Ulica Oswobodzenia w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Oswobodzenia
Janów-Nikiszowiec
Ilustracja
ul. Oswobodzenia w pobliżu Galerii Szyb Wilson
(widok w kierunku południowo-wschodnim)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice Flaga.svg Katowice
Długość 1 748 m[1]
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0m ↑ ul. Transportowców
ul. Szopienicka
Ikona ulica z prawej.svg 540m ul. Teofila Ociepki
Ikona ulica z lewej.svg 625m ul. Lwowska
Ikona ulica z lewej.svg 940m ul. Cmentarna
Ikona wiad kolejowy.svg 960m linia kolejowa do KWK „Wieczorek”
Ikona ulica z prawej.svg 1110m ul. Leśnego Potoku
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1330m ul. Grodowa
← ul. Hodowców
Ikona ulica most.svg 1470m rzeka Bolina
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1550m ← ul. Hodowców
→ Obrzeżna Zachodnia
Ikona ulica z prawej.svg 1670m Znak d43.svg granica miasta (Mysłowice)
← ul. Łączna, ul. Janowska
↓ ul. ks. Norberta Bonczyka
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica Oswobodzenia
ulica Oswobodzenia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Oswobodzenia
ulica Oswobodzenia
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica Oswobodzenia
ulica Oswobodzenia
Ziemia50°14′46,3″N 19°05′27,6″E/50,246189 19,091011

Ulica Oswobodzenia w Katowicach − jedna z ulic w katowickiej jednostce pomocniczej Janów-Nikiszowiec. Rozpoczyna ona swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicami: Szopienicką i Transportowców. Następnie krzyżuje się kolejno z ulicami: Teofila Ociepki, Lwowską, Cmentarną, Leśnego Potoku, Grodową i Hodowców, natomiast kończy ona swój bieg za skrzyżowaniem z Obrzeżną Zachodnią, przy skrzyżowaniu z ul. Janowską i ul. Łączną, które są ulicami w granicach administracyjnych miasta Mysłowice. W Mysłowicach droga kontynuuje bieg jako ulica ks. Norberta Bończyka[2].

Według badań, przeprowadzonych na zlecenie Urzędu Miasta Katowice w 2007 roku, natężenie ruchu w godzinie popołudniowego szczytu na ul. Oswobodzenia wynosi 1055 samochodów[3]. Ulicą kursują autobusy ZTM[4].

Swoją siedzibę przy ul. Oswobodzenia mają: firmy handlowo-usługowe[2], Galeria Szyb Wilson[5], Fundacja Eko-Art Silesia[6], Szkoła Podstawowa nr 53 im. Stefana Żeromskiego (jedna z trzech siedzib; ul. Oswobodzenia 47)[7], Przedszkole Miejskie nr 62 (ul. Oswobodzenia 61)[8] oraz Środowiskowy Dom Samopomocy przy Śląskim Stowarzyszeniu Ad Vitam Dignam (ul. Oswobodzenia 92)[9].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Droga, biegnąca śladem dzisiejszej ulicy Oswobodzenia, istniała już w XIX wieku. Jest zaznaczona na mapie z 1904 roku[10].

W 1908 i 1913 roku przy dzisiejszej ul. Oswobodzenia wzniesiono budynki szkół podstawowych[11]. Przy ul. Oswobodzenia 59 był zlokalizowany historyczny budynek stolarni z zapleczem, ale nie zachował się do czasów współczesnych[12].

W 2001 roku w budynkach dawnego szybu Wilson (cechownia i markownia) otwarto Galerię Szyb Wilson. Jej twórcami są Johann Bros i Monika Paca[13].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy Oswobodzenia znajdują się następujące historyczne obiekty[14]:

