Bielsko-Biała

Z Wikipedii

Współrzędne: 49°50' N 19°04' E49.8333333 19.0666667 (Bielsko-Biała)

Bielsko-Biała
Herb Bielska-Białej Flaga Bielska-Białej
Województwo	śląskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Gmina  - rodzaj	Bielsko-Biała miejska
Prawa miejskie	1312 lub II poł. XIII w. (Bielsko) 1723 (Biała)
Prezydent	Jacek Krywult (e-mail)
Powierzchnia	124,51 km²
Położenie	49° 50' N 19° 04' E
Wysokość	262-1117 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (styczeń 2007)  - liczba ludności  - gęstość  - aglomeracja	176 453 1417 os./km² bielska
Strefa numeracyjna (do 2005)	33
Kod pocztowy	43-300 do 43-382
Tablice rejestracyjne	SB
Położenie na mapie Polski Bielsko-Biała
TERC10 (TERYT)	246101 1
Miasta partnerskie	Acco Baia Mare Besançon Bierdiańsk Frydek-Mistek Grand Rapids Kirklees Kragujevac Lilienthal Monreale Olsztyn Rancagua Shijiazhuang Stadskanaal Szolnok Tienen Trzyniec Ustka Wolfsburg Żylina
Urząd miejski3 plac Ratuszowy 1 43-300 Bielsko-Biała tel. (33) 497-14-97; faks (33) 497-17-86, 497-17-87 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bělsko-Biala) - miasto w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Śląskiego i Małego, nad rzeką Białą. Obecnie liczy 176 453 mieszkańców i jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodarczo miast w Polsce (m.in. 4 % bezrobocia). Miasto jest także znaczącym ośrodkiem miejskim w skali kraju o walorach kulturalnych oraz turystycznych, a także ważnym węzłem drogowym i kolejowym.

Spis treści 1 Dzielnice Bielska-Białej 2 Nazwa miasta 3 Historia 3.1 Bielsko 3.2 Biała 3.3 Bielsko-Biała 4 Zabytki 5 Geografia 5.1 Położenie 5.2 Klimat 6 Przyroda 7 Transport 7.1 Komunikacja miejska 7.2 Transport kolejowy 7.3 Transport drogowy 8 Główne ciągi komunikacyjne 8.1 Transport lotniczy 9 Turystyka 10 Kultura 11 Edukacja 12 Kościoły i Związki Wyznaniowe 13 Sport 14 Media 15 Miasta partnerskie 16 Ciekawostki 17 Panorama 18 Zobacz też 19 Linki zewnętrzne 20 Przypisy

[edytuj] Dzielnice Bielska-Białej

Miasto oficjalnie jest podzielone na 31 osiedli:^[1]

• Biała Krakowska,
• Biała Północ,
• Biała Śródmieście,
• Biała Wschód,
• Bielsko Miasto
• Bielsko Południe,
• Dolne Przedmieście,
• Górne Przedmieście,
• Hałcnów,
• Kamienica,
• Komorowice Krakowskie,
• Komorowice Śląskie,
• Leszczyny,
• Lipnik,
• Mikuszowice Krakowskie,
• Mikuszowice Śląskie,
• Osiedle Aleksandrowickie,
• Osiedle Beskidzkie
• Osiedle Grunwaldzkie,
• Osiedle Karpackie,
• Osiedle Kopernika,
• Osiedle Langiewicza,
• Osiedle Mieszka I,
• Osiedle Piastowskie,
• Osiedle Polskich Skrzydeł,
• Osiedle Sarni Stok
• Osiedle Słoneczne,
• Osiedle Wojska Polskiego,
• Stare Bielsko,
• Straconka,
• Wapienica,
• Złote Łany.

Nieoficjalnie natomiast wyróżnia się:

• Śródmieście, w tym Biała, Stare Miasto, Dolne Przedmieście, Górne Przedmieście, Żywieckie Przedmieście
• Olszówka
• Kamienica
• Mikuszowice
• Wapienica
• Aleksandrowice
• Lipnik
• Hałcnów
• Komorowice
• Stare Bielsko
• Leszczyny
• Straconka
• Biała Krakowska
• Obszary

[edytuj] Nazwa miasta

Nazwa miasta pochodzi od połączenia nazw dwóch miast leżących po przeciwległych stronach rzeki Białej - Bielska oraz Białej, które 1 stycznia 1951 roku utworzyły jeden spójny organizm miejski - Bielsko-Białą.

[edytuj] Historia

Bielsko-Biała jest miastem powstałym formalnie dopiero w styczniu 1951 roku, lecz historia miast, które były jego fundamentami jest dużo dłuższa.

