Układ stowarzyszeniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Układ stowarzyszeniowy – umowa międzynarodowa, którą Unia Europejska zawiera z krajami trzecimi, której celem jest ustanowienie ram wszechstronnego prowadzenia stosunków dwustronnych[1].

W niektórych przypadkach umowa przygotowuje kraje do przyszłego członkostwa w Unii Europejskiej. Układy stowarzyszeniowe różnią się w zależności od kraju partnerskiego, mimo to muszą spełniać następujące kryteria: podstawą wniosku jest artykuł 217 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej; kraj kandydujący musi mieć zamiar ustanowienia ścisłej współpracy gospodarczej i politycznej w stopniu wyższym od zwykłej współpracy; kraj kandydujący musi utworzyć organy do zarządzania kooperacją, właściwe do podejmowania decyzji, wiążące strony umowy; kraj kandydujący musi zaoferować klauzulę największego uprzywilejowania; kraj kandydujący musi zapewnić uprzywilejowane relacje z Unią Europejską; kraj kandydujący musi zaoferować klauzulę o poszanowaniu praw człowieka i zasad demokratycznych. W wielu przypadkach umowa o stowarzyszeniu zastępuje umowę o współpracy[1].

Kraje stowarzyszone[edytuj]

Kraj Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu Podpisanie stowarzyszenia Wejście w życie stowarzyszenia
 Albania styczeń 2003[2] 12 czerwca 2006[a][3] 1 kwietnia 2009[3]
 Algieria czerwiec 1997[4] 22 kwietnia 2002[5] 1 września 2005[5]
 Bośnia i Hercegowina 25 listopada 2005[6] 16 czerwca 2008[a][6] 1 czerwca 2015[7]
 Chile 2000[8] 18 listopada 2002[9] 1 marca 2005[9]
 Czarnogóra 26 września 2006[10] 15 października 2007[a][11] 1 maja 2010[11]
 Egipt marzec 1995[4] 21 czerwca 2001[12][b] 1 czerwca 2004[13]
 Gruzja 15 lipca 2010[14] 27 czerwca 2014[15] 1 lipca 2016[16]
 Islandia 1990 w ramach EOG 2 maja 1992 w ramach EOG[17] 1 stycznia 1994 w ramach EOG[17]
 Izrael grudzień 1993[4][c] 20 listopada 1995[19] 1 czerwca 2000[19]
 Jordania 18 lipca 1995[20] 24 listopada 1997[21] 1 maja 2002[21]
 Kosowo 28 października 2013[22] 27 października 2015[a][23] 1 kwietnia 2016[24]
 Liban listopad 1995[4] 17 czerwca 2002[25] 1 kwietnia 2006[25]
 Macedonia marzec 2000[26] 9 kwietnia 2001[a][27] 1 kwietnia 2004[27]
 Maroko wiosna 1992[28][d] 26 lutego 1996[29] 1 marca 2000[29]
 Mołdawia 12 stycznia 2010[30] 27 czerwca 2014[31] 1 lipca 2016[32]
 Palestyna maj 1996[4] 24 lutego 1997[33] 1 lipca 1997[33]
 Serbia 1 października 2005[34] 29 kwietnia 2008[a][34] 1 września 2013[34]
 Tunezja grudzień 1994[4] 17 lipca 1995[35] 1 marca 1998[35]
 Turcja 31 lipca 1959[36] 12 września 1963 – Ankara Agreement[37]
22 grudnia 1995 – Unia celna[38]
1 stycznia 1996 – Unia celna[37]
 Ukraina 5 marca 2007[39] 21 marca 2014 – część polityczna umowy[40]
27 czerwca 2014 – część handlowa umowy[40]
1 listopada 2014 – tymczasowe wejście w życie części politycznej[40]
1 stycznia 2016 – tymczasowe wejście w życie części handlowej[40]

Organizacje, które podpisały układ stowarzyszeniowy[edytuj]

Kraj Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu Podpisanie stowarzyszenia
Flag of the Central American Integration System.svg System Integracji Środkowoamerykańskiej[e] 28 czerwca 2007[42] 29 czerwca 2012[43]

Kraje i organizacje, które rozpoczęły negocjacje o układzie stowarzyszeniowym[edytuj]

Kraj Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu
 Andora 18 marca 2015[44]
 Armenia 15 lipca 2010[45]
 Azerbejdżan 15 lipca 2010[45]
Flag of Mercosur.svg Mercosur[f] kwiecień 2000[47]
 Monako 18 marca 2015[44]
 San Marino 18 marca 2015[44]
 Syria marzec 1998[4][g]

Kraje, które podpisały układ stowarzyszeniowy i stały się członkami Unii Europejskej[edytuj]

Kraj Rozpoczęcie negocjacji o stowarzyszeniu Podpisanie stowarzyszenia Wejście w życie stowarzyszenia
 Chorwacja [a] 29 października 2001[49] 1 lutego 2005[49]

Uwagi

  1. a b c d e f g Porozumienie o Stabilizacji i Stowarzyszeniu.
  2. Według źródła Rady Europejskiej układ został podpisany cztery dni później[13].
  3. Według książki Israel and Europe: A Complex Relationship negocjacje rozpoczęły się 21 lutego 1994[18].
  4. Według IEMed. negocjacje rozpoczęły się w grudniu 1993 roku[4].
  5. Organizacja międzynarodowa, której członkami są: Belize, Dominikana, Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Nikaragua, Panama oraz Salwador[41].
  6. Organizacja międzynarodowa, której członkami są: Argentyna, Brazylia, Boliwia, Paragwaj, Urugwaj oraz Wenezuela[46].
  7. Według źródła archiwalnego negocjacje rozpoczęły się w 2003 roku[48].