  • dawny szyb Wilson[15] z 1918 roku − obecnie Galeria Szyb Wilson (ul. Oswobodzenia 1), składający się z dawnych budynków biurowych, dawnej łaźni oraz cechowni; obiekty posiadają cechy stylu historyzmu i secesji, zostały zaprojektowane Emila i Georga Zillmannów[12]; obiekt wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego 20 maja 2019 roku (nr rej. A/516/2019);
  • dwa budynki zespołu szybu Wilson (ul. Oswobodzenia 1), wzniesione w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu historyzmu;
  • wolnostojąca kamienica mieszkalna (ul. Oswobodzenia 2), wzniesiona na początku XX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego/secesji;
  • dom mieszkalny − dawne pomieszczenia biurowe i cechownia szybu Kaiser Wilhelm (od 1935 roku[16] pol. Ligoń) przy ul. Oswobodzenia 4, wybudowany około 1870 roku w stylu historyzmu;
  • domy tradycyjne (ul. Oswobodzenia 16, 112/114, 113, 115, 117, 118, 119/121, 120, 123, 125, 127, 137 i 139);
  • kamienica mieszkalna w pierzei (ul. Oswobodzenia 20), pochodząca z przełomu XIX i XX wieku, posiada cechy stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • kamienice mieszkalne (ul. Oswobodzenia 22 i 40);
  • wolnostojąca kamienica mieszkalna z początku XX wieku (ul. Oswobodzenia 24), posiada cechy stylu historyzmu ceglanego prostego i secesji;
  • kamienica z oficyną (ul. Oswobodzenia 27), wzniesiona pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • bezstylowy dom wiejski z zagrodą (ul. Oswobodzenia 28), pochodzący z połowy XIX wieku;
  • kamienica z oficyną w pierzei (ul. Oswobodzenia 31, 31a), wybudowana na początku XX wieku w stylu historyzmu ceglanego;
  • kamienica mieszkalna w pierzei (ul. Oswobodzenia 35), wzniesiona na początku XX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Oswobodzenia 42; róg z ul. T. Ociepki), pochodząca z końca XIX wieku, posiada cechy stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • kamienica mieszkalna z końca XIX wieku (ul. Oswobodzenia 54), posiadająca cechy stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • domy mieszkalne (ul. Oswobodzenia 56, 58 i 62);
  • bezstylowy dom wiejski z zagrodą (ul. Oswobodzenia 60), wybudowany pod koniec XIX wieku;
  • budynek dawnej szkoły żeńskiej (ul. Oswobodzenia 61), wzniesiony na początku XX wieku; obecnie siedziba przedszkola;
  • dom mieszkalny z końca XIX wieku (ul. Oswobodzenia 65), posiada cechy stylu historyzmu i neogotyku;
  • dom mieszkalny z oficyną (ul. Oswobodzenia 67), wybudowany na początku XX wieku w stylu historyzmu/modernizmu;
  • kamienica mieszkalna z końca XIX wieku (ul. Oswobodzenia 73), posiada cechy stylu historyzmu;
  • kamienica mieszkalna z początku XX wieku (ul. Oswobodzenia 75), wzniesiona w stylu modernizmu z elementami historyzmu;
  • dom mieszkalny (ul. Oswobodzenia 77), wybudowany w połowie XIX wieku w stylu historyzmu;
  • kamienica mieszkalna z końca XIX wieku (ul. Oswobodzenia 80), posiada cechy stylu historyzmu;
  • domy mieszkalne (ul. Oswobodzenia 79 i 86), wzniesione w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • kamienica mieszkalna (ul. Oswobodzenia 81), wzniesiona w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • kamienica mieszkalna z oficyną (ul. Oswobodzenia 85), wybudowana w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Oswobodzenia 88; róg z ul. Leśnego Potoku), wzniesiona w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu;
  • domy mieszkalne w pierzejach (ul. Oswobodzenia 90 i 96);
  • wolnostojąca kamienica mieszkalna z początku XX wieku (ul. Oswobodzenia 91), posiada cechy stylu historyzmu i modernizmu;
  • budynek dawnej szkoły męskiej (ul. Oswobodzenia 92), wzniesiony na początku XX wieku w stylu historyzmu, obecnie mieści się w nim Środowiskowy Dom Samopomocy;
  • dom mieszkalny (ul. Oswobodzenia 93), wybudowany pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • dom mieszkalny (ul. Oswobodzenia 95), wzniesiony w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • budynek, wzniesiony w 2. połowie XIX wieku (ul. Oswobodzenia 102);
  • wolnostojąca kamienica mieszkalna (ul. Oswobodzenia 104), wybudowana w 2. połowie XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego;
  • drewniany dom wiejski ze starodrzewem (ul. Oswobodzenia 105), wzniesiony w 2. połowie XIX wieku, obecnie zaadaptowany na bar;
  • dawny budynek pomp (ul. Oswobodzenia 122), pochodzi z początku XX wieku, posiada cechy stylu historyzmu, obecnie jest to budynek mieszkalny[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michał Bulsa, Ulice i place Katowic, wyd. trzecie, Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2018, s. 176, ISBN 978-83-63780-28-9 (pol.).
  2. a b OpenStreetMap: Mapa Podstawowa (pol.). www.openstreetmap.org. [dostęp 2020-11-02].
  3. Urząd Miasta Katowice: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Cz. 1, Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-19].
  4. Zarząd Transportu Metropolitalnego: Rozkład jazdy ZTM (pol.). rj.metropoliaztm.pl. [dostęp 2020-10-20].
  5. Galeria Szyb Wilson: Kontakt (pol.). www.szybwilson.org. [dostęp 2020-11-02].
  6. Fundacja ePaństwo: FUNDACJA EKO-ART SILESIA (pol.). rejestr.io. [dostęp 2020-11-02].
  7. Szkoła Podstawowa nr 53 im. Stefana Żeromskiego: Kontakt (pol.). www.sp53.katowice.pl. [dostęp 2020-11-02].
  8. Przedszkole Miejskie nr 62 w Katowicach: Dojazd i kontakt (pol.). mp62katowice.pl. [dostęp 2020-11-02].
  9. ŚLĄSKIE STOWARZYSZENIE "AD VITAM DIGNAM": ŚDS (pol.). advitamdignam.org. [dostęp 2020-11-02].
  10. Floetzkarte des Oberschlesischen S. No 34 Sect.Janow www.mapywig.org [dostęp 2011-07-19]
  11. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Wydawnictwo Naukowe "Śląsk", 2010, s. 167. ISBN 978-83-7164-636-2.
  12. a b c Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-07-19]
  13. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 115. ISBN 978-83-87727-68-0.
  14. Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-19].
  15. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]
  16. Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 7. ISBN 978-83-87727-68-0.