[edytuj] Bielsko

Bielsko (niem. Bielitz, czes. Bílsko) - do 1950 roku samodzielne miasto na Śląsku Cieszyńskim. Po połączeniu z Białą Krakowską stanowi dziś zachodnią część miasta Bielska-Białej.

Przed uzyskaniem praw miejskich

Pierwszym śladem osadnictwa na terenie dzisiejszego Bielska jest grodzisko z XII wieku, usytuowane w Starym Bielsku. Gród był osadą produkcyjną, o charakterze obronnym. Otoczony podwójnym wałem z fosą. Jego średnica wynosiła ok. 200 m, a powierzchnia 3,2 ha. Nie wiadomo do dzisiaj, jak należy łączyć tę osadę ze Starym Bielskiem i miastem Bielskiem. Grodzisko leżące na szlaku handlowym Kraków - Cieszyn mogło pełnić rolę warowni. Osada ta została doszczętnie zniszczona pożarem w 1400 r. W sąsiedztwie grodziska powstała w II połowie XIV wieku wieś Stare Bielsko z kościołem pw. Świętego Stanisława.

Najstarsza osada właściwego Bielska to okolice starówki. Było to wzgórze stromo opadające w stronę wschodnią. Tam w XIII wieku dzięki staraniom księcia cieszyńskiego, Kazimierza powstał zamek. Z czasem wokół niego powstawała osada, która między XIII a XIV wiekiem uzyskała prawa miejskie.

Nie zachował się przywilej lokacyjny, stąd nie znamy dokładanej daty nadania praw miejskich. Pierwsza wzmianka o Bielsku pochodzi z 1312 r., kiedy to książę Mieszko cieszyński podarował swym bielszczanom las między Mikuszowicami, a Kamienicą.

W latach 1316-1900

W roku 1316 doszło do podziału ziem bielskich. Powstało wówczas Księstwo Cieszyńskie oraz Oświęcimskie, z granicą na rzece Białej. W 1327 r. Bielsko weszło do lenn czeskich Luksemburgów i odtąd granica na Białej, była także granicą państwową.

Ta sytuacja miała znaczący wpływ na rozwój miasta. Zaczęło się ono rozrastać na zachód od obecnego zamku. Domy najpierw drewniane umiejscowiły się wzdłuż rynku i okolicznych uliczek. W połowie XV wieku powstał tu kościół pw. Świętego Mikołaja. Granice miasta przebiegały wzdłuż ulic: Zamkowej, Orkana, Sobieskiego, Schodowej, a chronił go system zamkowych fortyfikacji.

W 1424 roku książę Bolesław I cieszyński nadał bielskim mieszczanom prawo dysponowania swoją własnością i przekazywania jej potomkom do czwartego pokolenia.

W 1440 roku na prośbę wójta książęta Władysław i Przemysław II cieszyński przyznali miastu prawo składu soli.

Wacław III Adam przekazał Bielsko razem z kilkoma wsiami Kasprowi Wilczkowi z Dobrej. Niezadowolony z tej transakcji był syn Wacława, Fryderyk Kazimierz. Pod wpływem tego ostatniego Wacław Adam usunął Wilczka z jego dóbr, po czym przekazał je synowi. W 1565 roku Fryderyk Kazimierz, władający dotychczas Frysztatem i Frydkiem, przeniósł swoją siedzibę do Bielska. Fryderyk Kazimierz planował sprzedać Bielsko Jerzemu Fryderykowi Hohenzollernowi, jednak zmarł w 1571 roku przed dokonaniem transakcji.

W późniejszym czasie Bielsko otrzymywało wiele nowych przywilejów, np. pozwolenie na handel mięsem, wolny skład soli. Rzemiosło, tkactwo, rolnictwo to główne zawody ówczesnych mieszkańców. Powstawało wiele przedmieść, Przedmieście Żywieckie, Przedmieście Dolne oraz Górne.

Ważnym aspektem miasta Bielska była różnorodność religijna, która doprowadziła w końcu do starć pomiędzy katolikami, a protestantami. Pierwszym przykładem jest wojna trzydziestoletnia (1618-1648), zwycięska dla katolików - Habsburgów, przegrana przez protestantów. Przyczyniło się to jednak do ogromnych strat w ludności oraz w urbanistyce. Po tym zdarzeniu miasto trzeba było odbudowywać praktycznie na nowo.

W 1659 roku Bielsko strawił pożar; zniszczeniu uległy prawie wszystkie budynki łącznie z kościołem i ratuszem.

