Lubań (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lubań
Rynek z ratuszem, Wieżą Kramarską i rekonstrukcją sukiennic
Rynek z ratuszem, Wieżą Kramarską i rekonstrukcją sukiennic
Herb Flaga
Herb Lubania Flaga Lubania
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lubański
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1225
Burmistrz Arkadiusz Słowiński
Powierzchnia 16,12 km²
Wysokość ok. 212 m n.p.m.
Populacja (31.03.2011)
• liczba ludności
• gęstość

22 301[1]
1346 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 75
Kod pocztowy 59-800 do 59-801
Tablice rejestracyjne DLB
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Lubań
Lubań
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lubań
Lubań
Ziemia 51°07′05″N 15°17′21″E/51,118056 15,289167
TERC
(TERYT)
5020110011
Urząd miejski
ul. 7 Dywizji 14
59-800 Lubań
Strona internetowa
Lubań – Dom Solny z XVI w

Lubań (łuż. Luban, niem. Lauban) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim. Położony na Pogórzu Izerskim, nad rzeką Kwisą.

Historycznie leży w polskiej części Łużyc Górnych. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

31 marca 2011 roku miasto liczyło 22 301 mieszkańców.

Miasto leży na międzynarodowym szlaku pątniczym, Drodze św. Jakuba. Zbiegają się tu trzy jego odcinki: Dolnośląska Droga św. Jakuba, Via Regia oraz Via Cervimontana.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Widok w stronę Kamiennej Góry z Baszty Brackiej

51°07′00″N 15°18′00″E/51,116667 15,300000 Miasto położone jest ok. 45 km na płn-zach. od Jeleniej Góry i 25 km na wsch. od Zgorzelca.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 16,12 km²[2] i stanowi 3,76% powierzchni powiatu.

Według danych z roku 2002[3] użytki rolne wynoszą 48%, a użytki leśne 3%.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwotną nazwą miejscowości była serbołużycka nazwa Luban[4]. Po podbiciu w średniowieczu Słowian połabskich z plemion Serbów lużyckich mieszkających na Łużycach nazwa została później zgermanizowana na Lauban. Po II wojnie światowej polska administracja nadała miejscowości polską nazwę Lubań nawiązującą do wcześniejszej łużyckiej nazwy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Widok z Baszty Brackiej w kierunku ratusza
Baszta Bracka
obiekt zabytkowego dworca Lubań

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

  • obszar starego miasta
  • kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, ul. Szymanowskiego 1, neogotycki z l. 1857-1861
  • kościół ewangelicki Marii Panny, al. Kombatantów, z drugiej poł. XIV-XIX w.
  • d. kościół ewangelicki pw. Świętego Krzyża, ul. Kościuszki
  • wieża Trynitarska (dzwonnicza) d. kościoła pw. Świętej Trójcy, pl. Lompy, z 1320 r. – pierwszej poł. XIV, XIX w., pozostałość rozebranego w XIX wieku kościoła pw. Świętej Trójcy
  • cmentarz ewangelicki, obecnie komunalny, ul. Wrocławska
  • cmentarz rzym.-kat., obecnie nieczynny, z poł XIX w.
  • park miejski, ul. Kombatantów, z pocz. XIX w.
  • mury miejskie z 1318 r., zbudowane z kamienia bazaltowego z okolicznych kamieniołomów; pierwotnie otoczone fosą; w podwójnym pierścieniu murów znajdowały się cztery główne bramy miejskie: Nowogrodziecka, Mikołajska, Bracka i Zgorzelecka; obecnie pozostałości – fragmenty wzdłuż ul. Podwale:
    • wieża obronna – baszta Bracka, obok kościoła Świętego Krzyża, z 1318 r. – XIV w., część rozebranej w XIX wieku Bramy Brackiej
  • Wieża „Kramarska” (d. ratuszowa), z XIV w., pozostałość XIV-wiecznego ratusza
  • ratusz zbudowany w 1554 r. – XVI w. w stylu renesansowym; obecnie mieści Salę Rajców Miejskich, Muzeum Regionalne (d. Muzeum Osadnictwa Wojskowego), Urząd Stanu Cywilnego oraz Miejską Bibliotekę Publiczną
  • dom, ul. 7 Dywizji 12, z k. XIX w.
  • willa, obecnie szkoła, ul. Górna 1, z XIX w./XX w.
  • dom, obecnie rozlewnia wód, ul. Grunwaldzka 11, z XVI w., 1760 r. XIX w.
  • budynki dawnej cegielni Augustina, ul. Izerska 7, z drugiej poł. XIX w.-XX w.:
    • budynek administracyjny
    • budynek produkcyjny, obecnie magazyn
  • zespół willowy, ul. Kombatantów 2 i 2a, z pierwszej poł. XIX w., 1874 r.:
    • willa
    • stajnia z wozownią
    • park
    • ogrodzenie z bramą
  • willa z parkiem, ul. Kombatantów 11, z czwartej ćw. XIX w.
  • budynek z XVIII/XIX w. przy ul. Lompy 1 (dawne gimnazjum)
  • sąd, pl. 3 Maja 12, z 1899 r.
  • magazyn „Dom Solny” lub Dom Zbożowy, ul. Podwale 4, z 1539 r., 1689 r., XIX w., budynek zbudowany z kamienia bazaltowego ufundowany przez Radę Miejską spełniał swoje funkcje do XIX wieku, później służył jako więzienie miejskie
  • dom, ul. Spółdzielcza 17, z drugiej poł. XVIII w., XIX w., XX w.
  • dom „Pod Okrętem”, ul. Stara 1, z 1715 r. – XVIII w., rodzinny dom kupieckiej rodziny Kirchoffów
  • dom, ul. Tkacka 27, z ok. 1900 r.
  • zespół domu, ul. Warszawska 2, z k. XIX w.:
    • dom
    • budynek gospodarczy
    • ogród
  • dom, ul. Wąska 6, z XVIII w., druga poł. XIX w.
  • obiekty po byłych Królewskich Zakładach Kolei Górskiej (ZNTK Lubań), ul. Gazowa - wpisane do rejestru zabytków, wraz z obiektem parowozowni wachlarzowej. Jeden z największych tego typu zachowanych obiektów w Polsce i Europie.

