Waplewo (wieś w powiecie olsztyńskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Waplewo
Waplewski cmentarz komunalny
Waplewski cmentarz komunalny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Wysokość 166 m n.p.m.
Liczba ludności (2009) 769[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11-015
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0484699
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Waplewo
Waplewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Waplewo
Waplewo
Ziemia53°29′53,16″N 20°19′24,90″E/53,498100 20,323583

Waplewo (niem. Waplitz[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek[3]. Administracyjnie wyróżniona jest w Waplewie 1 integralna część miejscowości: część miejscowości Ruda Waplewska. Do 1954 r. miejscowość była siedzibą gminy Waplewo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W miejscowości znajdują się m.in.: przystanek autobusowy PKS, ośrodek zdrowia, apteka, poczta, trzy sklepy, bar, ośrodki wypoczynkowe, kościół, prywatna elektrownia wodna. Waplewo posiada stację PKP Waplewo w odległości 3 km od centrum wsi. We wsi zaczyna się szlak kajakowy rzeką Marózką, w okolicy są lasy i jeziora.

Historia[edytuj]

Najstarsze znane wzmianki o miejscowości pochodzą z 1384 roku. Do Towarzystwa Jaszczurczego należał także Lambert z Walpewa (obok rycerza Ludwika Mateski i Dytrycha z Osińska)[4]. W wiekach XV i XVI Waplewo należało do rodzin Golińskich i Szymanowskich. Kościół katolicki wybudowano przed 1525 rokiem. Od 1612 roku w Waplewie mieściła się parafia ewangelicka. W XVII stuleciu przeszło w posiadanie rodu Finck von Finckenstein. Szkoła wiejska powstała na początku XVIII wieku. W 1818 r. we wsi i majątku ziemskim było 20 domów ze 169 mieszkańcami. W końcu XIX wieku rozwinęła się w Waplewie hodowla owiec. W 1870 roku drewniany budynek kościoła rozebrano, a w 1872 r. wzniesiono nowy, murowany. W 1902 roku pożar zniszczył drewniany budynek szkoły; w jej miejscu w ciągu dwóch lat powstała murowana, piętrowa.

W 1914 roku między Waplewem a jeziorem Mielno doszło do zaciętej bitwy między wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Poległych żołnierzy pochowano na pobliskim cmentarzu wojennym (spoczywa tam 426 niemieckich i 206 rosyjskich żołnierzy). W 1933 r.[5] w miejscowości mieszkało 547 osób, a w 1939 r.[6] – 519 osób[7]. We wsi były wtedy: poczta, karczma dworska, gorzelnia, szkoła, kościół ewangelicki, sklep. Gospodarowało kilkunastu rolników, jednak większość ludzi trudniła się pracą w dużym majątku, leżącym po drugiej stronie Marózki.

Podczas drugiej wojny światowej w Waplewie pracowało wielu jeńców wojennych: Rosjan, Francuzów, Polaków (Stalag I B). Po wojnie większość Mazurów wyjechała, a na ich miejsce osiedliła się ludność napływowa z różnych regionów Polski. Majątek ziemski wszedł w skład PGR.

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Waplewo[2].

W 1995 roku, dzięki skutecznym działaniom poseł Ireny Petryny, oddano do użytku nową szkołę. W 1997 roku Waplewo liczyło 776 mieszkańców. W 2005 r. we wsi mieszkały 752 osoby.

Zabytki[edytuj]

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[8]:

Inne zabytki:

  • pozostałości cmentarza ewangelickiego z drugiej połowy XIX wieku, położonego 200 m na południe od miejscowości, przy polnej drodze.

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. BDL :: Bank Danych Lokalnych (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012. [dostęp 2013-05-01].
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-03-14].
  4. Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, str. 175
  5. Stan na 16 czerwca.
  6. Stan na 17 maja.
  7. Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Ostpreußen, Kreis Osterode (niem.). 2006. [dostęp 2013-05-01].
  8. Ewa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 31 marca 2013 r. – woj. warmińsko-mazurskie (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013-04-05. [dostęp 2013-05-01]. s. 161.