W 1752 r. pojawił się po poprzednich nowy właściciel miasta, blisko związany z Wiedniem - Aleksander Józef Sułkowski. Z przebudową miasta wzrastała liczba ludności, co równoznaczne było ze zwiększoną liczbą inwestycji budowlanych. Większość budynków była już murowana, ale architektura była skromna i powściągliwa. Dopiero czasy industrializacji przyniosły Bielsku najwspanialsze zabytki. W drugiej połowie XVIII wieku miasto było znanym składem sukna w Rzeczypospolitej.

Uprzemysłowienie miasta było możliwe dzięki wspaniałym warunkom do wyrobu tkanin. Szybko zaczęto budować nowe fabryki, a manufaktury odeszły w zapomnienie. Nastąpił najazd inwestorów, którzy budowali nowe mieszkania i fabryki, pięknie wkomponowujące się w charakter miasta. Mieszkańcy stali się burżuazją finansową. Stan rzeczy doprowadził do rozwinięcia intelektualnego i kulturalnego ośrodka miejskiego. Pierwsze fabryki budowano nad Białą, ze względu na napęd wodny. Dopiero w 1826 r. zastosowano maszynę parową.

Na początku XIX wieku wyróżniano trzy główne ośrodki: Stare Miasto, Dolne Przedmieście oraz Bielski Syjon, ewangelicki kwartał na zachód od Starego Miasta. XIX wiek to energiczny rozwój miasta.

Bielsko zostało włączone do powstającej kolei żelaznej (1855 - bezpośrednie połączenie z Wiedniem). Podłączono go do państwowej sieci telegraficznej, uruchomiono gazownię 1861 i rozpoczęto gazowe oświetlanie ulic, a w 1893 elektrowni; w 1895 r. założono elektryczną linię tramwajową (w tym czasie po Warszawie i Wiedniu jeździły tramwaje konne; linia istniała do 1971 roku). W 1883 pojawiły się pierwsze telefony, a rok później automatyczna centrala telefoniczna (pierwsza w Austrii).

W latach 1900-1939

Na początku XX wieku w Bielsku najliczniejszą grupę mieszkańców stanowili Niemcy. Polacy i Żydzi stanowili jedynie po 15% mieszkańców. Po zakończeniu I wojny światowej, Niemcy próbowali włączyć Bielsko do tzw. Niemieckiej Austrii. Nie udało im się to, ponieważ 17 września miasto zajęły wojska polskie. Na przełomie 1919, a 1920 r. Bielsko obsadziły wojska angielskie, w związku ze sporem Polski i Czechosłowacji o Śląsk Cieszyński. Miał odbyć się plebiscyt, ale wyszło inaczej i decyzją Rady Ambasadorów z lipca 1920 r. Bielsko przyłączono do odradzającej się Polski.

Niemcy w okresie międzywojennym stanowili nadal ponad połowę mieszkańców miasta. Jednak powoli wzrastały wpływy polskie. W roku 1930 pojawił się pierwszy od setek lat polski burmistrz. Żydzi stanowili ok. 20% mieszkańców. Taka mieszanka kulturowa uczyła jednak tolerancji i wzbogacała kulturę miasta.

W 1938 włączono w granice administracyjne miasta sąsiednie Aleksandrowice.

W czasie II wojny światowej

3 września 1939 r. do Bielska wstąpiły wojska III Rzeszy, wspierane przez mieszkańców narodowości niemieckiej. W październiku tego roku Bielsko i cały Śląsk Cieszyński włączono do III Rzeszy. W czasie wojny miasto tętniło życiem, a przemysł pracował na rzecz III Rzeszy.

W lutym 1945 r. do Bielska wkroczyła Armia Czerwona.Na terenie miast Bielska i Białej rozpoczęły działalność Narodowe Siły Zbrojne (Działalność Narodowych Sił Zbrojnych w Bielsku-Białej). Bielsko z wojny wyszło bez większych strat. Władzę przejęli komuniści. Niemcy albo uciekli, albo zostali wysiedleni. Miasto zamieszkiwali warszawiacy, Polacy z kresów wschodnich oraz żydzi z całej Polski. W 1946 roku zakłady przemysłowe zostały upaństwowione.

[edytuj] Biała

Biała (Krakowska) - do 1950 roku samodzielne miasto leżące w Małopolsce. Po połączeniu z Bielskiem w 1951 r. tworzy wschodnią część Bielska-Białej.

Przed uzyskaniem praw miejskich

Biała została założona ok 1560 r. u zbiegu Niwki i Białej jako przysiółek wsi Lipnik zamieszkiwany przez polskich tkaczy. Podstawą rozwoju osady było sukiennictwo.

W 1613 r. Biała została wydzielona z Lipnika jako samodzielna gmina z samorządem kontrolowanym przez podstarostę lipnickiego.