Przypisy

  1. a b Association Agreements (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-03-04].
  2. Political & Economic relations (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-22].
  3. a b Albania (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-22].
  4. a b c d e f g h The Euro-Mediterranean Association Agreements (ang.). iemed.org. [dostęp 2016-03-10].
  5. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  6. a b Bosnia and Herzegovina (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-22].
  7. Wspólny komunikat prasowy: pierwsze posiedzenie Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia UE–Bośnia i Hercegowina (pol.). consilium.europa.eu, 2015-12-11. [dostęp 2016-02-23].
  8. Chile-European Union (ang.). sice.oas.org. [dostęp 2016-03-10].
  9. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  10. Montenegro – EU Montenegro relations (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-11-16)].
  11. a b Montenegro (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-22].
  12. EURO-MEDITERRANEAN AGREEMENT (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  13. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  14. Political & economic relations (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-26].
  15. EU forges closer ties with Ukraine, Georgia and Moldova (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2014-06-27].
  16. EU-Georgia Association Agreement fully enters into force (ang.). europa.eu, 2016-07-01. [dostęp 2016-07-01].
  17. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-02-29].
  18. Tovias. W: Klaus Boehnke: Israel and Europe: A Complex Relationship. Springer Science & Business Media, 2012-12-06, s. 43. ​ISBN 3322812626​, ​ISBN 9783322812629​. [dostęp 2016-03-10]. (ang.)
  19. a b Agreements (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-26].
  20. Association Agreements (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  21. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  22. EU starts the Stabilisation and Association Agreement negotiations with Kosovo (ang.). europa.eu, 2013-10-28. [dostęp 2016-02-23].
  23. Stabilisation and Association Agreement between the European Union and Kosovo signed (ang.). europa.eu, 2015-10-27. [dostęp 2016-02-23].
  24. Kosovo (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-04-13].
  25. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  26. Chronology of bilateral relations (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-23].
  27. a b The former Yugoslav Republic of Macedonia (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-23].
  28. Morocco’s 1995 association agreement with the European Union. W: John Damis: The Journal of North African Studies. Wyd. 4. T. 3. 1998, s. 91–112. DOI: 10.1080/13629389808718345. (ang.)
  29. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2015-03-09].
  30. EU – Moldova Association Agreement (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2015-02-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-01-26)].
  31. EU Relations with Moldova (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-25].
  32. Full entry into force of the Association Agreement between the European Union and the Republic of Moldova (ang.). europa.eu, 2016-07-01. [dostęp 2016-07-01].
  33. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-10].
  34. a b c Serbia (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-23].
  35. a b Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2016-03-09].
  36. Evaluation of the EU-TURKEY Customs Union – I – Introduction (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-02-22].
  37. a b History (ang.). avrupa.info.tr. [dostęp 2016-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-12)].
  38. Turkey: Customs Unions and preferential arrangements (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2014-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-22)].
  39. EU-UKRAINE ASSOCIATION AGREEMENT: GUIDELINE FOR REFORMS – SECTION 1. FROM COMPLETIONS – OF NEGOTATIONS – TO ENACTMENT (ang.). kas.de. [dostęp 2016-02-25].
  40. a b c d Overview of political relations (ang.). eeas.europa.eu. [dostęp 2016-02-26].
  41. Member States (ang. • hiszp.). sica.int. [dostęp 2015-03-09].
  42. Central America-European Union (ang.). sice.oas.org. [dostęp 2015-03-10].
  43. Agreement (ang.). consilium.europa.eu. [dostęp 2015-03-09].
  44. a b c Official start of negotiations with the European Union (ang. • wł.). esteri.sm, 2015-03-18. [dostęp 2016-03-10].
  45. a b EU launches negotiations on Association Agreements with Armenia, Azerbaijan and Georgia. europa.eu, 2010-07-15. [dostęp 2015-03-10].
  46. En pocas palabras (hiszp. • port.). mercosur.int. [dostęp 2015-03-09].
  47. MERCOSUR-European Union (ang.). sice.oas.org. [dostęp 2015-03-10].
  48. EU-Syria Association Agreement (ang.). enpi-info.eu, 2009. [dostęp 2015-03-10].
  49. a b Croatia (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-04-20].

Linki zewnętrzne[edytuj]