Łuskowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łuskowce
Pholidota
Weber, 1904
Pangolin jawajski
Pangolin jawajski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd łuskowce
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Łuskowiec stepowy (Manis temminckii)

Łuskowce (Pholidota) – rząd afrykańskich i południowoazjatyckich ssaków łożyskowych wyróżniających się dachówkowato ułożonymi łuskami pokrywającymi ich ciało oraz bardzo długim językiem. Żywią się mrówkami i termitami, czym przypominają amerykańskie mrówkojady (Myrmecophagidae) i australijskie kolczatkowate (Tachyglossidae). Łuskowce są słabo zachowane w zapisie kopalnym. Za najwcześniejszego przedstawiciela tego rzędu uważa się †Eomanis ze środkowego eocenu Europy, jednak jego przynależność do łuskowców nie jest pewna.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie żyjące łuskowce występują w Afryce subsaharyjskiej oraz w Azji Południowo-Wschodniej.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Zwierzęta te mają ciało pokryte wrośniętymi w skórę rogowymi łuskami, tworzącymi rodzaj pancerza. Ich liczba jest niezmienna przez całe życie. Skóra pomiędzy łuskami oraz części ciała bez łusek są porośnięte rzadką sierścią. Łuskowce mają wydłużoną czaszkę, długi, robakowaty język pokryty lepką śliną, umożliwiający penetrowania gniazd mrówek i termitów. Nie mają zębów. Odżywiają się owadami społecznymi.

Odżywianie się[edytuj | edytuj kod]

Łuskowce są oliofagami - każdy gatunek odżywia się dwoma, trzema gatunkami mrówek lub termitów, które zbierane są za pomocą długiego języka, pokrytego lepką śliną. Łuskowce nie mają zębów, pokarm połykają w całości. Żołądek jest od wewnątrz pokryty zrogowaciałym nabłonkiem, rozcierającym pokarm. Ponadto łuskowce połykają co jakiś czas żwir, który również pełni funkcję rozcierania pożywienia.

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Podobieństwo budowy i specjalizacja preferencji pokarmowych sugerują, że łuskowce są spokrewnione ze szczerbakami i wymarłymi paleanodontami (†Palaeanodonta), jednak dotychczasowe badania tego nie potwierdzają[1]. Ewolucyjna droga rozwoju łuskowców oraz ich pokrewieństwo z innymi rzędami ssaków pozostają wciąż niejasne.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do łuskowców zaliczane są rodziny:

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków łuskowców jest zagrożonych, szczególnie w wyniku odławiania dziesiątek tysięcy osobników rocznie w celu zdobycia jadalnego mięsa oraz łusek, mających zastosowanie w medycynie ludowej. Łuskowce mają niewiele naturalnych wrogów: jedynie potężny drapieżnik, jak tygrys czy lampart może zabić zwierzę, kiedy to w obliczu zagrożenia zwinie się w kulę, chowając pod łuskami odsłonięte części ciała.

Przypisy

  1. F. Delsuc, F. M. Catzeflis, M. J. Stanhope & E. J. Douzery The evolution of armadillos, anteaters and sloths depicted by nuclear and mitochondrial phylogenies: implications for the status of the enigmatic fossil Eurotamandua {format pdf) (en)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  2. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 83. ISBN 83-01-14344-4.