Już w 1667 r. powstał w Białej (wspólny z Lipnikiem) cech tkaczy, a wieś zaczęła starać się o uniezależnienie od Lipnika, co doprowadziło do sporów ze starostami lipnickimi, które trwały aż do końca XVII w..

W latach 1723 - 1772

9 stycznia 1723 r. na prośbę starosty Jakuba Rybińskiego król August III Mocny przyznał Białej prawa miejskie.

W połowie XVII w. wytyczono nowy kształt urbanistyczny miasta - osią urbanistyczną stała się droga krakowska (dzisiejsza ul. 11 Listopada), w 1757 r. Biała otrzymała od Augusta III Mocnego wielki przywilej miejski, na podstawie którego powstały pierwsze cechy rzemieślnicze, a w 1766 r. powstały pierwsze manufaktury

Aż do 1945 r. Biała była miastem wieloetnicznym, zamieszkiwanym przez Niemców, Żydów i Polaków, i wielowyznaniowym - katolicy, protestanci i żydzi.

Biała zaznaczyła się w historii Polski sławnym epizodem z okresu konfederacji barskiej - w latach 1769 - 1770 (i krótko w 1771 r.) była siedzibą Generalności, czyli naczelnej władzy konfederackiej.

W czasach austriackich

W 1772 r. Biała została wcielona do zaboru austriackiego, wchodząc w skład Galicji.

Po zniesieniu granicy celnej na rzece Białej w 1784 r. 2-tysięczne miasteczko wezło na drogę dalszego pomyślnego rozwoju.

W 1789 r. Biała została wolnym miastem cesarskim z ustanowionym magistratem, a dziesięć lat później ostateczne uniezależniła się od dominium lipnickiego.

W 1810 r. w Białej pojawiła się pierwsza fabryka włokiennicza, a tutejsza industrializacja - podobnie jak w Bielsku - związana była z przybyciem wielu niemieckich i żydowskich przedsiębiorców.

Znaczenie Białej wzrosło po 1855 r., kiedy stała się siedzibą powiatu. Była wtedy jednym z nielicznych w Galicji ośrodków przemysłowych. Bogacące się miasto rozbudowywało się według wzorca bielskiego, nigdy jednak nie osiągneło rozmiarów ani wyglądu wielkomiejskiego Bielska. W 1871 r. wspólnie z Bielskiem zorganizowała wystawę przemysłową.

Mimo wprowadzenia w Galicji w 1869 r. autonomii i polskiego języka urzędowego w Białej narastał konflikt narodowościowy, który doprowadził nawet do prób wcielenia miasta do Śląska (Austriackiego). Niemiecka rada miejska podjęła także w latach 1889 - 1910 decyzję o całkowitej germanizacji Białej.

Działaniom tym przeciwstawiał się polski ruch narodowy, który doprowadził m.in. do utworzenia "Czytelni Polskiej" w 1873 r. oraz powołaniu, dzięki pomocy TSL, dwóch polskich szkół (ludowa - 1898 r.; gimnazjum - 1908 r.). Intensywnie działał w Białej także ks. Stanisław Stojałowski i środowiska z nim związane.

Biała stała się na przełomie XIX i XX wieku areną licznych wystąpień robotniczych (m.in. w 1890, 1905 i 1912 r.).

W latach 1918 - 1950

1 listopada 1918 r. armia polska zajęła miasto, a już 13 listopada bialski magistrat podporządkował się nowej władzy.

W odrodzonej Polsce Biała weszła w skład województwa krakowskiego, zmieniając w 1926 r. nazwę na "Biała Krakowska". Ważnym wydarzeniem okresu międzywojenego było włączenie do miasta gminy Lipnik, przez co powstała "wielka Biała".

Po 1918 r. miasto szybko się polonizowało, jednak jeszcze w 1938 r. Niemcy stanowili ponad 1/5 społeczeństwa Białej i byli w posiadaniu prawie wszystkich bialskich fabryk. Taka sytuacja prowadziła oczywiście do dalszych konfliktów etnicznych.

W czasie II wojny światowej Niemcy włączyli Białą do sąsiedniego Bielska. Ze względu na korzystne warunki nerodowościowe w Białej tworzyły się liczne polskie organizacje podziemne.

Miasto zostało wyzwolone przez wojska sowieckie w dniach 8 - 10 lutego 1945 r., co zostało poprzedzone krwawą bitwą z wojskami niemieckimi w Hałcnowie.

Po wojnie upór władz krakowskich spowodował, że do połączenia z Bielskiem w 1951 r. Biała pozostawała w województwie krakowskim.

