Łuskowcowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łuskowcowate
Manidae
Gray, 1821
Pangolin jawajski (Manis javanica)
Pangolin jawajski (Manis javanica)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd łuskowce
Rodzina łuskowcowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Łuskowcowate (Manidae) – rodzina ssaków łożyskowych zamieszkujących tropikalne obszary Azji i Afryki. Spotykana jest również nazwa pangoliny.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ciało wydłużone, barwy brązowej lub żółtawej, o długości 1-1,6 m, pokryte grubą skórą, z której wyrastają rogowe łuski tworzące rodzaj pancerza. Bardzo długi ogon stanowi do 2/3 długości całkowitej. Język pangolinów dorasta do 40 cm długości, jego koniec jest spłaszczony i pokryty lepką śliną wydzielaną przez bardzo duże gruczoły. Głowa i oczy są małe, czaszka wydłużona, brak łuków jarzmowych. Kończyny pięciopalczaste, ze zredukowanym V palcem dłoni, uzbrojone w silne pazury. Pangoliny nie mają zębów, zawiązki zębów stwierdzono jedynie u embrionów. Funkcję zębów zastępują gromadzone w żołądku kamyki ocierające pokarm o zrogowaciałe ściany silnie umięśnionego żołądka. W razie zagrożenia pangoliny zwijają się w kłębek wystawiając ostre krawędzie łusek na zewnątrz.

Łuskowcowate zasiedlają tereny otwarte lub zalesione. Są aktywne głównie w nocy. Poza okresem rozrodu prowadzą samotniczy tryb życia. Samica rodzi zwykle jedno młode w miocie. Nowo narodzony pangolin ma skórę pokrytą miękkimi łuskami twardniejącymi po ok. 2 dniach od porodu. Młode wędruje z matką na jej grzbiecie.

Gatunki azjatyckie różnią się od afrykańskich obecnością małżowin usznych i włosów wyrastających u nasady ich łusek. Naziemne pangoliny sprawnie kopią nory, w których spędzają dzień. Gatunki nadrzewne mają chwytny ogon. Wykorzystują go do przytrzymywania się w czasie wspinaczki. Odpoczywają w dziuplach drzew.

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

Rodzina obejmuje jeden rodzaj – Manis Linnaeus, 1758
z gatunkami:

Łuskowiec stepowy osłonięty pancerzem łusek

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Łuskowcowate są poławiane przez miejscową ludność dla mięsa oraz dla łusek wykorzystywanych w azjatyckiej medycynie ludowej. Poza Manis culionensis wszystkie pozostałe gatunki wpisane zostały do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów, w tym 4 gatunki w kategorii NT (bliski zagrożenia wyginięciem).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  2. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 83. ISBN 83-01-14344-4.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 1 maja 2008].