13 maja jest 133. (w latach przestępnych 134.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 232 dni.
- Imieniny obchodzą: Agnieszka, Andrzej, Aaron, Ciechosław, Cieszmir, Dobiesław, Dobiesława, Gemma, Gerard, Gerarda, Gliceria, Jan, Magdalena, Maria, Mucjusz, Natal, Robert, Roberta i Serwacy.
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
Wielka Kometa z roku 1861
- 535 – Agapit I został papieżem.
- 1239 – Francuski inkwizytor Robert le Bougre wysłał na stos 183 katarów.
- 1324 – Hugo IV został koronowany na króla Cypru i Jerozolimy.
- 1344 – W bitwie morskiej w Zatoce Smyrneńskiej flota wenecka pokonała piratów emira Ajdynu.
- 1497 – Papież Aleksander VI ekskomunikował Girolamo Savonarolę.
- 1534 – Zwycięstwo wojsk heskich nad habsburskimi w bitwie pod Lauffen am Neckar.
- 1572 – Grzegorz XIII został papieżem.
- 1647 – Trzęsienie ziemi zniszczyło Santiago w Chile, zabijając 12 tys. osób.
- 1710 – W Berlinie założono klinikę Charité, obecnie największą w Europie.
- 1781 – Powstanie Tupaca Amaru II: rozpoczęła się bitwa pod górą Condorcuyo w Peru, zakończona następnego dnia zwycięstwem wojsk hiszpańskich.
- 1783 – Kombatanci wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych założyli Towarzystwo Cyncynatów.
- 1787 – Brytyjska Pierwsza Flota wypłynęła z 1487 osobami (w tym 778 skazańcami), w celu założenia pierwszej europejskiej kolonii na kontynencie australijskim, w Nowej Południowej Walii.
- 1805 – Zakończyła się bitwa o Darnę; zwycięskie starcie mieszanych sił najemnych, prowadzonych przez niewieki oddział amerykańskich marines z obrońcami fortu i miasta Darna w Trypolitanii podczas I wojny berberyjskiej. Była to pierwsza bitwa lądowa stoczona przez Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych na obcym, zamorskim terytorium.
- 1806 – W amerykańskim czasopiśmie The Balance and Columbian Repository ukazała się pierwsza definicja koktajlu alkoholowego.
- 1809 – V koalicja antyfrancuska: po trzydniowym oblężeniu Napoleon Bonaparte zajął po raz drugi Wiedeń.
- 1830 – Ekwador wystąpił z Wielkiej Kolumbii.
- 1844 – Królewskim dekretem powołano w Hiszpanii Guardia Civil.
- 1846 – Kongres USA podjął decyzję o wypowiedzeniu wojny Meksykowi.
- 1848 – Po raz pierwszy wykonano publicznie pieśń Maamme, dzisiejszy hymn Finlandii.
- 1857 – Carl Christian Hall został premierem Danii.
- 1861 – Australijski astronom John Tebbutt odkrył Wielką Kometę z roku 1861.
- 1864 – Wojna secesyjna: taktycznym zwycięstwem wojsk Unii zakończyła się bitwa pod Rocky Face Ridge.
- 1865 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Konfederatów w bitwie pod Palmito Ranch.
- 1873 – Opatentowano uchwyt lampki do maszyny do szycia.
- 1888 – W Brazylii zniesiono niewolnictwo.
- 1890 – Rozpoczęto budowę Carnegie Hall w Londynie.
- 1894 – Po raz pierwszy zaprezentowano publicznie obraz panoramiczny Przybycie Węgrów Árpáda Feszty'ego i jego pomocników.
- 1899 – Założono brazylijski klub piłkarski Vitória Salvador.
- 1901 – W Hartland w kanadyjskim Nowym Brunszwiku zakończono budowę najdłuższego na świecie mostu krytego (391 m).
- 1902 – W Madrycie rozegrano pierwszy w historii mecz Real Madryt-FC Barcelona (1:3).
- 1903 – Założono niemiecki klub piłkarski FC Carl Zeiss Jena.
- 1905 – Założono brazylijski klub piłkarski Sport Recife.
- 1909 – Rozpoczęła się 1. edycja wyścigu kolarskiego Giro d'Italia.
- 1912 – W Wielkiej Brytanii utworzono Royal Flying Corps (obecnie Royal Air Force).
- 1913 – Igor Sikorski odbył pierwszy w historii lot samolotem czterosilnikowym.
- 1917:
- 1920 – Otwarto Fritz-Walter-Stadion w Kaiserslautern.