[edytuj] Bielsko-Biała

1 stycznia 1951 r. Bielsko i Białą Krakowską połączono w jedno miasto, co zdynamizowało rozwój przemysłowy grodu nad Białą. Zarazem władze komunistyczne usiłowały zmienić dotychczasowe kapitalistyczne oblicze miasta i uczynić zeń czysto "proletariacki ośrodek".

W latach 50. i 60. zbudowano siedem wielkich osiedli robotniczych (tzw. ZOR-y) oraz rozbudowano większość zakładów przemysłowych, przy jednoczesnej budowie kolejnych. Wtedy też władze spotkały się z silnym sprzeciwem: w marcu 1968 r. na placu Mickiewicza doszło do młodzieżowej demonstracji z udziałem kilku tysięcy licealistów.

W epoce Gierka znacznie zmodernizowano przemysł bielski oraz dokonano licznych inwestycji. Najważniejsze wydarzenia z tamtego okresu to:

- utworzenie województwa bielskiego w 1975 r.

- budowa Fabryki Samochodów Małolitrażowych - jednego z największych w Polsce zakładów przemysłu samochodowego w 1972 r.

- utworzenie filii Politechniki Łódzkiej w 1969 r.

- budowa drogi szybkiego ruchu Warszawa - Cieszyn w 1972 r.

- likwidacja linii tramwajowych w 1971 r.

Wzrost liczby ludności spowodował przyłączenie do miasta kolejnych podmiejskich gmin: Kamienicy i Mikuszowic w 1968 r.; Straconki w 1973 r.; Komorowic, Hałcnowa, Starego Bielska i Wapienicy w 1977 r.

W okresie "Solidarności" Bielsko-Biała stało się jednym z głównym ośrodków walki społeczeństwa z reżimem. Na początku 1981 r. NSZZ "Solidarność" Regionu "Podbeskidzie" przeprowadził strajk generalny zakończony usunięciem dotychczasowych władz bielskich.

Wraz z upadkiem komunizmu w Polsce Bielsko-Biała stało się jednym z najlepiej rozwiniętych ośrodków gospodarczych i kulturalnych w Polsce. Stopniowo rozwija się także turystyka i szkolnictwo wyższe. Do najważniejszych wydarzeń z najnowszej historii miasta należą:

- utworzenie diecezji bielsko-żywieckiej w 1992 r.

- wizyta Jana Pawła II w Bielsku-Białej w 1995 r.

- likwidacja województwa bielskiego i włączenie miasta do województwa śląskiego w 1998 r.

- włączenie 18 Bielskiego Batalionu Desantowo-Szturmowego w skład jednostek szybkiego reagowania NATO w 1999 r.

- przekształcenie filii Politechniki Łódzkiej w Akademię Techniczno-Humanistyczną w 2001 r.

- rozpoczęcie programu rewitalizacji Starego Miasta w 2003 r.

- wybicie przez NBP monety dwuzłotowej z wizerunkiem ratusza w 2008 r.

[edytuj] Zabytki

• Zamek książąt Sułkowskich
• Stare Miasto - średniowieczny układ lokacyjny
• Dom Tkacza
• Katedra św. Mikołaja
• Ratusz
• Dworzec Główny
• Kamienica "Pod Żabami"
• Grodzisko w Starym Bielsku
• Teatr Polski
• Hotel "Prezydent"
• Kościół Marcina Lutra
• Kościół Jana Chrzciciela
• Kościół Opatrzności Białej
• Hotel "Pod Orłem"
• Pomnik Marcina Lutra (jedyny w Polsce)
• Kościół św. Barbary
• Kościół św. Stanisława
• Kościół Zbawiciela - katedra diecezji cieszyńskiej
• Kościół św. Trójcy
• "Bielski Syjon" - część miasta zlokalizowana pomiędzy ulicami Modrzewskiego i Orkana
• Willa T.Sixta
• Sąd Rejonowy - d. Izraelska Gmina Wyznaniowa
• Kamienice przy ul. 3 Maja
• Dwór Pruszyńskich
• Cmentarz żydowski
• Budynek I Liceum im. Mikołaja Kopernika
• Gazownia

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Miasto leży w południowej części województwa śląskiego, na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Małopolski, u stóp Beskidu Śląskiego oraz Małego na Pogórzu Śląskim nad rzeką Białą. Centrum znajduje się na wysokości około 310 m n.p.m. Najniżej położonymi terenami są Stawy Komorowickie - 262 m n.p.m., a najwyżej góra Klimczok - 1117 m n.p.m. Miasto graniczy z: Czechowicami-Dziedzicami, Kozami, Międzybrodziem Bialskim, Wilkowicami, Bystrą Śląską, Jaworzem, gminą Jasienica oraz Brenną i Szczyrkiem (przez góry).

