Waplewo (wieś w powiecie olsztyńskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Waplewo
Waplewski cmentarz komunalny
Waplewski cmentarz komunalny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Wysokość 166 m n.p.m.
Liczba ludności (2011) 717[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11-015
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0484699
Położenie na mapie gminy Olsztynek
Mapa lokalizacyjna gminy Olsztynek
Waplewo
Waplewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Waplewo
Waplewo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Waplewo
Waplewo
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Waplewo
Waplewo
Ziemia53°29′53,16″N 20°19′24,90″E/53,498100 20,323583

Waplewo (niem. Waplitz[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek[3]. Administracyjnie wyróżniona jest w Waplewie 1 integralna część miejscowości: część miejscowości Ruda Waplewska. Do 1954 r. miejscowość była siedzibą gminy Waplewo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W miejscowości znajdują się m.in.: przystanek autobusowy PKS, trzy sklepy, (niegdyś bar), ośrodki wypoczynkowe, kościół, prywatna elektrownia wodna. Waplewo posiada stację PKP Waplewo w odległości 3 km od centrum wsi. We wsi zaczyna się szlak kajakowy rzeką Marózką, w okolicy są lasy i jeziora. Dawniej znajdował się tu ośrodek zdrowia i apteka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane wzmianki o miejscowości pochodzą z 1384 roku. Do Towarzystwa Jaszczurczego należał także Lambert z Walpewa (obok rycerza Ludwika Mateski i Dytrycha z Osińska)[4]. Dobra waplewskie były wymieniane w 1467 w akcie jednego z komturów krzyżackich, który zatwierdzał chorążemu ciechanowskiemu Jakubowi Gołyńskiemu kupno 56 włók ziemi[5]. W wiekach XV i XVI Waplewo należało do rodzin Golińskich i Szymanowskich. Kościół katolicki wybudowano przed 1525 rokiem. Od 1612 roku w Waplewie mieściła się parafia ewangelicka. W XVII stuleciu przeszło w posiadanie rodu Finck von Finckenstein. Szkoła wiejska powstała na początku XVIII wieku. W 1818 r. we wsi i majątku ziemskim było 20 domów ze 169 mieszkańcami. W końcu XIX wieku rozwinęła się w Waplewie hodowla owiec. W 1870 roku drewniany budynek kościoła rozebrano, a w 1872 r. wzniesiono nowy, murowany. W 1902 roku pożar zniszczył drewniany budynek szkoły; w jej miejscu w ciągu dwóch lat powstała murowana, piętrowa.

W 1914 roku między Waplewem a jeziorem Mielno doszło do zaciętej bitwy między wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Poległych żołnierzy pochowano na pobliskim cmentarzu wojennym (spoczywa tam 426 niemieckich i 206 rosyjskich żołnierzy). W 1933 r.[6] w miejscowości mieszkało 547 osób, a w 1939 r.[7] – 519 osób[8]. We wsi były wtedy: poczta, karczma dworska, gorzelnia, szkoła, kościół ewangelicki, sklep. Gospodarowało kilkunastu rolników, jednak większość ludzi trudniła się pracą w dużym majątku, leżącym po drugiej stronie Marózki.

Podczas drugiej wojny światowej w Waplewie pracowało wielu jeńców wojennych: Rosjan, Francuzów, Polaków (Stalag I B). Po wojnie większość Mazurów wyjechała, a na ich miejsce osiedliła się ludność napływowa z różnych regionów Polski. Majątek ziemski wszedł w skład PGR.

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Waplewo[2].

W 1995 roku, dzięki skutecznym działaniom poseł Ireny Petryny, oddano do użytku nową szkołę. W 1997 roku Waplewo liczyło 776 mieszkańców. W 2005 r. we wsi mieszkały 752 osoby.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[9]:

Inne zabytki:

  • pozostałości cmentarza ewangelickiego z drugiej połowy XIX wieku, położonego 200 m na południe od miejscowości, przy polnej drodze.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. GUS. [dostęp 2019-03-31].
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-03-14].
  4. Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, str. 175
  5. Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 215
  6. Stan na 16 czerwca.
  7. Stan na 17 maja.
  8. Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Osterode (niem.). 2006. [dostęp 2013-05-01].
  9. Ewa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 marca 2013 r. – woj. warmińsko-mazurskie (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013-04-05. s. 161. [dostęp 2013-05-01].
  10. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 236