Drozd obrożny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Drozd obrożny
Turdus torquatus[1]
Linnaeus, 1758
Drozd obrożny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina drozdy
Rodzaj Turdus
Gatunek drozd obrożny
Podgatunki
  • T. t. torquatus Linnaeus, 1758
  • T. t. alpestris (C. L. Brehm, 1831)
  • T. t. amicorum Hartert, 1923
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Drozd obrożny (Turdus torquatus) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny drozdów (Turdidae)

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje górskie rejony całej Europy aż po Ural. To ptak wędrowny opuszczający tereny o surowym klimacie. Zimuje w rejonie Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce. Ze strefy klimatu umiarkowanego tylko część ptaków migruje, reszta pozostaje na terenach lęgowych lub schodzi na pogórze. Ze względu na specyficzne wymagania środowiska zasięg występowania tego drozda jest silnie porozrywany. Areał jest bardziej zwarty tylko w północno-zachodniej Europie, na Wyspach Brytyjskich i w Skandynawii.

W Polsce zasiedla Karpaty, stosunkowo liczny jest w Tatrach, mniej liczny w Bieszczadach, natomiast bardzo nieliczny w wyższych partiach Sudetów. Bardzo nielicznie gnieździ się na Mazurach. To nieliczny ptak lęgowy. W czasie migracji na północy kraju, zwłaszcza na wybrzeżu Bałtyku, obserwuje się drozdy pochodzące ze Skandynawii. Zatrzymują się wtedy na obrzeżach lasów i miejscach, które gęsto porastają wyższe krzewy. Przyloty mają miejsce w marcu lub kwietniu, a odloty od września do listopada.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się 3 podgatunki[3][4]:

  • Turdus torquatus torquatus – podgatunek ptaków z niższych szerokości geograficznych - północny, zamieszkuje Skandynawię i Wyspy Brytyjskie. W Polsce pojawia się nielicznie jedynie na przelotach, zwłaszcza na wybrzeżu. Samce są wyraźnie ciemniejsze i zaznaczoną białą podkową na piersi.
  • Turdus torquatus alpestris – podgatunek środkowo- i południowoeuropejski, zamieszkuje Karpaty, Alpy, Pireneje. U ptaków tego podgatunku spód jest wyraźniej biało łuskowany, samce są jaśniejsze. Większość drobnych, szaroczarnych piór konturowych ma białą pręgę. Na spodzie ciała na poszczególnych piórach widnieją białe kreski.
  • Turdus torquatus amicorum – środkowa Turcja do Turkmenistanu i północny Iran.

Zarówno samic, jak i plamistych młodych, u obu gatunków nie da się zidentyfikować na podstawie upierzenia. Dominuje u nich ciemny brąz uzupełniany jaśniejszymi plamkami.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Wielkością, ciemnym ubarwieniem i sylwetką zbliżony do kosa - jest z nim spokrewniony, choć drozd obrożny jest północnym gatunkiem górskim, bardziej smuklejszym i o dłuższej szyi. Upierzenie czarne, pióra na skrzydłach i spodzie ciała mają jasne brzegi. Widoczny jest dymorfizm płciowy. U czarno ubarwionego samca w szacie godowej na piersi kontrastowa, wyraźna, duża, biała obroża w kształcie półksiężyca, w szacie spoczynkowej brudnobiała. Oprócz tego jego brzegi piór na skrzydłach i spodzie ciała są rozjaśnione. Samica ma ubarwienie szaro-brunatne z wyraźniejszym łuskowanym (ułożonym z jaśniejszych brzegów piór) rysunkiem upierzenia i słabiej zaznaczoną, ciemniejszą (bardziej matową) niż u samca półobrożą. Widać to zwłaszcza jesienią kiedy u samicy nowe pióra mają wyraźniejsze ciemniejsze pręgi, które później ulegają częściowemu wytarciu. Nogi ciemne, dziób żółty z czarnym końcem. W locie skrzydła u obu płci wydają się jasne. Nie ma białej obrączki ocznej. Młode zamiast półksiężycowej obroży mają jedynie małą, białą plamkę pod dziobem i są silniej łuskowane.

Dzięki białej obroży łatwo zidentyfikować drozda obrożnego, ale przez skryty tryb życia trudniej go dostrzec
Żerujący drozd obrożny, Tatry

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

długość ciała 
ok. 23–27 cm,
rozpiętość skrzydeł 
ok. 36–41 cm,
długość skrzydła złożonego 
13,5–14,5 cm,
długość ogona 
11,5 cm