[edytuj] Klimat

Klimat Bielska-Białej ze względu na duże różnice wysokości terenu należy do bardzo zróżnicowanych. Zimą oraz latem przeważają wiatry z kierunków zachodnich i południowo-zachodnich. Miasto cechują wysokie opady atmosferyczne, które wynoszą ok. 1000 mm rocznie, a w górach przekraczają 1200 mm.Największy wpływ na pogodę w mieście mają masy powietrza znad Oceanu Atlantyckiego.

• Najcieplejszy miesiąc: lipiec (+25°C, w górach ok. +17°C)
• Najzimniejszy miesiąc: styczeń (-5°C, w górach ok. -10°C)
• Okres bezprzymrozkowy: 175 dni
• Pojawianie się mgieł: 40-50 dni w roku
• Najbardziej słoneczny okres roku: początek lata, końcówka jesieni
• Utrzymywanie się pokrywy śnieżnej w mieście: 70 dni
• Utrzymywanie się pokrywy śnieżnej w górach: 200 dni
• Utrzymywanie się mgły w mieście (październik, listopad, marzec): 60 dni

[edytuj] Przyroda

Od 1991 roku stale zmniejsza się poziom zanieczyszczenia powietrza, gleby, a także wody, w przepływającej przez miasto rzece Białej. Dobre warunki przyrodnicze zapewnia bliskość gór Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego.

Parki miejskie

• Park Słowackiego - między ulicami Słowackiego a Chopina
• Park Włókniarzy - między ulicą Partyzantów a rzeką Białą
• Park Rosta - między Komorowicami a Kępą Hałcnowską
• Park nad rzeką Białą - między rzeką Białą a ratuszem
• Bulwary Młodości - wzdłuż ulicy Górskiej
• Park Strzygowskiego - wzdłuż ul. Partyzantów

Tereny cenne przyrodniczo

• Cygański Las
• Rezerwat przyrody "Stok Szyndzielni"
• Rezerwat przyrody "Jaworzyna"
• Dolina Wapienicy
• Dolina Gościnna
• Dolina Jeżynowa
• ZPK Sarni Stok
• Trzy Lipki
• Stawy Komorowickie
• Dolina Łańskiego Potoku
• Bark
• Straconka

[edytuj] Transport

[edytuj] Komunikacja miejska

System komunikacji miejskiej w Bielsku-Białej istnieje od 1895 roku. W latach 1895-1971 wchodziła w jego skład sieć tramwajowa, a od 1927 roku także autobusowa, obecnie jedyna. Prowadzona jest przez dwóch przewoźników - MZK Bielsko-Biała (47 linii) i PKM Czechowice-Dziedzice (2 linie) oraz podwykonawcę - Sanbus.

Poza granicami administracyjnymi Bielska-Białej, autobusy komunikacji miejskiej kursują do sąsiednich miejscowości: Bestwiny, Bystrej, Czechowic-Dziedzic, Janowic, Mazańcowic i Międzyrzecza Górnego.

[edytuj] Transport kolejowy

Miasto jest ważnym węzłem kolejowym w Polsce południowej. Na jego terenie znajduje się dwanaście stacji kolejowych, jednak znaczną ilość połączeń obsługuje dworzec kolejowy Bielsko-Biała Główna, usytuowany przy ulicy Warszawskiej, na trasie wylotowej w kierunku Katowic.

[edytuj] Transport drogowy

Przez Bielsko-Białą przechodzą drogi:

• E75 - trasa europejska (Gdańsk - Katowice - Bratysława - Budapeszt - Belgrad - Skopje - Ateny)
• E462 - trasa europejska (Brno - Katowice - Kraków)
• Droga ekspresowa S1 (Bielsko-Biała - Cieszyn)
• Droga krajowa 1 (Bielsko-Biała - Tychy)
• Droga krajowa 52 (Bielsko-Biała - Wadowice - Kraków)
• Droga krajowa 69 (Bielsko-Biała - Żywiec - Zwardoń)
• Droga wojewódzka nr 942 (Bielsko-Biała - Szczyrk - Wisła)
• Droga ekspresowa S69 (Bielsko-Biała - Żywiec - Zwardoń) (planowana)

[edytuj] Główne ciągi komunikacyjne

Do głównych ulic Bielska-Białej należą: 3 Maja, Partyzantów, Krakowska, Żywiecka, Cieszyńska. Rolę "deptaka" - głównej ulicy handlowej miasta spełnia ulica 11 Listopada. Do ciekawostek należy dodać, że jedną z najdłuższych ulic miasta jest ulica Jana III Sobieskiego. Jak głosi legenda jechał nią sam patron, udając się na "Odsiecz wiedeńską".

