Aleksandretta większa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksandretta większa
Psittacula eupatria[1]
(Linnaeus, 1766)
Aleksandretta większa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina papugi wschodnie
Rodzaj Psittacula
Gatunek aleksandretta większa
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksandretta większa (Psittacula eupatria) – gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae), występujący na subkontynencie indyjskim, Półwyspie Indochińskim, introdukowany do Europy, na Bliski Wschód i do Japonii. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1766 roku, przydzielając mu nazwę gatunkową Psittacus Eupatria. Holotyp pochodził z Gingee w stanie Tamilnadu w Indiach[3]. IOC wyróżnia 5 podgatunków[4], podobnie jak i autorzy Handbook of the Birds of the World. Wyróżnienie części z nich może być jedynie efektem ekokliny, szczególnie P. e. nepalensis zdaje się być wątpliwym podgatunkiem[3].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[4]:

Gatunek introdukowano do Europy (Niemcy, Belgia, Holandia), na Bliski Wschód (Turcja, Bahrajn, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Iran) i do centralnej Japonii[3]. Jedyne współczesne doniesienia z Bangladeszu traktują o ptakach widzianych w stolicy – Dhace i prawdopodobnie dotyczą ptaków zbiegłych z niewoli[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 50–62 cm, masa ciała 198–258 g[3]. Ogółem upierzenie zielone; u samca podgatunku nominatywnego przez kantarek i oko przebiega czarny pasek. Pod policzkiem widoczny szeroki, czarny pas. Z tyłu szyi szeroka różowa półobroża. Na pokrywach lotek II rzędu widoczne czerwonopurpurowe pole. Nogawice szarozielone, dziób czerwony, tęczówka jasnożółta. U samicy upierzenie bardziej matowe, brak czarnego paska pod policzkiem. Przedstawiciele P. e. nipalensis wyróżniają się intensywniejszą zielenią upierzenia, szerszym paskiem pod policzkiem oraz niebieskawym upierzeniem potylicy i policzków; ponadto większe. U samców z podgatunku P. e. magnirostris nad różową półobrożą występuje cienki, niebieski pasek; do tego ptaki z podgatunku magnirostris są większe, mają masywniejszy dziób i intensywniejszy kolor barwnej plamy na skrzydle. U P. e. avensis samce jak u nipalensis, mają niebieski pasek nad różową półobrożą, szyję i wierzch ciała bardziej żółtozielone; samice jak u nipalensis, ale mniejsze. Samce z podgatunku P. e. siamensis jak u avensis, ale potylicę i kark cechuje niebieskawy odcień; plama na skrzydle jaśniejsza, intensywniej czerwona; przód głowy i szyja żółtawe[6].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Aleksandretta większa zasiedla zarówno wilgotne jak i suche lasy, namorzyny, obszary uprawne i plantacje. Zwykle poniżej 900 m n.p.m., lokalnie do 1600 m n.p.m. W Kambodży występuje w suchych lasach o drzewach zrzucających liście i zniszczonych lasach po części wiecznie zielonych; do tego nadrzeczne zadrzewienia; spotykana na nizinach niżej 300 m n.p.m.[5]. Generalnie gatunek osiadły, w północnych Indiach stwierdzono lokalne migracje[3].

Odzywa się głośnym, ostrym, głębokim głosem, wydawanym także przez całe stada. Żywi się owocami (np. gujawy pospolitej Psidium guajava[3]), warzywami, nasionami, nektarem (Salmalia, Butea i Erythrina[3]), kwiatami i ich pączkami. W niektórych rejonach uznana za szkodnika — w Pakistanie około 70% diety tej papugi to materia roślinna pochodząca z upraw[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Sezon trwa od listopada po kwiecień, zależnie od obszaru występowania. Gniazduje w dziuplach, także palm, bardzo rzadko w budynkach[5]. W zniesieniu 2–4 jaja o wymiarach blisko 34 na 27 mm. Według danych z niewoli inkubacja trwa około 24 dni, a młode opierzają się w pełni po 7 tygodniach. W niewoli dożywa 25–30 lat[6].

Status zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Wcześniej, od 1998 do 2012 włącznie, uznawany był za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Zagrożeniem dla gatunku jest łapanie go i handel jako zwierzęciem domowym. Mimo że w Tajlandii gatunek niemal już nie gniazduje, w Bangkoku nadal można napotkać pisklęta na sprzedaż, prawdopodobnie jednak pochodzące z Kambodży. Możliwe, że w Gudźaracie aleksandretta większa pada ofiarą kłusownictwa ze strony lokalnej ludności. P. eupatria została uwzględniona w Załączniku II CITES[5].

Przypisy

  1. Psittacula eupatria w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Psittacula eupatria. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Collar, N. (1997): Alexandrine Parakeet (Psittacula eupatria). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. [dostęp 30 listopada 2014].
  4. 4,0 4,1 F. Gill & D. Donsker: New Zealand parrots, cockatoos & parrots. IOC World Bird Lost (v4.4). [dostęp 30 listopada 2014].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Alexandrine Parakeet Psittacula eupatria. BirdLife International. [dostęp 30 listopada 2014].
  6. 6,0 6,1 Alexandrine Parakeet (Psittacula eupatria). World Parrot Trust. [dostęp 30 listopada 2014].