Żyrafa
| Żyrafa | |
| Giraffa camelopardalis[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | parzystokopytne |
| Rodzina | żyrafowate |
| Rodzaj | Giraffa Brünnich, 1771 |
| Gatunek | żyrafa |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło żyrafa w Wikisłowniku |
|
Żyrafa (Giraffa camelopardalis) – parzystokopytny ssak roślinożerny oraz najwyższe z żyjących obecnie zwierząt. Zamieszkuje afrykańskie sawanny na południe od Sahary. Jest spokrewniona z jeleniami i bydłem rogatym, jednak należy do osobnej rodziny żyrafowatych (Giraffidae), razem z najbliższym krewniakiem okapi.
Łacińska nazwa wywodzi się z dawnego poglądu, że żyrafa jest zwierzęciem hybrydowym, powstałym ze skrzyżowania wielbłąda (Camelus) z lampartem (Panthera pardus)[3].
Spis treści |
Występowanie i biotop [edytuj]
Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje tereny Afryki subsaharyjskiej od Czadu po północną Botswanę, Natal i Transwal – dawne prowincje RPA. Wcześniej występowały w Afryce Zachodniej, gdzie wyginęły poza szczątkową populacją w Nigrze. W Afryce Południowej zostały reintrodukowane do rezerwatów. Siedliskiem żyraf są suche tereny trawiaste (sawanny) i lasy parkowe. Mogą przebywać z dala od źródeł wody.
Charakterystyka [edytuj]
Jest to jedyny gatunek, u którego wzrost mierzy się do czubka głowy, nie do kłębu. Samce, większe od samic, osiągają wzrost do ponad 5 metrów i wagę ponad 1300 kilogramów. Rekordowe wymiary zanotowane u samca żyrafy Rotschilda wynosiły 5,87 m wysokości i 2000 kg masy ciała[4].
Przednie nogi żyrafy są bardzo cienkie i długie, dłuższe od tylnych. Szyja jest oparta na zaledwie 7 kręgach, jak u większości ssaków (cały kręgosłup składa się z 24 kręgów). Wzdłuż karku biegnie krótka grzywa. Na głowie 2 do 5 malutkich wyrostków kostnych, okrytych skórą, obecnych u obu płci. Długi ogon jest zakończony pękiem włosów. Ubarwienie od brunatnego lub ciemnordzawego do białego, w ciemne plamy o różnej wielkości i kształcie – ich rysunek stanowi cechę osobniczą, jest stały przez całe życie. Nasilenie koloru jest zależne od pory roku i samopoczucia zwierzęcia[5]. Umaszczenie żyraf stanowi kamuflaż, naśladuje rozproszone światło sawanny.
Żyrafy poruszają się inochodem.
Tryb życia [edytuj]
Żyrafa jest aktywna w dzień, szczególnie rano i wieczorem. Żywi się liśćmi i pędami drzew. Żyje w stadach o hierarchicznej strukturze, składających się z kilkunastu do (rzadziej) kilkudziesięciu osobników. Rywalizujące samce toczą między sobą rytualne pojedynki siłowe polegające na przeginaniu na bok szyi przeciwnika.
Ciąża u żyrafy trwa 14–15 miesięcy, nowo narodzone cielę mierzy około 1,80–2 m wysokości w kłębie i waży 50–55 kg. Żyrafa żyje 20–30 lat.
Podgatunki [edytuj]
Wytworzyła wiele odmian barwnych, które są klasyfikowane jako podgatunki:
- G. camelopardalis camelopardalis (podgatunek nominatywny)
- G. camelopardalis rothschildi – żyrafa Rothschilda
- G. camelopardalis reticulata – żyrafa siatkowana
- G. camelopardalis antiquorum
- G. camelopardalis peralta
- G. camelopardalis tippelskirchi – żyrafa kenijska
- G. camelopardalis thornicrofti
- G. camelopardalis angolensis - żyrafa angolska
- G. camelopardalis giraffa – żyrafa południowa
Zagrożenia [edytuj]
Żyrafy potrafią szybko biegać osiągając prędkość 55 km/h[6]. Lwy są jedynymi drapieżnikami, które naprawdę zagrażają dorosłym żyrafom. Udaje im się zabić dorosłą żyrafę, ważącą ponad tonę. Aby tego dokonać korzystają z chwili, kiedy schyla ona głowę, np. przy wodopoju. Żyrafa musi szeroko rozstawić nogi lub uklęknąć i nisko pochylić głowę, aby napić się wody. Jeden z kotów skrada się do niej, następnie skacze, chwyta ją zębami za pysk i wbija pazury w kark. Kiedy ofiara raz straci równowagę, cała rodzina lwów przybiega, by ją dobić.
W klasyfikacji IUCN żyrafa zaliczana jest do gatunków niskiego ryzyka. Liczebność wszystkich afrykańskich populacji szacowana jest na 110 000 – 150 000 osobników. Najliczniejsze są populacje w Kenii (45 000), Tanzanii (30 000) i Botswanie (12 000). Do czynników potencjalnie zagrażających żyrafom zalicza się polowania i utratę siedlisk spowodowaną gospodarką człowieka.
Przypisy
- ↑ Giraffa camelopardalis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Giraffa camelopardalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Bruce Alberts: Podstawy biologii komórki. Warszawa: PWN, 2007.
- ↑ San Diego Zoo giraffe fact sheet Retrieved 14 August 2006.
- ↑ Maisano, S. & A. Fraser: Giraffa camelopardalis (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2006. [dostęp 16 marca 2008].
- ↑ Anna-Marie Lever: Not one but 'six giraffe species' (ang.). (On-line), BBC News, 2007. [dostęp 7 marca 2010].
Bibliografia [edytuj]
- Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
- Maisano, S. & A. Fraser: Giraffa camelopardalis (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2006. [dostęp 16 marca 2008].
- Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