Bielsko-Biała posiada Śródmiejską Obwodnicę Zachodnią (obwodnica zachodnia). Tutaj znajduje się też jedno z większych skrzyżowań w południowej Polsce - Hulanka.

[edytuj] Transport lotniczy

Bielsko-Biała posiada cywilne lotnisko sportowe w Aleksandrowicach z 660-metrową trawiastą drogą startową. W budowie jest lotnisko przemysłowe w Kaniowie k. Bielska-Białej z 700-metrową betonową drogą startową.

Bielsko-Biała ma dostęp do trzech międzynarodowych lotnisk w odległości do 100 km:

• Port lotniczy Kraków-Balice
• Port lotniczy Katowice-Pyrzowice
• Port lotniczy Ostrava-Mošnov (Czechy)

[edytuj] Turystyka

Miasto jest znaczącym ośrodkiem turystycznym o znaczeniu ponadregionalnym. Sieć szlaków turystycznych w rejonie Koziej Góry, Szyndzielni oraz Klimczoka należy do najgęstszych w kraju. Zimą zbocza tych gór zamieniają się w narciarski raj, a dotarcie tam umożliwia wybudowana w 1953 roku, gruntownie zmodernizowana na przełomie lat 1993/94 jedna z najnowocześniejszych kolei linowych w Polsce, która w swoich gondolach wwozi turystów z Olszówki na wysokość 960 m n.p.m. tuż pod szczytem Szyndzielni.

Miłośnicy białego szaleństwa mogą skorzystać z nartostrady prowadzącej z Klimczoka przez Szyndzielnię na Dębowiec i do dolnej stacji kolei gondolowej, na stokach tych gór przeważnie od końca listopada do początku kwietnia działają wyciągi talerzykowe. Świetne warunki do uprawiania narciarstwa biegowego panują na grzbietach Hrobaczej Łąki, Gaików i Magurki Wilkowickiej (Beskid Mały), a także Szyndzielni, Klimczoka oraz Błatniej (Beskid Śląski). Obecnie planowana jest budowa ośrodka narciarskiego na Szyndzielni, z połączeniem jej kolejami krzesełkowymi ze Szczyrkiem oraz Brenną.

Szczyty górskie leżące w granicach administracyjnych miasta

• Klimczok - 1117 m n.p.m.
• Magura - 1109 m n.p.m.
• Trzy Kopce - 1082 m n.p.m.
• Stołów - 1035 m n.p.m.
• Szyndzielnia - 1028 m n.p.m.
• Pod Błatnią - 853 m n.p.m.
• Przykra - 818 m n.p.m.
• Kołowrót - 798 m n.p.m.
• Wysokie - 756 m n.p.m.
• Cuberniok - 731 m n.p.m.
• Kopany - 690 m n.p.m.
• Palenica - 688 m n.p.m.
• Kozia Góra - 683 m n.p.m.
• Górna Równia - 676 m n.p.m.
• Łysa Góra - 660 m n.p.m.
• Równia - 607 m n.p.m.
• Mokry Groń - 601 m n.p.m.
• Dębowiec - 525 m n.p.m.

[edytuj] Kultura

Kina

• Kinoplex - 7 sal kinowych, znajduje się w Sferze
• Kino Studio
• Cinemaoff
• Cinema City - 10 sal (w budowie)

Teatry

• Teatr Polski
• Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana

Galerie

• Artwood,
• B&B,
• Fraktal w Sferze,
• Galeria BWA,
• Galeria Oli,
• Galeria Ubioru i Przedmiotu,
• Galeria Wzgórze.
• Galeria Zamkowa Muzeum w Bielsku-Białej

Muzea

• Dom Tkacza,
• Muzeum w Bielsku-Białej - Zamek książąt Sułkowskich,
• Muzeum Techniki i Włókiennictwa,
• Dom Przyrodnika im. E. S. Forysiów.
• Muzeum Literatury im. Władysława Reymonta

Biblioteki

• Książnica Beskidzka
• Biblioteka Główna Lekarska
• Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna
• Biblioteka Główna Akademii Techniczno-Humanistycznej
• Biblioteka Instytutu Teologicznego

oraz filie Książnicy Beskidzkiej

Centrum kultury włoskiej

• Centro Italiano di Cultura

Chóry

• Bielski Chór Kameralny
• Chór Młodzieżowy "Ave Sol"
• Chór Akademii Techniczno-Humanistycznej
• Chór Mieszany "Echo"
• Chór Kameralny "Brevis"
• Chór Gospel Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej w Bielsku-Białej
• Chór Parafii Ewangelicko- Augsburskiej przy kościele katedralnym Zbawiciela
• Dziecięcy Chórek "Pinokio"

[edytuj] Edukacja

Ogólnie w mieście funkcjonują:

