Victor Klemperer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Victor Klemperer
Prof. dr Victor Klemperer (1952 r.)
Prof. dr Victor Klemperer (1952 r.)
Data i miejsce urodzenia 9 października 1881
Gorzów Wielkopolski
Data i miejsce śmierci 19 lutego 1960
Drezno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Victor Klemperer (ur. 9 października 1881 w Landsberg an der Warthe, dzisiaj Gorzów Wielkopolski, zm. 19 lutego 1960 w Dreźnie) – niemiecki filolog pochodzenia żydowskiego, romanista, profesor historii literatury francuskiej, pisarz, dziennikarz i przedsiębiorca.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Syn rabina, w roku 1912 przyjął chrzest w kościele ewangelickim. W I wojnie światowej służył jako artylerzysta w armii cesarstwa niemieckiego. Po przejęciu władzy w Niemczech przez NSDAP pozbawiony katedry uniwersyteckiej i prawa wykładania. Systematycznie marginalizowany ze społeczeństwa. Po 1939 wysiedlony z własnego domu do tzw. domu żydowskiego.

Ocalenie zawdzięcza konsekwentnej wierności żony – Niemki (Aryjki w świetle ustaw norymberskich)[1], która dzieliła cały czas jego los mimo narastania antysemickich prześladowań. Bombardowanie Drezna 13 lutego 1945, w przeddzień planowanej przez SS wywózki mieszkańców "domu żydowskiego" do obozu śmierci uratowało ostatecznie obojgu życie. Podczas nalotu wmieszał się wraz z cały czas towarzyszącą mu żoną w tłum uciekinierów ze zniszczonego miasta, przerobił w dokumentach nazwisko Klemperer[2]na Kleinpeter i przetrwał na prowincji, w Bawarii, do wyzwolenia przez armię amerykańską. Po wojnie powrócił do Drezna. Światową sławę przyniosła mu praca LTI - notatnik filologa, na tle przeżyć pisarza w okresie III Rzeszy - analiza semantyki języka (LTI - Lingua Tertii Imperii łac. "Język Trzeciej Rzeszy") i obyczajowości totalitarnych Niemiec. Głównym przedmiotem obserwacji Klemperera była neutralizacja zła w odbiorze społecznym poprzez propagandowe manipulacje semantyczne (analiza metod propagandy masowej poprzez monopol informacji i nowoczesnych środków ekspresji - radia, kina, prasy). W swych dziennikach odnotowuje kolejne kroki propagandy nazistowskiej w tym zakresie i ich wycinkowy odbiór społeczny.

Kuzyn dyrygenta Ottona Klemperera[3].

Przypisy

  1. jako małżonek Niemki (żona odmówiła wymuszanego przez Gestapo rozwodu) uniknął wywózek do obozów śmierci w 1942-43
  2. w języku niemieckim wskazujące na żydowskie pochodzenie
  3. który w latach 30., przebywając w USA, bezskutecznie namawiał Wiktora do emigracji z Niemiec. Gdy Wiktor przełamał psychiczne opory przed emigracją, stała się ona niemożliwa w związku z wybuchem II wojny światowej. Chcę dawać świadectwo aż do końca. Dzienniki 1933-1945, przeł. Anna i Antoni Klubowie, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", t. I-III Kraków 2000 ISBN 83-7052-702-7, passim.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • LTI. (Lingua Tertii Imperii - Język Trzeciej Rzeszy). Notatnik filologa, przeł. Juliusz Zychowicz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1983 ISBN 83-08-01125-X
  • Chcę dawać świadectwo aż do końca. Dzienniki 1933-1945, przeł. Anna i Antoni Klubowie, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", t. I-III Kraków 2000 ISBN 83-7052-702-7
  • Dziennik 1933-1945. Wybór dla młodych czytelników przeł. Anna i Antoni Klubowie, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", Kraków 1999 ISBN 83-7052-717-5

Polonica[edytuj | edytuj kod]

Tadeusz Borowski zadedykował Victorowi Klempererowi swoje opowiadanie "Muzyka w Herzenburgu" (z tomu Pożegnanie z Marią).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]