Anhydryt
 |
Ten artykuł od 2011-01 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Anhydryt | |||
|
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Skład chemiczny | CaSO4[1] (bezwodny siarczan(VI) wapnia) | ||
| Twardość w skali Mohsa | 3–3,5 | ||
| Łupliwość | doskonała, wyraźna, trójkierunkowa | ||
| Układ krystalograficzny | układ rombowy | ||
| Gęstość minerału | 2,9–3 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | najczęściej bezbarwny[1], rzadziej biały, szary[1] z odcieniem niebieskim lub czerwonym (różowym) | ||
| Rysa | biała | ||
| Połysk | szklisty, perłowy | ||
Anhydryt (gr. an = bez i hydro = woda (anhydros = bezwodny), nazywany czasem "gipsem bez wody") – nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:
- minerał z grupy siarczanów – siarczan wapnia
- monomineralna skała osadowa (siarczanowa), zbudowana niemal wyłącznie z minerału o tej samej nazwie, a podrzędnie z gipsu, kalcytu, i halitu.
Spis treści |
[edytuj] Minerał
[edytuj] Właściwości
- pod wpływem uderzenia rozpada się na podobne do kostek kawałki.
- rozpuszcza się w kwasie solnym i w wodzie.
- wietrzejąc, wchłania wodę i zmienia się w gips; przy czym zwiększa swoją objętość nawet o 60%. W trakcie wbudowywanie wody pęcznieje i pęka (rozwarstwia się), tworząc niekiedy tzw. trzewiowiec (bo przypominający trzewia).
Tworzy kryształy o pokroju grubotabliczkowym, krótkosłupowym, bądź o postaci zbliżonej do sześcianu – na ścianach występują charakterystyczne zbrużdżenia. Często tworzy kryształy zbliźniaczone. Jest kruchy, przezroczysty; jest minerałem pospolitym, występuje w wielu rejonach Ziemi.
Anhydryt o niebieskim zabarwieniu nazywany jest angelitem
[edytuj] Występowanie
Występuje przede wszystkim w postaci monomineralnych skał – anhydrytów, spotykany jest również w iłach, mułowcach i marglach, jest jednak dużo rzadszy od swojego uwodnionego odpowiednika – gipsu.
[edytuj] Skała
Monomineralna skała osadowa (siarczanowa), zbudowana niemal wyłącznie z minerału o tej samej nazwie, a podrzędnie z gipsu, kalcytu, i halitu.
Przeważnie ma barwę niebieskoszarą, rzadziej białą, kremową. Odznacza się teksturą masywną i zwykle bezkierunkową. Powstanie jej i zastosowanie jest analogiczne jak minerału o tej nazwie.
[edytuj] Występowanie
Jest ewaporatem – produktem odparowania wody morskiej, lub dehydratacji (odwodnienia) gipsów.
Anhydryt (skała) występuje powszechnie w złożach gipsowo-solnych pochodzenia morskiego lub jeziornego, często w postaci oddzielnych złóż, niekiedy o znacznej miąższości.
[edytuj] Miejsca występowania
USA (Luizjana, Nowy Meksyk, Dakota Południowa, Teksas); Kanada – (Ontario); Meksyk, Chile, Indie, Rosja, Szwajcaria, Austria, Wielka Brytania, Włochy.
W Polsce występuje w okolicach Lwówka Śląskiego (Niwnice – kopalnia Nowy Ląd), Inowrocławia, Kłodawy, Lubania i in..
[edytuj] Zastosowanie
Stosuje się go w przemyśle cementowym i do wyrobu kwasu siarkowego. Jako wypełniacz w procesie produkcji papieru, szeroko wykorzystywany w budownictwie (po przeróbce, zamiennie z gipsem) – tynki, okładziny, posadzki; wykorzystywany do płuczek wiertniczych. Ma znaczenie kolekcjonerskie. Znajduje zastosowanie w jubilerstwie oraz jako kamień ozdobny. Najcenniejsze okazy o barwie purpurowej pochodzą z Kanady i Szwajcarii. Kryształy szlifowane w formie kaboszonów, nie przekraczają masy 10 kr. Niezwykle fioletowe kryształy, osiągające długość do 30 cm, znaleziono podczas budowy tunelu Simplon w Alpach Walijskich (Szwajcaria/Włochy).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 530. ISBN 83-71-83-240-0.
