Żurawiejka
Żurawiejka – krótki, najczęściej dwuwierszowy, żartobliwy kuplet układany dla poszczególnych pułków kawalerii[1], oceniający z ironią i czarnym humorem ich wojenne losy. Żurawiejki charakterystyczne były dla kawalerii polskiej oraz rosyjskiej.
[edytuj] Historia żurawiejek
Zwyczaj, jak również nazwa, pochodzi z tradycji kawalerii rosyjskiej i została przejęta przez polskich kawalerzystów okresu międzywojennego. Nazwa pochodzi albo od rosyjskiego słowa „żuraw”, co by oznaczało pieśń tak jak on przelotną, albo wprost od tytułu popularnej rosyjskiej pieśni żołnierskiej Żuraw (ros. Журавль)[2].
Za twórcę żurawiejek uchodzi rosyjski poeta Michaił Lermontow, który zaczął je tworzyć pełniąc służbę w armii rosyjskiej jako junkier.
[edytuj] Żurawiejki w Wojsku Polskim
Żurawiejki rozpowszechniły się w wojsku polskim w okresie II Rzeczypospolitej po wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku w nawiązaniu do tradycji kawalerii rosyjskiej. Polskie korzenie żurawiejek upatruje się także w „Marszu ułańskim” z roku 1863. Jedną z pierwszych pieśni wpisujących się także w tą tradycję jest legionowa „Pieśń Szwadronu Wąsowicza” z I wojny światowej opisująca szarżę pod Rokitną prowadzoną przez rotmistrza Zbigniewa Wąsowicza jaka miała miejsce w czerwcu 1915 roku[3].
„Nasz Wąsowicz, chłop morowy,
Zbił Moskali w Cucyłowej.
Odznaczył się szwadron drugi,
Wrażej krwi on przelał strugi.”[1]
Początkowo swoją żurawiejkę miał każdy pułk ułanów. Tradycję tą przejęły również pułki strzelców konnych chociaż jak głosiła jedna ze strof „Prawdę mówiąc między nami – strzelcy nie są ułanami”. Znane są także przykłady żurawiejek innych rodzajów wojsk: piechoty, artylerii, jednostek pancernych, marynarki wojennej czy lotnictwa.
[edytuj] Przykłady żurawiejek pułkowych
[edytuj] 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego[4]
- Ciesz się dzielny szwoleżerze,
- Masz protekcję w Belwederze.
- Z adiutantów i lekarzy
- Ma Warszawa pułk gówniarzy
- Siedzą sobie tak w Warszawie
- Przy kieliszku i przy kawie
[edytuj] 2 Pułk Ułanów Grochowskich
- Przy kieliszku koić troski,
- Zwykł ułanów pułk grochowski.
- Lampas z gaci, płaszcz z gałganów
- To jest drugi pułk ułanów
- Pomną sotnie Budionnego
- Pułk ułanów Dwernickiego
[edytuj] 5 Pułk Ułanów Zasławskich
- Kto zegarki w polu zbiera?
- To jest piąty pułk Hallera
- Wycierają wszystkie kąty
- To ułanów jest pułk piąty
- W krwawej szarży pod Zasławiem
- Pułk zasłużył się Warszawie
- Krwawo podły wróg odczuje
- Gdy Zasławczyk nań szarżuje
- Tępi chamów jak cholera
- Pułk ułanów od Hallera
- A kto hadów poniewiera
- To jest piąty pułk Hallera
[edytuj] 10 Pułk Ułanów Litewskich
- Z Litwy borów, pól i łanów,
- to dziesiąty pułk ułanów.
- A rozkazów kto nie słucha,
- to dziesiąty pułk Obucha.
- Jedzie ułan z dziesiątego,
- wyją psy na widok jego.
- W Dniepru wodach konie poi,
- pułk dziesiąty – pomni moi.
- O dziesiątym nic nie wiemy,
- Więc go chwalić nie będziemy.
[edytuj] 15 Pułk Ułanów Poznańskich
- A kto wroga krwią zbroczony?
- To piętnasty pułk czerwony.
- Skąd piętnasty jest czerwony?
- Bolszewików krwią zbroczony.
