Eligiusz z Noyon
| Święty Eligiusz z Noyon |
|
| Éloi de Noyon | |
| biskup | |
 Św. Eligiusz w warsztacie (mal. Petrus Cristus). |
|
| Data urodzenia | ok. 588 Chaptelat |
| Data śmierci | 1 grudnia 660 Noyon |
| Kościół/ wyznanie |
katolicki, ewangelicki |
| Wspomnienie | 1 grudnia |
| Atrybuty | mitra i pastorał oraz: kubek, młot, kowadło, podkowa, kleszcze i kopyto |
| Patron | złotników, zegarmistrzów, kowali i innych rzemieślników pracujących w metalu |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
Eligiusz z Noyon, fr. Éloi de Noyon (ur. ok. 588 w Chaptelat w Akwitanii, zm. 1 grudnia 660 w Noyonie) – złotnik na dworze króla Franków Chlotara II z dynastii Merowingów, biskup Noyonu i Tournai (641-659), misjonarz, święty Kościoła katolickiego i ewangelickiego.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Eligiusz pochodził z akwitańskiej chrześcijańskiej rodziny, prawdopodobnie galloromańskiego pochodzenia. Jako chłopiec uczył się rzemiosła w warsztacie menniczym w pobliskim Limoges. Później udał się do Paryża, gdzie został wprowadzony na dwór Chlotara II za sprawą podskarbiego królewskiego Bobona u którego był na służbie. Tam został przeszkolony w zakresie złotnictwa. Na dworze pracował zarówno dla Chlotara, jak i jego syna, późniejszego następcy, Dagoberta, którego został głównym doradcą. Założył w tym czasie kilka klasztorów m.in. w Solignac i Paryżu, przekazywał datki dla biednych i podejmował próby ewangelizacji podbijanych terenów. Po śmierci Dagoberta (+639) opuścił dwór i został kapłanem. 13 maja 640 roku otrzymał, razem ze swoim przyjacielem Audoenem, sakrę biskupią i objął, po śmieci bpa Akariusza, urząd w Noyonie , który swoją jurysdykcją obejmował również Tournai.
Audoen (Ouen) objął urząd w Rouen i napisał w późniejszym okresie biografię Eligiusza.
W 654 roku Eligiusz przyjął słynny przywilej dla opactwa Saint-Denis (wyłączenia go spod jurysdykcji zwykłych). W swoim mieście Noyon zbudował klasztor dla panien i założył tam opactwo, co uczynił także w Tournai i w Saint-Quentin. Po znalezieniu ciała chrześcijańskiego męczennika Quintina, który został pojmany w tym miejscu, biskup wzniósł ku jego czci kościół z regułą zakonną irlandzkiego mnicha św. Kolumba. Odkrył również ciała św. Piatusa (+ ok. 286) i towarzyszy oraz szczątki irlandzkiego misjonarza św. Furseusza (+ ok. 650).
W 659 roku zrezygnował z urzędu i podjął się chrystianizacji terenów Flandrii, zamieszkanych przez pogańskich Flamandów i kolejno: Fryzów, mieszkańców prowincji Antwerpii, Tournai, Courtrai (w pobliżu Gandawy), Brugii (fr. Bruges) i Douai oraz barbarzyńskich plemion zamieszkujących wzdłuż wybrzeża.
Eligiusz zmarł w wieku ok. 70 lat. Pochowany został w Noyonie.
Zostawił po sobie spisane kazanie, z okresu w którym walczył z praktykami pogańskimi, homilię na Sąd Ostateczny oraz list napisany w 645, w którym prosi o modlitwę św. Dezyderiusza, biskupa Cahors, powiernika króla Dagoberta. Pozostałych 14 homilii, którym przypisuje się jego autorstwo, jest mało wiarygodnych.
Kult i relikwie [edytuj]
W średniowieczu jego relikwie zostały przedmiotem szczególnej czci. Często były przenoszone do innych miejsc spoczynku w latach: 881, 1066, 1137, 1255 i 1306.
Stał się jednym z najpopularniejszych świętych dawnej Galii, a jego kult rozprzestrzenił się poza granice kraju docierając również do Polski. Czczony jest szczególnie we Flandrii, w prowincji Antwerpia, Tournai, Courtrai k. Gandawy, Brugii i Douai.
Patronat [edytuj]
Jest patronem złotników i pracowników w metalu, zwłaszcza kowali[1]. Poprzez kowali patronat ten przeszedł m.in. na woźniców, dorożkarzy i handlarzy końmi. Jeszcze dziś niektórzy rzemieślnicy na Zachodzie w dniu 1 grudnia wstrzymują się od pracy. Świętego wzywano również przy pożarach. W Polsce uważany jest także za patrona lekarzy weterynariioraz zegarmistrzów.
Dzień obchodów [edytuj]
Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele ewangelickim i katolickim obchodzone jest 1 grudnia.
Przeniesienie relikwii Kościół katolicki wspomina 25 czerwca.
Ikonografia [edytuj]
W ikonografii św. Eligiusz przedstawiany jest w stroju biskupa.
Jego atrybutami są: pastorał i miniatura kościoła ze złota w prawej ręce na otwartej dłoni oraz związane z cudem: kubek, młot, kowadło, kleszcze i kopyto końskie.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Złotnicy u franciszkanów (pol.). [dostęp 2010-05-24]. na franciszkanie.pl [opublikowano: 2008-12-02]
Bibliografia [edytuj]
- Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 136/137. ISBN 8370973744.
- Eligiusz, biskup Noyon-Tournai na DEON.pl (SJ i Wydawnictwo WAM)
- Eligius (Eloi, Loy) von Noyon - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
