Andrychów (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrychów
gmina miejsko-wiejska
Herb Flaga
Herb gminy Flaga gminy
Województwo małopolskie
Powiat wadowicki
Burmistrz Tomasz Żak (2011)
Powierzchnia 100,40 km²
Liczba sołectw 8[1]
Ludność (2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

43 894[2]
437 osób/km²
Strefa numeracyjna 33
Tablice rejestracyjne KWA
Położenie gminy na mapie powiatu
Gmina Andrychów.PNG
TERYT 2121618013
Urząd gminy
34-120 Andrychów
Rynek 15 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Andrychówgmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim.

Siedzibą władz gminy jest miasto Andrychów.

Według danych z 31 grudnia 2012 gminę zamieszkiwały 43 894 osoby[3].

Położenie i ukształtowanie terenu[edytuj | edytuj kod]

Gmina Andrychów leży w zachodniej części województwa małopolskiego. Północna część gminy leży na terenie Pogórza Śląskiego, południowa w Beskidzie Małym. Gmina leży w dorzeczu rzeki Wieprzówki. Na jej terenie biegnie droga krajowa nr 52 (KrakówBielsko-Biała), droga nr 781 (do Żywca) oraz linia kolejowa (Bielsko-BiałaKalwariaLanckorona). Gmina Andrychów graniczy z gminami:

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Większa część gminy Andrychów leży w Beskidzie Małym. Klimat wyższych partii tych gór jest umiarkowany chłodny (średnia temperatura roczna: od +4 °C do +6 °C). W niższych partiach jest umiarkowany ciepły (średnia temperatura roczna: od +6 °C do +8 °C). Roczna suma opadów wynosi 1000 mm. Pokrywa śnieżna zalega średnio 105 dni (przy grubości ok. 50 cm). Beskid Mały charakteryzuje się zmiennymi warunkami pogodowymi. W okresie wiosennym i jesiennym wieją wiatry fenowe (nazywane lokalnie halnymi).

Północna część gminy leży na obszarze Pogórza Śląskiego. Klimat tutaj jest łagodniejszy: średnioroczna temperatura wynosi +9 °C, suma opadów 700 mm, okres zalegania pokrywy śnieżnej jest dwumiesięczny (grubość pokrywy nie przekracza 20-30 cm)[4].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład gminy Andrychów wchodzi miasto Andrychów oraz 7 miejscowości podzielonych na 8 sołectw[1]:

  • Brzezinka (sołectwo Brzezinka - Brzezinka Dolna, sołectwo Targanice - Brzezinka Górna),
  • Inwałd (sołectwo Inwałd),
  • Roczyny (sołectwo Roczyny z wyłączeniem Działów - w sołectwie Brzezinka),
  • Rzyki (sołectwo Rzyki),
  • Sułkowice (sołectwo Sułkowice-Bolęcina - Bolęcina, część Środka i Nawieśnica, sołectwo Sułkowice-Łęg - Łęg, Brzegi, część Środka)
  • Targanice (sołectwo Targanice - Targanice Górne, sołectwo Brzezinka - Targanice Dolne, sołectwo Sułkowice-Łęg - część Targanic Dolnych od strony Andrychowa),
  • Zagórnik (sołectwo Zagórnik).

Miejscowość bez statusu sołectwa: Groń.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[5] gmina Andrychów ma obszar 100,6 km², w tym:

  • użytki rolne: 48%
  • użytki leśne: 40%

Gmina stanowi 15,58% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Struktura demograficzna mieszkańców gminy Andrychów wg danych z 31 grudnia 2007[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 42 928 100 21 996 51,24 20 932 48,76
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 9184 21,39 4472 10,42 4712 10,98
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 27 314 63,63 13 147 30,63 14 167 33
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 6430 14,98 4377 10,2 2053 4,78

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Gospodarka Andrychowa.

Przemysł (jak zresztą większość podmiotów gospodarczych) w gminie skupia się głównie w Andrychowie będącym jednym z ważniejszych ośrodków przemysłowych w województwie małopolskim. Na terenie Andrychowa znajdują się fabryki:

Inwestycje o charakterze turystycznym lokowane są głównie na terenie otaczających Andrychów wiosek.

W latach 2007-2008 na terenie gminy przeprowadzone liczne inwestycje infrastrukturalne (drogi, mosty, chodniki, kładki)[7].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Plac Świętego Piotra w Parku Miniatur

Andrychów bywa określany turystyczną bramą Beskidu Małego[8].

Na terenie gminy można wypoczywać przez cały rok. Różnorodność oferty pozwala na uprawianie pieszej turystyki górskiej, rowerowej górskiej i nizinnej, konnej, sportów zimowych, wspinaczki skałkowej, wędkowania, lotniarstwa, myślistwa.

Gmina Andrychów jest w większej części położona w Beskidzie Małym i stanowi ważny ośrodek turystyki w regionie[9]. Na jej terenie dynamicznie rozwija się turystyka (w szczególności agroturystyka[8]).

Znaczną część gminy Andrychów zajmuje Beskid Mały. Okolice Leskowca oraz Przełęczy Kocierskiej są zagospodarowane (znajduje się tam infrastruktura turystyczna: hotel, karczma, schronisko, wyciągi narciarskie itp.). Na terenie gminy można uprawiać wspinaczkę skałkową na naturalnych ścianach w rejonie Łamanej Skały. W Andrychowie natomiast znajduje się sztuczna ściana wspinaczkowa o wysokości 14 metrów, szerokości 13,7 metra i przewieszeniu sięgającym 3,5 metra. Nasycenie chwytami jest standardowe, istnieje możliwość modyfikacji dróg. W znacznej części ściana jest pokryta panelami imitującymi rzeźbę skalną. Równocześnie na ściance może się wspinać 28 osób[potrzebne źródło].

