122 mm haubica wz. 1909/37
| 122 mm haubica wz. 1909/37 | |
 |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  ZSRR |
| Rodzaj | haubica |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Kaliber | 121,92 mm |
| Długość lufy | 1700 mm (L/14) |
| Donośność | 8940 m |
| Prędkość pocz. pocisku | 364 m/s (pocisk 21,7 kg) |
| Masa | 1450 kg (bojowa) 2480 kg (marszowa) |
| Kąt ostrzału | -1° do +43° (w pionie) 4° (w poziomie) |
| Szybkostrzelność | 2-4 strz/min |
| Obsługa | 7 osób |
| Szybkość marszowa | 6-14 km/h |
122 mm haubica wz. 1909/37 (ros. 122-мм гаубица образца 1909/37 года) – radziecka haubica, modernizacja działa opracowanego w 1909 roku przez niemiecką firmę Krupp.
Historia [edytuj]
Haubica wz. 1909 była używana na szeroką skalę przez armię carską podczas I wojny światowej. Po jej zakończeniu była używana przez oddziały walczące w toczącej się na terenie ZSRR wojnie domowej. Znalazła się także na uzbrojeniu armii fińskiej.
W 1936 roku Armia Czerwona miała na uzbrojeniu 920 haubic wz. 1909. W 1937 roku w fabryce w Permie rozpoczęto modernizację haubic wz. 1909. Zmodernizowane haubice miały balistykę identyczną jak 122 mm haubice wz. 1910/30. Ujednolicenie balistyki osiągnięto poprzez powiększenie objętości komory nabojowej. Zwiększenie maksymalnego ładunku miotającego wymusiło zastosowanie nowego celownika i wzmocnienie łoża. Zmodernizowanych 122 mm haubic wz. 1909/37 powstało 800-900 szt.
Haubica wz. 1909/37 miała krótką lufę i była przeznaczona głównie do strzelania torami stromymi, przy kącie podniesienia lufy od +20° do +43°. Amunicja rozdzielnego ładowania, stosowano 6 ładunków miotających różniących się masą. Zamek klinowy o poziomym ruchu klina. Opornik hydrauliczny, powrotnik sprężynowy. Łoże jednoogonowe, na drewnianych kołach. Zawieszenie nieresorowane. Trakcja ośmiokonna.
Haubice wz. 1909/37 były używane podczas wojny zimowej. Kilka z nich zostało zdobytych przez wojska fińskie (kolejne 21 znalazło się w rękach fińskich podczas wojny kontynuacyjnej). Otrzymały one fińskie oznaczenie 122 H/09-30. Finowie zdecydowali się także na przeprowadzenie identycznej modernizacji posiadanych haubic wz. 1909 (zmodernizowane działa otrzymały nazwę 122 H/09-40).
W 1941 roku Armia Czerwona posiadała 800-900 haubic wz. 1909/37. W początkowym okresie walk znaczna ich cześć dostała się w ręce niemieckie i była używana pod oznaczeniem 12.2 cm le.F.H.386(r).
W chwili wybuchu wojny radziecko-niemieckiej haubica wz. 1909/37 była konstrukcja przestarzałą. Przestarzałe zawieszenie uniemożliwiało trakcję mechaniczną, a jednoogonowe łoże powodowało że kąt ostrzału w poziomie był niewielki, co utrudniało zwalczanie celów ruchomych ogniem na wprost. Niska była także donośność, mniejsza o 1800 m od donośności pocisków wystrzeliwanych z niemieckiej 10.5 cm le.F.H.18. Do zalet działa należała niewielka masa, solidna konstrukcja i duża skuteczność pocisków kalibru 122 mm. Pomimo dostaw nowoczesnych 122 mm haubic wz. 1938 haubice wz. 1909/37 były używane do końca wojny.
Amunicja [edytuj]
| Amunicja | |||||
| Rodzaj | Wzór | Masa pocisku, kg | Masa materiału wybuchowego, kg | Prędkośc początkowa, m/s (maksymalny ładunek miotający) | Donośnośc maksymalna, м |
| Amunicja przeciwpancerna | |||||
| przeciwpancerny kumulacyjny (na uzbrojeniu od 1943 roku) | BP-460A | ? | ? | ? | ? |
| Amunicja odłamkowa, burząca i odłamkowo-burząca | |||||
| odłamkowo-burzący | OF-462 | 21,76 | 3,67 | 364 | 8910 |
| odłamkowy | O-462A | 21,7 | ? | 364 | 8910 |
| odłamkowy | О-460А | ? | ? | ? | ? |
| burzący | F-460 | ? | ? | 344 | 7550 |
| burzący | F-460 | ? | ? | 344 | 7550 |
| burzący | F-460N | ? | ? | 344 | 7550 |
| burzący | F-460U | ? | ? | 344 | 7550 |
| burzący | F-460K | ? | ? | 344 | 7550 |
| szrapnel | Sz-460 | ? | ? | 343 | 7230 |
| szrapnel | Sz-460T | ? | ? | 342 | 7240 |
| Amunicja oświetlająca | |||||
| oświetlający | S-462 | ? | ? | 340 | 6800 |
| Amunicja propagandowa | |||||
| propagandowy | А-462 | ? | ? | 364 | 7000 |
| Amunicja dymna | |||||
| dymny | D-462 | ? | ? | 364 | 8910 |
| dymny | D-462A | ? | ? | ? | ? |
| Amunicja chemiczna | |||||
| odłamkowo-chemiczny | OCh-462 | ? | ? | 364 | 8950 |
| chemiczny | Ch-462 | 21,8 | ? | 366 | 8477 |
| chemiczny | Ch-460 | ? | ? | 358 | 7700 |
Bibliografia [edytuj]
- Stefan Pataj: Artyleria lądowa 1872-1970. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1975.
- А. Иванов: Артиллерия СССР в перод второй мировой войны. Санкт-Петербург: Издательский Дом «Нева», 2003. ISBN 5-7654-2731-6.
|
|||||||||||||||||||||||
