Lufa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło lufa w Wikisłowniku

Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

Lufa w polskim pistolecie Vis

Krótka historia lufy[edytuj | edytuj kod]

Najwcześniejsze lufy broni palnych wykonane były z twardych gatunków drewna, których konstrukcję wzmacniano wielokrotnie owiniętym sznurkiem, namoczoną skórą lub żelaznymi obręczami. Ich podstawową wadą było to, że wytrzymywały tylko kilka strzałów przy stosowaniu małych ładunków prochowych. Od połowy XIV wieku, po opanowaniu obróbki metali, wprowadzone zostały lufy odlewane z brązu, a następnie z żeliwa.

W miarę rozwijania się metalurgii zwiększała się jakość, wytrzymałość i żywotność luf. W końcu XIX wieku użyto do produkcji luf stali stopowych, w których zastosowano dodatki stopowe (np. chrom, nikiel, molibden, wolfram, wanad czy tytan) zwiększające ich wytrzymałość i żywotność.

Konstrukcja lufy[edytuj | edytuj kod]

Lufa działka okrętowego 2M-3M kal. 25 mm

Korpusem lufy jest grubościenna, prosta rura, której otwór - najczęściej o stałym przekroju - nazywany jest przewodem lufy. Jego początkiem - od strony zamka - jest komora nabojowa, za którą znajduje się stożek przejściowy, przytrzymujący łuskę pocisku; ślad gwintu - nadającego pociskowi ruch obrotowy - na powierzchni przewodu lufy nazywany jest bruzdą.

Przewody luf gwintowanych dzielą się na dwie części: komorę nabojową (służącą do umieszczania w niej naboju) i część gwintowaną. Na wlotowy koniec lufy nakręcona jest nasada zamkowa (służąca do pomieszczenia zamka, stanowiącego dno przewodu lufy). Na koniec wylotowy lufy może być nakręcone urządzenie wylotowe: tłumik dźwięku, tłumik płomieni, osłabiacz podrzutu, hamulec wylotowy, odrzutnik. Wylotowy koniec lufy (szczególnie strzeleckiej) jest często specjalnie frezowany aby utworzyć stożkowato ścięte krawędzie wewnętrzne, pozwalające na równomierne odprowadzanie gazów wylotowych przy wystrzale. Jest to tak zwana korona lufy. Odpowiednie jej wykonanie zapewnia znaczne zwiększenie celności.

Do lufy lub nasady zamkowej działa artyleryjskiego przymocowane są ruchome części oporopowrotnika, łączące w przesuwny sposób lufę z kołyską działa. Do lufy broni strzeleckiej przymocowane są zwykle urządzenia celownicze oraz służące do różnych celów uchwyty. Na niektórych lufach szybkostrzelnej broni maszynowej wykonane są żeberka celem zwiększenia powierzchni chłodzenia.

Lufy współczesnej broni palnej wykonywane są ze stali węglowych wysokiej jakości o zawartości węgla do 0,7% lub ze stali niskostopowych z dodatkami niklu, chromu, wolframu, molibdenu itp. Lufy mogą być również wzmocnione specjalnym płaszczem.

Zasada działania[edytuj | edytuj kod]

Widok od lufy na radzieckie działo B-34U

Podczas strzału w przewodzie lufy następuje zmiana energii chemicznej (zawartej w prochu) na energię kinetyczną (pocisku i odrzutu broni). Temperatura gazów powstających w wyniku spalania ładunku miotającego osiąga 2500-3500 °C, a ciśnienie do 600 MPa (6000 kG/cm²). Podczas przelotu pocisku przez przewód lufy - w przypadku luf gwintowanych - nadawany jest mu dodatkowo ruch obrotowy.

Wytrzymałość luf określa się za pomocą wzorów stosowanych do rur grubościennych. Obciążeniem obliczeniowym jest największe ciśnienie gazów w przewodzie lufy.

Podział luf[edytuj | edytuj kod]

Podział konstrukcji ze względu na rodzaju wlotu:

Podział ze względu na liczbę warstw, składających się na lufę:

  • jednowarstwowe, wykonane z jednego bloku stali (odkuwki);
  • wielowarstwowe, wykonane z kilku nakładanych na siebie rur o różnej długości.

Podział w zależności od istnienia naprężeń w ściance lufy przed strzałem:

  • niewzmocnione - w których nie występują naprężenia wstępne, odwrotne do tych, jakie występują w trakcie strzału;
  • wzmocnione - w których istnieją celowo wywołane naprężenia wstępne uzyskane albo przez nałożenie na gorąco warstwy wzmacniającej (płaszcza), albo dzięki specjalnym zabiegom technologicznym.

     gładka

     gwintowana

     poligonalna

Podział ze względu na istnienie gwintu:

Podział ze względu na kształt przewodu:

  • walcowe
    • koszulkowane, mające wewnętrzną rurę - koszulkę;
    • rdzeniowe;
  • stożkowe (ze zwężającym się ku wylotowi przewodem);
  • stożkowo-walcowe;
  • poligonalne (przekrój ma kształt wieloboku foremnego).

Ponadto wyróżnia się lufy składane, umożliwiające prosty montaż i demontaż w celu ich przenoszenia lub przewożenia w jukach, stosowane w działach artylerii górskiej, oraz zestawiane z kilku części wzdłużnie w celu wymiany najbardziej zużytych części.

Lufy broni strzeleckiej są w większości gwintowane, o cylindrycznym przewodzie, zwykle jednolite. W artylerii najszerzej stosowane obecnie lufy działowe są jednolite (szczególnie w działach małych i średnich kalibrów oraz moździerzach). W działach dużych kalibrów stosowane są również lufy wzmocnione i lufy z wymienną rurą rdzeniową, a w artylerii okrętowej lufy koszulkowane.

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Torecki: 1000 słów o broni i balistyce. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982, s. 119. ISBN 83-11-06699-X.
  • Andrzej Ciepliński, Ryszard Woźniak: Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku). Warszawa: Wydawnictwo WiS, 1994, s. 109-110. ISBN 83-86028-01-7.