowicz, Witold Różycki. To właśnie oni przygotowali już 22 września 1944 roku premierę spektaklu „Uciekła mi przepióreczkaStefana Żeromskiego. W 1945 roku do zespołu dołączyli Hanka Bielicka, Igor Śmiałowski, Jerzy Duszyński i Zygmunt Kęstowicz[2].

Złotymi okresami białostockiej sceny były dyrekcja aktora i reżysera Bronisława Orlicza oraz dwie dyrekcje Jerzego Zegalskiego, który proponował ambitny repertuar z polskim dramatem romantycznym, prapremierą "Sonaty Belzebuba" Witkacego i sztukami Sławomira Mrożka. Zegalski wyreżyserował m.in. "Kordiana" Juliusza Słowackiego, Krystyna Meissner "Szkołę kobiet" Wojciecha Bogusławskiego, Izabella Cywińska przygotowała prapremierę "Dozorcy" Harolda Pintera, a Roman Kordziński wyreżyserował "Czajkę" Czechowa[3].

Kompozycja białostockiego rzeźbiarza, Albina Sokołowskiego, na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego przed Teatrem Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku

Dyrektorzy[edytuj]

Siedziba teatru[edytuj]

Fontanna i Park przed Teatrem Dramatycznym

Teatr położony jest na terenie parku Księcia J. Poniatowskiego przy ul. Elektrycznej 12. Gmach został zaprojektowany przez Jarosława Gerycza[7], zbudowanym w latach 1933-1938. Teatr Dramatyczny mieści się w zabytkowym budynku, wybudowanym pod koniec lat 30. XX wieku w stylu modernistycznym. Do tej pory zachował się oryginalny rozkład wnętrz teatralnych[8].

Teatr posiada trzy sceny:

  • Scena Duża – widownia na 502 widzów (parter - 306, balkon - 196)[9],
  • Scena Mała – widownia na 100 widzów, prezentuje mniejsze formy teatralne,
  • Scena Foyer – o charakterze kawiarnianym,

Instytucja posiada własne pracownie[10]: krawieckie, modelatorsko-plastyczną, szewską, perukarską (charakteryzatornia), stolarską. Przy Teatrze działa też Archiwum Artystyczne, dokumentujące różnorodne działania artystyczne od 1944 roku, a także Biblioteka teatralna.

Zespół artystyczny[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Artyści Teatru Dramatycznego w Białymstoku.

w sezonie 2015/2016[edytuj]

Kontrowersje wokół patrona[edytuj]

Pierwotnie gmach miał zostać Domem Ludowym im. J. Piłsudskiego. Jednak przed ukończeniem budowy ludność Białegostoku zadecydowała, aby zmienić profil obiektu. Tak powstał Teatr Miejski im. Józefa Piłsudskiego, który ofiarowano pierwszemu marszałkowi w podziękowaniu za niepodległość Polski.

Zmiany w teatrze po 1940 roku według niektórych historyków zostały źle przyjęte przez część społeczeństwa, które miało widzieć w Teatrze Miejskim im. Józefa Piłsudskiego pomnik patriotyzmu. Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej był przyczyną likwidacji teatru. Jednak już we wrześniu 1944 roku powstał Teatr Wojewódzki w Białymstoku (w tym okresie działał jedynie Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie). Początkowo spektakle odbywały się w budynku obecnego Kina Ton, a od 1948 w obecnym budynku. W 1950 teatr został ponownie upaństwowiony i nadano mu imię Aleksandra Węgierki.

Decyzją marszałka woj. podlaskiego Jarosława Schabieńskiego, 12 maja 2007 Aleksander Węgierko przestał być patronem Teatru Dramatycznego w Białymstoku[11]. Przywrócono pierwotnego patrona, tj. Józefa Piłsudskiego. Nazwa utrzymała się jednak tylko przez pół roku. Podczas listopadowej sesji rady miejskiej, radni Białegostoku ponownie nadali Teatrowi Dramatycznemu imię Aleksandra Węgierki[12].

Niektóre źródła wskazują, że dyrektor Węgierko w okresie okupacji 1939-1941 traktował teatr jako jedno z narzędzi radzieckiej agitacji. Według białoruskiego historyka Jauhiena Siamaszki dyrektor twierdził, że teatr może być najlepszym nośnikiem ideologii komunistycznej do mas pracujących[13].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]