- 1923 – Chadecy wygrali wybory parlamentarne na Litwie.
- 1927 – Założono klub piłkarski Dynamo Kijów.
- 1931 – Paul Doumer wygrał wybory prezydenckie we Francji.
- 1940:
- 1941 – Feldmarszałek Wilhelm Keitel wydał w imieniu Hitlera rozkaz o "Jurysdykcji Barbarossa", regulujący zasady postępowania Wehrmachtu na terenach przyszłej okupacji niemieckiej w ZSRR.
- 1943 – II wojna światowa w Afryce: skapitulowały ostatnie oddziały niemiecko-włoskie.
- 1947 – Utworzono Specjalną Komisję Narodów Zjednoczonych do sprawy Palestyny (UNSCOP).
- 1948 – Wojna domowa w Mandacie Palestyny: oddziały żydowskiego Irgunu zaatakowały opuszczoną przez Brytyjczyków Jaffę.
- 1949 – Dokonano oblotu brytyjskiego bombowca odrzutowego English Electric Canberra.
- 1950 – Pierwszy w historii wyścig Formuły 1 – Grand Prix Wielkiej Brytanii na torze Silverstone.
- 1952:
- 1960:
- Dokonano pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Dhaulagiri.
- Wystrzelono pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Echo 1.
- 1967:
- 1976 – Pol Pot został premierem Kambodży.
- 1977 – W katastrofie polskiego samolotu transportowego An-12 w Bejrucie zginęła cała 9-osobowa załoga.
- 1981 – Na Placu Świętego Piotra w Rzymie Turek Mehmet Ali Ağca dokonał nieudanego zamachu na papieża Jana Pawła II.
- 1982 – Został wystrzelony Sojuz T-5, pierwsza załogowa misja kosmiczna na stację Salut 7.
- 1984 – Doszło do serii eksplozji w głównym składzie amunicji radzieckiej Floty Północnej w Siewieromorsku; zginęło od 200 do 300 osób.
- 1990:
- 1991 – Wystartował kanał telewizyjny Rossija 1.
- 1992:
- 1993 – Ezer Weizman został prezydentem Izraela.
- 1995 – W Dublinie odbył się 40. Konkurs Piosenki Eurowizji.
- 1998 – USA i Japonia wprowadziły sankcje gospodarcze wobec Indii po wznowieniu przez nie testów broni atomowej.
- 2000:
- 2001 – Centroprawicowa koalicja Dom Wolności wygrała wybory parlamentarne we Włoszech.
- 2005:
- 2006 – Otwarto Muzeum Śląskie w Görlitz.
- 2007:
- 2008:
- 2011 – 98 osób zginęło, a 140 zostało rannych w dwóch zamachach bombowych w dystrykcie Charsadda w pakistańskiej prowincji Chajber Pasztunchwa.
Urodzili się [edytuj]
- 1024 – Hugon z Cluny, francuski benedyktyn, święty (zm. 1109)
- 1256 – Maria Brabancka, królowa Francji (zm. 1321)
- 1472 – Elżbieta II Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, córka Kazimierza IV Jagielończyka (zm. po 1480)
- 1588 – Ole Worm, duński lekarz, naukowiec, antykwariusz (zm. 1654)
- 1655 – Innocenty XIII, papież (zm. 1724)
- 1699 – Sebastião José de Carvalho e Melo, portugalski polityk (zm. 1728)
- 1712 – Johann Hartwig Ernst von Bernstorff, duński polityk pochodzenia niemieckiego (zm. 1772)
- 1717 – Maria Teresa Habsburg, cesarzowa rzymsko-niemiecka, królowa Czech i Węgier (zm. 1780)
- 1730 – Charles Watson-Wentworth, 2. markiz Rockingham, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1782)
- 1735 – Horace Coignet, francuski kompozytor (zm. 1821)
- 1750 – Lorenzo Mascheroni, włoski matematyk (zm. 1800)
- 1753 – Lazare Nicolas Marguerite Carnot, francuski polityk, matematyk (zm. 1823)
- 1754 – Jean-Joseph Ange d'Hautpoul, francuski generał (zm. 1807)
- 1756 – Wojciech Żywny, polski pianista, kompozytor pochodzenia czeskiego (zm. 1842)
- 1763 – Guillaume Marie-Anne Brune, francuski generał, marszałek, dyplomata (zm. 1815)