- Ostróg brzęk w Poznaniu dzwoni,
- To z piętnastki są czerwoni.
- Lepiej zginąć na dnie sracza,
- Niźli służyć u Kiedacza.
- Wciąż gotowi do kochania,
- To ułani są z Poznania.
[edytuj] 17 Pułk Ułanów Wielkopolskich
- Czy to świta, czy to dnieje,
- Siedemnasty zawsze wieje.
- Czy noc ciemna, czy też dnieje,
- Siedemnasty zawsze wieje.
- Czy to świta, czy to dnieje,
- Siedemnasty dobrze grzeje.
- Zbiorowisko wielkich panów,
- Siedemnasty pułk ułanów.
- Środowisko wielkich panów,
- Siedemnasty pułk ułanów.
- Na pół chamski, na pół pański,
- Siedemnasty pułk ułański.
- Trochę panów, trochę chamów,
- Siedemnasty to ułanów.
- Trochę chłopów, trochę panów,
- Siedemnasty pułk ułanów.
- Trochę panów, trochę chamów –
- Siedemnasty pułk ułanów.
- Jaśniepański i ziemiański,
- Siedemnasty pułk ułański.
- Wielkopolski, jaśniepański,
- Siedemnasty pułk ułański.
- Siedemnasty, jak to snadnie,
- Bije wroga gdzie popadnie.
[edytuj] 18 Pułk Ułanów Pomorskich
- Pełen manier ładnych dworskich,
- Osiemnasty pułk pomorski.
- Wiać przez morze na Pomorze
- Osiemnasty zawsze może
- Mają dupy jak z mosiądza
- To ułani są z Grudziądza
- Osiemnasty spod Libawy,
- Przywiózł panny dla zabawy.
- Czy śnieg pada, czy deszcz leje
- Osiemnasty zawsze wieje.
[edytuj] 19 Pułk Ułanów Wołyńskich
- Dziewiętnasty to hołota,
- Bo na konie siada z płota.
- Gwałci panny, gwałci wdowy
- Dziewiętnasty pułk morowy.
[edytuj] 22 Pułk Ułanów Podkarpackich
- Śmierdzą naftą, robią długi,
- To jest Pułk „Dwudziesty drugi”.
- Tańczą świetnie i namiętnie,
- Panny ich całują chętnie.
[edytuj] 23 Pułk Ułanów Grodzieńskich
- W boju krepkij, w miru sławnyj
- „Dwadcat trietij” – prawosławnyj.
- Wodku piju, samyj gławnyj
- „Dwadcat trietyj” – prawosławnyj.
- Kto przykładem w boju świeci?
- To jest pułk dwudziesty trzeci!
- Są naiwni jak te dzieci
- Ułański dwudziesty trzeci!
[edytuj] Refren
Każda przyśpiewka o pułku kończona była refrenem:
- Lance do boju, szable w dłoń
- Bolszewika goń, goń, goń
- Żuraw, żuraw, żurawia
- Żurawiejka ty maja!
lub:
- Lance do boju, szable w dłoń
- Bolszewika goń, goń, goń
- Żura, żura, żura ma
- Żurawiejka ty moja!
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Witold Sienkiewicz „Bojowo i lirycznie”, Demart S.A 2010, ISBN 978-83-7427-586-6.
- ↑ Традиция сочинения «журавеек» пошла от офицеров, которые начинали карьеру в российской армии. Свое название они получили от «Журавля» – популярной солдатской народной песни. – rosyjskojęzyczny blog Sarmata.
- ↑ Witold Ślusarski „Ostrogami dzwoń”, Unia-Press, Warszawa 1992.
- ↑ Praca Zbiorowa: 1 Pułk Szwoleżerów seria Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918-1939. Edipresse Polska S.A., 2012. ISBN 978-83-7769-220-2
[edytuj] Bibliografia
- Witold Ślusarski „Ostrogami dzwoń”, Unia-Press, Warszawa 1992
- „Księga jazdy polskiej”: pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1993
- STANISŁAW RADOMYSKI, "ŻURAWIEJKI", WYDAWNICTWO - OFICYNA WYDAWNICZA "AJAKS", PRUSZKÓW 1995