Lubań – Uniegoszcz

  • kościół par. pw. Narodzenia NMP, ul. Różana, z XVI-XVIII w.
  • dom, ul. Jeleniogórska 18

inne zabytki:

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Centrum[edytuj | edytuj kod]

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Centrum miasta. Widok z Baszty Brackiej

W Lubaniu krzyżują się następujące drogi kołowe:

Lubań jest także stacją węzłową linii kolejowych:

  • 279: Węgliniec – Lubań
  • 274: Jelenia Góra – Węgliniec
  • 274: Lubań – Mikułowa – Zgorzelec (reaktywowana dla ruchu pasażerskiego w grudniu 2011)
  • 337: Lubań – Leśna (linia towarowa).

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze plany wprowadzenia komunikacji miejskiej w Lubaniu powstały w latach siedemdziesiątych[6], jednak pierwsze autobusy wyjechały na ulice miasta w czerwcu 1989. Były to (i nadal są) zwykłe pojazdy PKS, nieprzystosowane do kursowania w mieście (m.in. brak pneumatycznie otwieranych drzwi). Spółka PKS Voyager, która przejęła transport miejski w Lubaniu po upadku Pekaes Lubań, planuje wprowadzenie pojazdów przystosowanych do transportu miejskiego[6].

Linie 50 i 51 łączą centrum miasta z odległymi dzielnicami, takimi jak Uniegoszcz, Księginki czy Osiedle Piastów.

Media[edytuj | edytuj kod]

Portale[edytuj | edytuj kod]

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Radio[edytuj | edytuj kod]

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W Lubaniu znajdują się takie placówki jak:

Przedszkole :[edytuj | edytuj kod]

  • Publiczne nr 1,3,5
  • niepubliczne nr 1 i Językowe "Akademia Malucha"

Szkoła Podstawowa :[edytuj | edytuj kod]

  • nr 1 im. Tadeusza Kościuszki,
  • nr 2 im. Europejskich Dróg Świętego Jakuba,
  • nr 3 im. Jana Pawła II,
  • nr 4 im. Kawalerów Orderu Uśmiechu,
  • Prywatna SP nr 5

Gimnazjum :[edytuj | edytuj kod]

  • nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego,
  • nr 2 im.Mikołaja Kopernika,
  • nr 3 im.Euroregionu Nysa

Szkoła Ponadgimnazjalna:[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Kombatantów Ziemi Lubańskiej,
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Adama Mickiewicza,
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2,
  • Niepubliczne Szkoły Ponadgimnazjalne

I Szkoła muzyczna I stopnia im. Oskara Kolberga

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Lubaniu znajdują się następujące zakłady pracy :

  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (PEC Lubań Sp. z o.o.)
  • Agromet ZEHS Lubań
  • Imakon Sp. z o.o.
  • Imka Sp.z o.o.

W mieście są także spółki miejskie :

  • Lubańskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Lubań
  • Lubańskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. Lubań
  • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. Lubań
  • Zakład Gospodarki i Usług Komunalnych Sp. z o.o. Lubań

Dawniej mieściły się Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Lubaniu upadłego w roku 2000 .

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2009[7]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 21 697 100 11 451 52,8 10 246 47,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1346 710,4 635,6

Religia[edytuj | edytuj kod]

Kościół Świętej Trójcy

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[9]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. A.F. Busching, "A new system of geography", rozdz. "Lusatia", London 1762, s. 136.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 11.9.2012]. s. 102,103.
  6. 6,0 6,1 Czerwone autobusy w Lubaniu?. „Ziemia Lubańska”. 8 (391), kwiecień/maj 2010. 
  7. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  9. MIASTA PARTNERSKIE (pol.). miastoluban.pl. [dostęp 2011-11-27].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]