- 1767 – Jan VI, król Portugalii (zm. 1826)
- 1785:
- 1792 – Pius IX, papież (zm. 1878)
- 1794 – Louis Léopold Robert, francuski malarz (zm. 1835)
- 1795 – Pavel Jozef Šafárik, słowacki poeta, historyk, etnograf, slawista (zm. 1861)
- 1814 – Aleksander Lesser, polski malarz, krytyk sztuki pochodzenia żydowskiego (zm. 1884)
- 1822 – Franciszek de Asís Burbon, książę Kadyksu, król małżonek Hiszpanii jako mąż królowej Izabeli II (zm. 1902)
- 1825 – John Lawrence LeConte, amerykański entomolog (zm. 1883)
- 1826 – Hermann von Schlagintweit-Sakünlünski, niemiecki podróżnik (zm. 1882)
- 1828 – Hannes Finsen, duński polityk, prefekt Wysp Owczych (zm. 1892)
- 1832 – Juris Alunāns, łotewski poeta, filolog, tłumacz (zm. 1864)
- 1840:
- 1842 – Arthur Sullivan, brytyjski kompozytor (zm. 1900)
- 1850:
- 1853 – Adolf Hölzel, niemiecki malarz (zm. 1934)
- 1859:
- 1878 – Muriel Robb, brytyjska tenisistka (zm. 1907)
- 1879 – Władysław Szenajch, polski lekarz pediatra, społecznik, organizator służby zdrowia, kierownik resortu zdrowia (zm. 1964)
- 1882 – Georges Braque, francuski malarz, rzeźbiarz, grafik (zm. 1963)
- 1885 – Mikiel Gonzi, maltański duchowny katolicki, arcybiskup Malty (zm. 1984)
- 1888:
- 1893 – Wolf Wiener, polski dziennikarz, pisarz, działacz oświatowy i syjonistyczny pochodzenia żydowskiego (zm. 1942)
- 1894 – Ásgeir Ásgeirsson, islandzki polityk, premier i prezydent Islandii (zm. 1972)
- 1896:
- 1898:
- 1901 – Witold Pilecki, polski wojskowy, żołnierz podziemia, organizator ruchu oporu w Auschwitz-Birkenau (zm. 1948)
- 1903 – Reinhold Schneider, niemiecki poeta, dramaturg (zm. 1958)
- 1905 – Fakhruddin Ali Ahmed, indyjski polityk, prezydent Indii (zm. 1977)
- 1907 – Daphne du Maurier, angielska pisarka (zm. 1989)
- 1908 – Tadeusz Stępowski, polski pisarz, poeta, publicysta (zm. 1971)
- 1914 – Joe Louis, amerykański bokser (zm. 1981)
- 1916 – Franciszek Sławski, polski językoznawca, slawista (zm. 2001)
- 1919 – Pierre Sudreau, francuski polityk, minister (zm. 2012)
- 1920:
- 1922:
- 1924:
- 1925 – Ratmir Chołmow, rosyjski szachista (zm. 2006)
- 1926 – Zdzisław Tobiasz, polski aktor
- 1928 – Enrique Bolaños, nikaraguański polityk, prezydent Nikaragui
- 1929 – Kazimierz Zieliński, polski neurobiolog (zm. 2004)
- 1930:
- 1931 – Andrija Fuderer, belgijski szachista pochodzenia chorwackiego (zm. 2011)
- 1932 – Ireneusz Paliński, polski sztangista (zm. 2006)
- 1933 – Henryk Wojtyska, polski duchowny katolicki, teolog, pasjonista (zm. 2009)
- 1934 – Adolf Muschg, szwajcarski pisarz, literaturoznawca
- 1935 – Jan Saudek, czeski fotografik
- 1937:
- 1938 – Giuliano Amato, włoski polityk, premier Włoch
- 1939:
- 1940 – Bruce Chatwin, brytyjski pisarz, reportażysta (zm. 1989)
- 1941 – Ritchie Valens, amerykański piosenkarz (zm. 1959)
- 1942:
- 1947 – Janusz Grzywacz, polski pianista, kompozytor
- 1949 – Piotr Moss, polski kompozytor
- 1950:
- 1951 – Marek Galiński, polski zapaśnik
- 1952 – Jean-Paul Bertrand-Demanes, francuski piłkarz, bramkarz
- 1954:
- 1956:
- 1957:
- 1958:
- 1959 – Wiesław Ciesielski, polski poeta
- 1961 – Dennis Rodman, amerykański koszykarz
- 1963:
- 1964 – Adam Andryszczyk, polski bard, poeta, autor tekstów piosenek, kompozytor
- 1966 – Alison Goldfrapp, angielska piosenkarka
- 1967:
- 1970:
- 1971 – Espen Lind, norweski muzyk, piosenkarz, producent muzyczny