Masa ciał[edytuj | edytuj kod]

ok. 95–140 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Ostrzega ostrym, skrzypiącym "tjuk". Śpiew głośny, urywany, szczebiotliwy, z powtarzanymi krótkimi fletowymi motywami, nieco podobny do melodii drozda śpiewaka, ale jest bardziej szorstki. Samce śpiewają siedząc na skałach.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Płochliwy dużo bardziej niż kos, zaniepokojony kryje się wśród kamieni. Nie jest to ptak rzadki, ale przez skryty tryb życia rzadko widywany. Gdy jednak się go zobaczy łatwo go zidentyfikować po białej obroży. Wędrowny, przeloty w III–IV i IX–XI. Poza okresem lęgowym skupia się w grupy, a w czasie migracji drozda obrożnego spotkać można w stadach z innymi gatunkami drozdów.
Po ziemi skacze, a lata szybko, choć na krótkie dystanse.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Górskie lasy regla górnego, piętro kosodrzewiny przy górnej granicy lasu, górskie mokradła, skandynawskie płaskowyże. Nie ma dużego znaczenia skład gatunkowy kompleksu leśnego, choć najchętniej zamieszkuje górskie bory iglaste (w Polsce świerkowe) i krajobrazy mozaikowe poprzecinane trawiastymi obszarami, gdzie szuka pokarmu. W Bieszczadach zasiedla lasy jodłowe, oprócz tego w Polsce lasy bukowe z domieszką jodły i świerka ulokowane w pobliżu wody lub strumienia. Wybiera więc zacienione, wilgotne siedliska w bogate w drzewa lasach górskich, a na północy areału zamieszkuje też wrzosowiska, torfowiska i tundrę.

Pierwotnie gatunek występował w północnych lasach iglastych. W okresie zlodowaceń zasiedlał też niższe szerokości geograficzne Europy Zachodniej i Środkowej. Gdy w okresie polodowcowym klimat się ocieplił południowe populacje stopniowo zaczęły się przemieszczać w wyższe tereny górkie od Półwyspu Pirenejskiego po Kaukaz. Częściowo migrowały w kierunku północnym. Obecnie to gatunek górski, występujący ponad 700 m n.p.m.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Zimą, podobnie jak u innych drozdowatych, w diecie drozda obrożnego dominują jagody

Owady i ich poczwarki, larwy, pająki oraz inne bezkręgowce jak dżdżownice wchodzą w skład pokarmu jedzonego wiosną i latem, a zwłaszcza w okresie lęgowym, podobnie jak ma to miejsce u innych drozdowatych. Małymi bezkręgowcami karmi też młode. Jesienią i zimą zbiera głównie mięsiste jagody, które zrywa często z końca gałęzi podczas lotu.

Pokarm zbiera głównie na ziemi i z gałęzi drzew i krzewów.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

W ciągu roku wyprowadza jeden lub dwa lęgi, od drugiej połowy kwietnia do czerwca. Tworzone pary są monogamiczne.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Koszyczkowate gniazdo jest umieszczone w kosodrzewinie lub nisko (na wysokości 1-3 metrów) na młodym świerku czy jodle lub gęstych krzewach iglastych, zwykle przy pniu. Bywa też ukryte w szczelinie skalnej. Podstawa gniazda zbudowana jest z cienkich gałązek, liści i traw. Zewnętrzna warstwa jest wykonana z liści, źdźbeł traw i mchu, a wewnętrzna jest wylepiona masą, wykonaną z próchna i piasku zmieszanych z wydzieliną ślinową, która po zastygnięciu tworzy gładką wykładzinę gniazda, przypominającą tekturę. Wnętrze gniazda wyścielone suchą trawą i mchem. Lęgowisko budują oboje partnerzy.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Samica składa 4–5 zielonkawych, rdzawo, czerwonofioletowo lub fioletowo-szaro nakrapianych jaj.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są przez okres 12–15 dni tylko przez samicę.

Pisklęta[edytuj | edytuj kod]

Pisklęta, gniazdowniki, opuszczają gniazdo po 14–16 dniach, a stają się samodzielne po około 2 tygodniach. Do tego czasu karmią je oboje rodzice.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest globalnie zagrożony wg danych IUCN (status LC - least concern). Wymieniony w Dyrektywie Ptasiej.

W Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową[5].

Drozd obrożny negatywnie znosi zmiany jakie dokonują się w jego siedlisku i nie potrafi przystosować się do życia w innych warunkach niż w tych, które dotąd zajmował. Nasilenie turystyki w górach, rozbudowywanie urządzeń rekreacyjnych i sportowych, wycinanie górskich lasów to główne czynniki, które szkodzą zachowaniu populacji tego ptaka. Również niekorzystnie wypada w konfrontacji z naturalnymi konkurentami. Kos, paszkot i kwiczoł zwykle wygrywają z nim w walce o pokarm i miejsca lęgowe. Ze względu na ciągle ocieplanie się klimatu drozd obrożny dostosowany do chłodnego klimatu gór i północnych wybrzeży Atlantyku może być jedną z pierwszych ofiar w europejskiej awifaunie na skutek działania tych globalnych zmian.

Przypisy

  1. Turdus torquatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Turdus torquatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Frank Gill, David Donsker: Family Turdidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-14].
  4. Ring Ouzel (Turdus torquatus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-14].
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]