Siarczany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jon siarczanowy
Jon siarczanowy Jon siarczanowy
Wzór chemiczny SO2−4
Masa molowa 96,06 g/mol
Numer CAS 18785-72-3
PubChem 1117[1]
Typ hybrydyzacji i VSEPR sp3 − tetraedr
Podobne nadchlorany
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Siarczany (nazwa systematyczna: tetraoksydosiarczany(2−); w systemie Stocka: siarczany(VI); dawn. witriole[2] lub koperwasy[3]) – sole lub estry kwasu siarkowego.

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Jon siarczanowy to dwuujemny anion o wzorze empirycznym SO2−4 i masie cząsteczkowej 96,06 u. Składa się z jednego centralnego atomu siarki otoczonego przez cztery atomy tlenu, ma kształt czworościanu foremnego (tetraedru). Jon siarczanowy jest resztą kwasową kwasu siarkowego.

Wiele siarczanów jest dobrze rozpuszczalnych w wodzie. Do wyjątków należą np. siarczan wapnia, strontu, baru, ołowiu(II), srebra i rtęci(I).

Pokrewne związki, wodorosiarczany, zawierają anion HSO4.

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Siarczany mają szerokie zastosowanie:

Siarczany w mineralogii[edytuj | edytuj kod]

Minerały tworzące gromadę siarczanów powstają w niskich temperaturach w środowiskach utleniających. Przeważnie są produktami procesów hipergenicznych, zwłaszcza ewaporacji wód morskich i jeziornych. Wiele siarczanów metali ciężkich tworzy się w strefie utleniania kruszców. Niektóre z nich jako produkty działalności hydrotermalnej powstają w niskich temperaturach. Przeważnie są bezbarwne, lecz niektóre z nich, zwłaszcza siarczany metali ciężkich, odznaczają się żywym zabarwieniem. Przeważnie są przezroczyste. Cechuje je niewielka twardość, która w nielicznych tylko przypadkach osiąga 3,5 w skali Mohsa. Wiele z nich cechuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie, dotyczy to szczególnie siarczanów metali jedno- i dwuwartościowych o małych promieniach jonowych np. Na+ i Mg2+. Przy ich rozpoznawaniu najczęściej używa się metod termicznych (DTA, TG, DTG), przydatne są także metody rentgenostrukturalne oraz spektroskopia w podczerwieni.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na skład chemiczny wyróżnia się pięć klas siarczanów:

  • Klasa 1. Kwaśne siarczany: np. matteucyt NaHSO4·H2O, mercallit KHSO4
  • Klasa 2. Siarczany bezwodne: np. anhydryt CaSO4, celestyn SrSO4, baryt BaSO4
  • Klasa 3. Siarczany bezwodne zawierające inny anion: np. brochantyt Cu4[(OH)4SO4], jarosyt KFe3[(OH)6(SO4)2]
  • Klasa 4. Siarczany uwodnione: np kizeryt MgSO4·H2O, gips CaSO4·2H2O, chalkantyt CuSO4·5H2O, melanteryt FeSO4·7H2O
  • Klasa 5. Siarczany uwodnione zawierające inny anion: np. copiapit (FeII,Mg)FeIII4[OH(SO4)3]2·20H2O

Przypisy

  1. Siarczany – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Witold Doroszewski (red.): witriol. Słownik języka polskiego PWN, 1958–1969. [dostęp 2013-07-26].
  3. Witold Doroszewski (red.): koperwas. Słownik języka polskiego PWN, 1958–1969. [dostęp 2013-07-26].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]