- 1972:
- 1973 – Dorota Abbe, polska aktorka, wokalistka
- 1974 – Brian Geraghty, amerykański aktor
- 1975 – David Kalousek, czeski piłkarz
- 1976:
- 1978:
- 1979 – Karol Filip Bernadotte, szwedzki książę
- 1981:
- 1983 – Grégory Lemarchal, francuski piosenkarz (zm. 2007)
- 1986:
- 1987 – Candice Accola, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1988 – Bibiane Schoofs, holenderska tenisistka
- 1989:
- 1991 – Anders Fannemel, norweski skoczek narciarski
- 1993 – Debby Ryan, amerykańska aktorka
- 1176 – Mateusz I, książę Lotaryngii (ur. ok. 1110)
- 1230 – Kazimierz I, książę opolsko-raciborski (ur. 1178/1179)
- 1312 – Tybald II, książę Lotaryngii (ur. 1236)
- 1573 – Shingen Takeda, japoński daimyō (ur. 1521)
- 1619 – Johan van Oldenbarnevelt, holenderski polityk (ur. 1547)
- 1704 – Louis Bourdaloue, francuski jezuita, ksznodzieja (ur. 1632)
- 1799 – Kazimierz Owsiński, polski aktor, dyrektor teatru (ur. 1752)
- 1812 – Johannes Matthias Sperger, austriacki kompozytor, kontrabasista (ur. 1750)
- 1826 – Christian Kramp, francuski matematyk (ur. 1760)
- 1832 – Georges Cuvier, francuski zoolog, paleontolog (ur. 1769)
- 1834 – Andrzej Hubert Fournet, francuski ksiądz, święty (ur. 1752)
- 1839 – Joseph Fesch, francuski kardynał, arcybiskup Lyonu, kolekcjoner sztuki (ur. 1763)
- 1847 – Feliks Jan Maria Boretti, polski architekt, urzędnik (ur. 1798)
- 1871 – Daniel Auber, francuski kompozytor (ur. 1782)
- 1878:
- 1880 – Liévin de Winne, belgijski malarz portrecisa (ur. 1821)
- 1884 – Cyrus Hall McCormick, amerykański przedsiębiorca, wynalazca (ur. 1809)
- 1886 – Patricio Lynch, chilijski wiceadmirał (ur. 1824)
- 1890 – Jacques-Louis Soret, szwajcarski chemik (ur. 1827)
- 1904 – Ottokar Lorenz, austriacko-niemiecki historyk, genealog (ur. 1832)
- 1916 – Szołem Alejchem, żydowski pisarz (ur. 1859)
- 1921 – Eugeniusz Kiernik, polski zoolog, paleontolog (ur. 1877)
- 1929 – Artur Scherbius, niemiecki inżynier (ur. 1878)
- 1930:
- 1938 – Charles Édouard Guillaume, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1861)
- 1939 – Stanisław Leśniewski, polski filozof, logik, matematyk (ur. 1886)
- 1953 – Zygmunt Kaczyński, polski działacz polityczny, minister, duchowny (ur. 1894)
- 1958 – Eugeniusz Mossakowski, polski śpiewak operowy (ur. 1885)
- 1961 – Gary Cooper, amerykański aktor (ur. 1901)
- 1962 – Franz Kline, amerykański malarz (ur. 1910)
- 1972:
- 1983 – Mieczysław Giergielewicz, polski pisarz, historyk literatury (ur. 1901)
- 1984 – Stanisław Ulam, polski matematyk (ur. 1909)
- 1985 – Mildred Scheel, niemiecka lekarka, pierwsza dama (ur. 1932)
- 1986 – Marcelina Grabowska, polska pisarka (ur. 1912)
- 1988 – Chet Baker, amerykański trębacz jazzowy (ur. 1929)
- 1992 – (lub 12 maja) Wanda Rutkiewicz, polska alpinistka i himalaistka (ur. 1943)
- 1999 – Jan Świąć, polski autor tekstów piosenek (ur. 1929)
- 2001 – Paweł Hertz, polski poeta, eseista, tłumacz, wydawca (ur. 1918)
- 2002 – Walery Łobanowski, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (ur. 1939)
- 2004 – Michael Guttenbrunner, austriacki pisarz (ur. 1919)
- 2005 – Gunnar Nilsson, szwedzki bokser (ur. 1923)
- 2006:
- 2007 – Ewa Wilczur-Garztecka, polska krytyk sztuki, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1920)
- 2008:
- 2009:
- 2012:
Przypisy