• 33 szkoły podstawowe,
• 16 gimnazjów,
• 9 liceów, m.in.:

• I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika (zał. 1919)
• II Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka w Bielsku-Białej (zał. 1908)
• III Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego
• IV Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej
• V Liceum Ogólnokształcące
• VI Liceum Ogólnokształcące w Bielsku-Białej w ZSO im. AK
• VII Liceum Ogólnokształcące im. Juliana Tuwima w Bielsku-Białej
• VIII Liceum Ogólnokształcące im. Hanny Chrzanowskiej w Bielsku-Białej

• 10 techników, m.in.:

• Zespół Szkół Elektronicznych, Elektrycznych i Mechanicznych, ul. Słowackiego 24

Szkoły Artystyczne

• Państwowa Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Stanisława Moniuszki
• Państwowy Zespół Szkół Plastycznych im.Juliana Fałata

Szkoły wyższe

• Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

• Akademia Ekonomiczna im. K. Adamieckiego w Katowicach - Bielski Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny
• Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych ze specjalnością język włoski
• Instytut Teologiczny im. św. Jana Kantego
• Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej
• Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej
• Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Bielsku-Białej
• Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza
• Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Bielsku-Białej
• Wyższa Szkoła Administracji w Bielsku-Białej
• Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

[edytuj] Kościoły i Związki Wyznaniowe

Miasto jest stolicą diecezji bielsko-żywieckiej, stolicą diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Znajduje się tam także Świecki Ruch Misyjny "Epifania", Gmina Wyznaniowa Żydowska, Jak również zbór Kościoła Zielonoświątkowego "Filadelfia", zbór Wolnych Chrześcijan i kościół Adwentystów Dnia Siódmego.

[edytuj] Sport

Najbardziej znanymi klubami sportowymi w Bielsku-Białej są BKS Stal Bielsko-Biała oraz Podbeskidzie Bielsko-Biała, oprócz tego: Zapora Wapienica oraz Rekord Bielsko-Biała, które jest nie tylko klubami piłki nożnej halowej, ale także rozgrywają mecze na boiskach trawiastych. Spore osiągnięcia sportowe mają na swoim koncie judoczki i judocy Gwardii Bielsko- Biała. Mocną stroną bielskiego sportu jest od lat piłka siatkowa. Najbardziej utytułowane są siatkarki wspomnianego wyżej klubu BKS Stal oraz piłkarze 2 ligowego Towarzystwa Sportowego Podbeskidzie[TSP]. Występujące w lidze siatkówki kobiet zawodniczki to wielokrotne medalistki mistrzostw Polski i zdobywczynie Pucharu Polski. Nie można pominąć sukcesów młodych siatkarek z klubu MKS Pro Bielsko-Biała, które z powodzeniem występują na drugoligowych parkietach. Męska siatkówkę w Bielsku-Białej reprezentują występujący w serii B zawodnicy klubu BBTS Siatkarz-Orginal Bielsko-Biała. W mieście znajduje się również Gimnazjum i Liceum Mistrzostwa Sportowego Piłki Siatkowej.Uczniami tej szkoły są zawodnicy klubu BBTS Włókniarz, UKS TOP 1, oraz PSKS Beskidy Bielsko-Biała. Bielsko-Biała jest również ważnym w Południowej Polsce ośrodkiem żeglarskim oraz siedzibą Beskidzkiego Okręgowego Związku Żeglarskiego. W mieście działają kluby żeglarskie z których największymi są Yacht Klub Polski Bielsko oraz Klub Żeglarski "Halny".

[edytuj] Media

W Bielsku-Białej swoją siedzibę mają stacje radiowe, gazety, telewizje oraz media internetowe.

Radio:

• Radio Bielsko 106,7 FM
• Radio Planeta 87,9 FM
• Anioł Beskidów - Beskidzkie Radio Katolickie 90,2 FM
• oddział Radia Katowice

Prasa:

• Kronika Beskidzka
• Super-Nowa
• Magazyn Samorządowy - W Bielsku-Białej

• Gazeta Beskidzka
• Kurier Bielski
• Bespress
• oddział Dziennika Zachodniego
• Gazeta Bielska - lokalny dodatek Gazety Wyborczej

Telewizja:

• TV Bielsko
• redakcja bielska TVP Katowice

Internet:

• Portal miejski [1]
• Portal informacyjny [2]
• Gazeta i telewizja internetowa Super-Nowa [3]
• BB365.info Portal kultury, sztuki i rozrywki.

[edytuj] Miasta partnerskie

•  Izrael - Akka
•  Rumunia - Baia Mare
•  Francja - Besançon
•  Ukraina - Berdiańsk
•  Czechy - Frýdek-Místek