40 mm armata przeciwlotnicza Bofors

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bofors 40 mm
Amerykańscy żołnierze przy Boforsie, Algieria 1943
Amerykańscy żołnierze przy Boforsie, Algieria 1943
Dane podstawowe
Państwo  Szwecja
Producent Bofors
Rodzaj armata przeciwlotnicza
Historia
Produkcja seryjna 1936-?
Dane taktyczno-techniczne
Kaliber 40 mm
Długość lufy 225–240 cm
Donośność 10 200 m poziomo, 7200 m pionowo
Prędkość pocz. pocisku 850 m/s
Długość 369–378 cm
Masa 462 kg chłodzona powietrzem, 528 kg chłodzona wodą
Szybkostrzelność 120-160 strzałów na minutę
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bofors 40 mm Mark IC
Fińskie działo Boforsa 40 mm
Zamek polskiego działa wz. 36 w Muzeum Wojska Polskiego

Armata przeciwlotnicza Bofors 40 mmarmata przeciwlotnicza szwedzkiej firmy Bofors skonstruowana przed rozpoczęciem drugiej wojny światowej.

40 mm L/60[edytuj | edytuj kod]

Opracowana została w 1933 roku w szwedzkiej firmie Bofors a następnie przyjęto uzbrojenia przez wiele krajów świata. Mimo iż konstrukcja jest już bardzo zaawansowana wiekiem, to broń ta nadal pozostaje w użyciu.

Przez cały okres produkcji armata była wielokrotnie modernizowana i produkowana w rozmaitych wersjach (zależnie od daty i kraju produkcji). Armata była montowana na różnych podstawach – lądowych, morskich a także na pojazdach lądowych. Produkowana była w wersjach pojedynczych a także podwójnie i poczwórnie sprzężonych.

Użycie w Wojsku Polskim[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze polskie armaty tego typu zostały zakupione w Szwecji w 1935. Następnie podjęto produkcję licencyjną armaty w Polsce.

Działo odznaczało się dobrymi właściwościami balistycznymi i było skuteczne w walce z celami powietrznymi na pułapie do 3000 m. Przed wojną zamierzano osiągnąć stan 638 armat. Mimo braków tej armaty w armii firma SePeWe sprzedała za granicę 168 armat m.in. do Wielkiej Brytanii, Rumunii i Holandii. Trakcję dla armaty stanowił ciągnik artyleryjski C2P, który również był używany w roli siły pociągowej dla przyczep amunicyjnych oraz sprzętowych.

10 grudnia 1937 I Wiceminister Spraw Wojskowych, generał brygady Janusz Głuchowski wprowadził do użytku służbowego regulamin artylerii przeciwlotniczej „Działoczyny przy 40 mm armacie przeciwlotniczej wz. 1936 \tfrac{Art. 2-1}{1937}”. Regulamin stanowił, że obsługa działonu liczyła dziewięciu kanonierów pod dowództwem działonowego: celowniczy kierunku, celowniczy wysokości, celownikowy, ładowniczy, przelicznikowy, amunicyjny, wręczyciel, kierowca ciągnika z działem, kierowca ciągnika z przyczepką amunicyjną. Dwa działony tworzyły pluton ogniowy. Ponadto w skład plutonu wchodził dowódca plutonu, „pomiarowy”-zastępca dowódcy plutonu i dowódca drużyny pomiarowej, patrol radiowy i dowódca wozów bojowych[1].

Pod koniec 1938 roku opracowano polską wersję armaty z dolną lawetą półstałą (wz.38). Armaty te były mniej mobilne i przeznaczone do ochrony obiektów. Uproszczona laweta była tańsza w produkcji a do jej przetaczania wystarczył samochód ciężarowy [2].

We wrześniu 1939 Wojsko Polskie dysponowało 358 armatami tego typu. Pozwoliło to na sformowanie 40 czterodziałowych baterii dla dywizji piechoty, 2 czterodziałowych baterii dla brygad pancerno-motorowych, 11 dwudziałowych baterii dla brygad kawalerii oraz 81 lotniczych, wojskowych i fabrycznych plutonów składających się z 2 armat. Po klęsce wrześniowej armata ponownie trafiła do jednostek PSZ na Zachodzie m.in. 1 Dywizja Pancerna i 2 Korpus Polski.

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Data opracowania: 1936 rok
  • Data wejścia do służby (wybrane kraje): Wielka Brytania1941, USA – 1942, Niemcy – 1944
  • Masa działa: 462 kg (japońska wersja chłodzona powietrzem) – 528 kg (angielska wersja chłodzona wodą)
  • Długość działa: 369.1–378 cm
  • Długość lufy: 225–240 cm
  • Szybkostrzelność: 120 strzałów na minutę (do 160 strzałów na minutę w pozycji horyzontalnej)
  • Masa pocisku: 894–1002 g
  • Masa naboju: 2100–2221 g
  • Masa i rodzaj materiału wybuchowego w pocisku: 67 g TNT – 92 g heksatonalu. Pociski przeciwpancerne jednorodne – bez materiału wybuchowego
  • Długość pocisku: 184 mm
  • Długość naboju: 447–451 mm
  • Masa ładunku miotającego: 280–326 g
  • Wymiary łuski: 40x311 mm
  • Prędkość wylotowa pocisku: ok. 850 m/s
  • Żywotność lufy: 9500-10000 strzałów
  • Zasięg maksymalny (zależy od wersji i amunicji): do 10200 m poziomo i 7200 m pionowo
  • Przebijalność pancerza na dystansie 1000 m: do 69 mm
  • Przebijalność pancerza na dystansie 2000 m: do 30 mm
  • Chłodzenie: wodą lub powietrzem
  • W WP II RP do 40 mm armaty przeciwlotniczej wz.36, stosowana była jednostka ognia (JO) licząca 200 nabojów z granatem kruszącym. JO mieściła się w 17 skrzynkach (faktycznie 204 nb), masa JO w skrzynkach: 629 kg.

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Armata ta w zależności od kraju posiadała różne oznaczenia:

  • Polska: Armata przeciwlotnicza 40 mm wz. 36 Bofors
  • Szwecja: Bofors 40 mm/60 (1.57") Model 1936
  • Węgry: Bofors 40 mm 36M
  • Niemcy: 4 cm/56 (1.57") Flak 28
  • Japonia: 4 cm/60 (1.57") Type 5 (Model 1945)
  • Wielka Brytania: 40 mm/56.3 (1.57") QF Mark I, III, IV, VIII, IX, X, XI, NI, NI/I
  • USA: 40 mm/56 (1.57") Mark 1, Mark 2, M1

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Wśród krajów używających tej armaty można wymienić: Polskę, Szwecję, Niemcy, Japonię, Wielką Brytanię, USA, Koreę Południową, ZSRR, Holandię, Australię i wiele innych.

40 mm L/70[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej znacznie zwiększyła się prędkość lotu samolotów. W związku z tym zdecydowano się na opracowanie armaty z większym zasięgiem rażenia oraz poprawioną szybkostrzelnością. Nowe działo, opracowane w 1947 roku, było w stanie wystrzelić 4 pociski na sekundę (240 strzałów/min) i używało nieco lżejszego pocisku oraz większej łuski 40×364R.

Przypisy

  1. Regulamin artylerii przeciwlotniczej „Działoczyny przy 40 mm armacie przeciwlotniczej wz. 1936 \tfrac{Art. 2-1}{1937}”, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1938.
  2. Paweł Rozdżestwieński: Armata Bofors 40 mm i ciągnik C2P. T. 19. Edipresse Polska S.A., 2013, s. 26, 36, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-567-8. (pol.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]