W Inwałdzie działa Mini ZOO Kucyk, gdzie można uczyć się jazdy konnej. W gminie działają również inne stadniny i miejsca związane z jazdą konną: Stadnina pod Dębami, Gospodarstwo agroturystyczne "u Bogusi", Szkółka Jeździecka w Inwałdzie oraz Stajnia Hucuł.

Bazę noclegową zapewniają hotele (o różnym standardzie), liczne gospodarstwa agroturystyczne oraz schroniska górskie[potrzebne źródło].

Położenie gminy Andrychów umożliwia turystom na wypady krajoznawcze:

Na terenie gminy znajdują się następujące szlaki turystyczne[potrzebne źródło]:

Na terenie gminy znajduje się Schronisko PTTK Leskowiec, będące węzłem szlaków turystycznych w Beskidzie Małym.

Do atrakcji turystycznych należy zaliczyć:

Obiekty narciarskie na terenie gminy Andrychów:

  • W Rzykach-Praciakach: SKI-Centrum Pracica z dwuodcinkowym wyciągiem talerzykowym o długości 1000 m, różnicy poziomów 220 m i przepustowości 1700 os./godzinę. W SKI-Centrum Pracica znajdują się następujące trasy: Trasa 1 (700m, stopień trudności czerwona, naśnieżenie, ratrak, oświetlenie), Trasa 2 (900m, niebieska, ratrak), Trasa 3 (450m, czerwona, naśnieżenie, ratrak), Trasa 3a (300m, czerwona, naśnieżenie, ratrak), Trasa 4 (niebieska, ratrak).
  • Trasa narciarska na Przełęczy Kocierskiej należąca do Ośrodka Konferencyjno-Wypoczynkowego "Kocierz" o długości 750m, naśnieżana, oświetlona, stopień trudności: niebieski z wyciągiem orczykowym o długości 300m, różnicy poziomów 100m, przepustowość 485 os./godz[potrzebne źródło].
  • Wyciąg zaczepowy o długości 510 m[potrzebne źródło] w pobliżu schroniska Leskowiec
  • Dwie nartostrady o długości 4,2 km i 5,2 km[potrzebne źródło] prowadzące do schroniska „Na Leskowcu”.
  • W Sułkowicach znajduje się Skocznia Beskidek.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Piknik Romski w Andrychowie
 Osobny artykuł: Kultura w Andrychowie.

Lokalnym centrum kultury jest Andrychów, tutaj odbywają się największe wydarzenia kulturalne w regionie[potrzebne źródło].

Do cyklicznych imprez kulturalnych o największym znaczeniu należą[potrzebne źródło]:

  • ODEON – Ogólnopolski Otwarty Festiwal Teatrów Amatorskich.
  • Piostur Gorol Song – Ogólnopolski Przegląd Piosenki Turystycznej.
  • Koryfeusz – Basztowe Konfrontacje Recytatorskie.
  • Wieczór Austriacki

W Andrychowie organizowane są liczne wystawy, koncerty, konkursy, działają organizacje społeczne. W gminie żywe są tradycje góralskie, ludowe[10].

W każdej wsi gminy działają filie Centrum Kultury i Wypoczynku w Andrychowie organizujące różne imprezy kulturalne, pełniące role lokalnych świetlic.

W gminie działa Miejska Biblioteka Publiczna w Andrychowie posiadająca filie w: Inwałdzie, Roczynach, Sułkowicach-Bolęcinie, Sułkowicach Łęgu, Targanicach, Zagórniku.

Znajdują się tutaj również następujące muzea:

  • Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie,
  • Izba Regionalna prowadzona przez Towarzystwo Miłośników Andrychowa,
  • prywatna izba regionalna Marii Magierowej w Brzezince.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W gminie Andrychów znajdują się:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 UM w Andrychowie: Statut Gminy Andrychów. W: www.wrotamalopolski.pl [on-line]. 2003-08-28. [dostęp 2011-12-20].
  2. Najnowsze dane - ubywa mieszkańców w mieście i gminie
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008-10, s. 70. [dostęp 2008-01-29].
  4. Andrychów. Krosno: P.U.W. ROKSANA, 2007. ISBN 978-83-7343-253-6
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Andrychów Inwestycje 2007-2008, folder informacyjny wydany przez Urząd Miejski w Andrychowie
  8. 8,0 8,1 Beskid Mały część wschodnia. Andrzej Pietyra. Wadowice: Grafikon, ISBN 83-88744-53-4
  9. Andrychów. Krosno: P.U.W Roksana, 2007. ISBN 978-83-7343-253-1
  10. Zobacz: Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich w Andrychowie, http://www.sgw.andrychow.pl/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leksykon Miast Województwa Małopolskiego. Kraków: Wydawnictwo PROMO, 2005. ISBN 83-922641-5-0.
  • Andrzej Zwoliński: Miasto Ankiwczów z dziejów Andrychowa. Kraków: Drukarnia Akcydensowa, 1993.
  • Dwa wieki miasta Andrychowa. Kraków: 1967.
  • Andrychów. Krosno: P.U.W. ROKSANA, 2007. ISBN 978-83-7343-253-1.
  • Strategia rozwoju gminy Andrychów na lata 2006 – 2015. Andrychów.
  • Program rewitalizacji obszarów miejskich w Andrychowie. Andrychów: 2008.
  • Diagnoza stanu zasobów gminy Andrychów. Andrychów.
  • Mapa Beskidu Małego. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1993.
  • Andrzej Matuszczyk: Beskid Mały. Wadowice: Grafikon, 2004. ISBN 83-88744-18-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]